Ocena brak

Mechanizmy kontroli społecznej: koncentryczne kręgi norm i symboliczne atrybuty pozycji społecznej.

Autor /bob Dodano /12.04.2011

Kontrola społeczna to jedno z najpowszechniej stosowanych pojęć socjologii. Odnosi się ono do rozmaitych środków używanych przez społeczeństwo w celu przywoływania jego niesubordynowanych członków do porządku. Żadne społeczeństwo nie może istnieć bez kontroli społecznej.„mechanizmy" kontroli społ. (przymus, perswazja, przetarg, konkurencja, „politykowanie" itd.)Tam gadzie ludzie żyją lub pracują w zwartych grupach oddziałują takie mechanizmy kontroli społecznej jak perswazja, ośmieszenie, plotki i pogarda.„Środki" kontroli społecznej (wychowanie, tradycja, prawo, moralność itp.)

Ostatecznym i bez wątpienia najstarszym środkiem kontroli społecznej jest przemoc fizyczna. W okrutnym społeczeństwie dziecięcym jest ona nadal środkiem głównym.W każdym sprawnie funkcjonującym społeczeństwie przemoc stosowana jest oszczędnie i jako środek ostateczny, a do sprawowania, na co dzień kontroli społecznej wystarcza sama tylko groźba użycia siły.

Środki kontroli społecznej wykazują wielką różnorodność, zaraz po politycznych i prawnych formach kontroli powinno się prawdopodobnie postawić presję ekonomiczną. Niewiele środków przymusu jest tak skutecznych jak te, które zagrażają podstawom czyjegoś utrzymania czy zyskowi.

Zewnętrzne koło mogłoby z powodzeniem wyobrażać system polityczno-prawny, zgodnie, z którym jesteśmy obowiązani żyć. Jest to ten system, który, całkiem wbrew woli człowieka, opodatkuje go, powoła do służby wojskowej, zmusi do przestrzegania swych niezliczonych praw i przepisów, w razie potrzeby wpakuje do więzienia,/a w ostateczności — zabije. 

Innym systemem kontroli społecznej, który wywiera presję na postać stającą w jego centrum, jest system moralności, obyczaju i zwyczaju. Jedynie te aspekty tego systemu, które wyglądają (w oczach władz) na najbardziej palące, wyposażone zostają w sankcje prawne. Nie oznacza to jednak, że bezkarnie można być niemoralnym, ekscentrycznym i niewychowanym. Wówczas zostają, bowiem wprawione w ruch wszystkie inne środki kontroli społecznej. Niemoralność zostaje ukarana utratą pracy, ekscentryczność — utratą widoków na znalezienie nowej, złe maniery — zakazem wstępu do grup, które respektują to, co uważają za dobre maniery.

Istnieją jeszcze inne, mniej rozgałęzione kręgi kontroli, której jednostka jest poddawana.Wybór zawodu nieuchronnie podporządkowuje jednostkę rozmaitym formom kontroli, często surowej. Każda rola zawodowa w społeczeństwie, niesie ze sobą pewien kodeks postępowania, który jest rzeczywiście bardzo trudny do zlekceważenia. Dostosowanie się do tego kodeksu jest zazwyczaj równie istotne dla czyjejś kariery w danym zawodzie, jak kompetencje fachowe czy doświadczenie. Kontrola społeczna ze strony systemu zawodowego ma tak wielką wagę, ponieważ to praca przesadza o tym, co ktoś będzie mógł robić przez większy część swego życia.

Wreszcie system kontroli stanowi także grupa ludzka, w której przebiega tak zwane życie prywatne, to znaczy krąg rodziny i przyjaciół.

Można, więc widzieć siebie jako kogoś znajdującego się w centrum (to znaczy w punkcie największej presji) pewnego układu koncentrycznych kół, z których każde reprezentuje pewien system kontroli społecznej,a miejsce w społeczeństwie oznacza usytuowanie jednostki względem wielu sił, które ją krępują i zniewalają.

Stratyfikacja oznacza, że każde społeczeństwo ma pewien system rang. Pewne warstwy stoją wyżej, inne zaś niżej. Ich suma stanowi system stratyfikacyjny danego społeczeństwa.Najważniejszym typem stratyfikacji we współczesnym społeczeństwie zachodnim jest układ klasowy. Pojęcie klasy, taki typ stratyfikacji, w którym zasadnicza, pozycję w społeczeństwie określają głównie kryteria ekonomiczno. Dla społeczeństwa klasowego charakterystyczny jest wysoki stopień ruchliwości społecznej. Oznacza to, że pozycje społeczne nie są ustalone raz na zawsze, w rezultacie symboliczne atrybuty pozycji mają wielką wagę, to znaczy, przez użycie rozmaitych symboli (takich, jak: przedmioty materialne, style zachowania, upodobania i język, sposoby obcowania z ludźmi, a nawet określone opinie) człowiek demonstruje światu, dokąd dotarł. Socjologowie nazywają to symbolizmem statusu.

Pozycja klasowa człowieka określa poziom wykształcenia, określa poziom opieki lekarskiej, a tym samym określa też jego oczekiwania życiowe — szansę życiowe w dosłownym sensie.

Inne systemy stratyfikacji, które są, dużo bardziej sztywne i dlatego znacznie bardziej determinują cale życie jednostki niż układ klasowy, to w społeczeństwie amerykańskim system rasowy, który większość socjologów uważa za pewno, odmiano systemu kastowego.

Podobne prace

Do góry