Ocena brak

Merytokracja jako elita czasów współczesnych

Autor /Ted Dodano /15.07.2011

Merytokracja - system społeczny, w którym pozycje społeczne uzależnione są od zasług; a także koncepcja sprawowania władzy przez osoby o największych zasługach czy kompetencjach w jakiejś dziedzinie wiedzy, w zawodzie, branży, np. wg wykształcenia, zdolności, umiejętności, talentu.

Pojęcie to odnosi się również do warstwy społecznej o najwyższych osiągnięciach, która ma prawo do otrzymywania takich społecznych profitów jak władza, wysokie dochody czy prestiż.

Jak wskazuje Michael Young w pracy "The Rise of the Meritocracy", zasługa w merytokratycznym rozumieniu to połączenie talentu i wysiłku (Merit = Talent + Effort).

Badacze społeczni nie są zgodni w ocenie systemu merytokratycznego. Niektórzy, jak np. Michael Young, sądzą, iż system ten nieuchronnie prowadzi do wypaczeń, ponieważ jest de facto rodzajem ideologii usprawiedliwiającej faktyczne dziedziczenie statusów oraz sankcjonującej obojętność merytokratycznych elit wobec mas. Inni, jak np. Daniel Bell, są natomiast zdania, że merytokratyczne źródło społecznych nierówności może zostać uzasadnione zarówno na poziomie pragmatycznym jak i moralnym.

Ponadto, jak przewidział Michael Young, merytokracja stwarza świat złożony z zasłużonych wygranych i przegranych. W konsekwencji elity przekonane, że uczciwie zapracowały na sukces, z reguły mają niewiele współczucia dla biednych, a w każdym razie mniej niż ich poprzednicy. Nowe elity nie znają pojęcia poświęcenia. Liberalni filozofowie tacy jak John Rawls przekonują, że sprawiedliwa nierówność jest dla ludzi łatwiejsza do zaakceptowania niż nierówność niesprawiedliwa, ale w państwach dawnego bloku komunistycznego być może jest odwrotnie. W czasach komunizmu bycie przegranym mogło wynikać z przestrzegania zasad moralnych. W społeczeństwie merytokratycznym bycie przegranym jest bardziej druzgoczące psychicznie: oznacza po prostu, że jesteś nieudacznikiem.

Merytokracja to naturalna utopia społeczeństw postpolitycznych. Obiecuje kompetentną władzę, możliwość oddania się życiu prywatnemu (bez obowiązku zaangażowania obywatelskiego) i awans społeczny dzięki edukacji. Merytokracja wymaga dobrego szkolnictwa, poczucia wspólnoty i odpowiedzialności u elit oraz racjonalnych wyborców, którzy nagradzają za dokonania. Dziś te warunki nie są spełnione.

Podobne prace

Do góry