Ocena brak

Mechanizm dojrzewania

Autor /carbonara Dodano /28.11.2013

Dojrzewanie płciowe jest okresem w rozwoju człowieka, w którym zachodzą zmiany hormonalne i somatyczne prowadzące do osiągnięcia dojrzałości płciowej i płodności. W praktyce klinicznej oznacza to rozwój wtórnych cech płciowych, przyspieszenie wzrastania (pokwiłaniowy skok wzrostu) oraz zmiany w budowie ciała, zachodzące zazwyczaj między 8 a 18 rokiem życia.

Po fazie spokoju w okresie dziecięcym zwiększa się aktywność osi podwzgórze-przysadka-gonady. Głównym aktywatorem pokwitania jest pulsacyjne zwiększenie wydzielania gonadoliberyny (GnRH) przez podwzgórze. Istnieje hipoteza generatora pulsów GnRH, znajdującego się w jądrze łukowatym mózgu, sterującego pulsacyjnym systemem wydzielania gonadoliberyny. W konsekwencji w przysadce dochodzi do zwiększenia wydzielania gonadotropin: lutropiny (LH) i hormonu folikulotropowego (folitropina, FSH), zmiany stosunku stężeń lutropiny do folitropiny (stężenie lutropiny jest większe niż folitropiny, odwrotnie niż przed poKwitaniem), a w konsekwencji do stymulacji gonad i wydzielania steroidów płciowych. Jest to gonadarche. Wynikiem gonadarche jest rozwój gruczołów piersiowych (thelarche), powiększenie jajników i macicy u dziewczynek oraz powiększenie jąder u chłopców.

Niezależnie od gonadarche zwiększa się wydzielanie dehydroepiandro-steronu (DHEA), siarczanu dehydroepiandrosteronu (DHEA-S) oraz androstendionu przez warstwę siatkowatą kory nadnerczy. Ta faza dojrzewania nazwana została adrenarche. Objawem adrenarche jest rozwój owłosienia łonowego (pubarche) i pachowego (cucillarche), zwiększona czynność gruczołów apokrynowych, ostry zapach potu, a także trądzik. Adrenarche może wyprzedzaćgonadarche mniej więcej o 2 lata.

W okresie dojrzewania zwiększa się także wydzielanie hormonu wzrostu (GH), insulinopodobnych czynników wzrostowych oraz insuliny. Jednocześnie zwiększa się liczba receptorów dla hormonu wzrostu w narządach docelowych.

Cały zespół zmian w regulacji wydzielania hormonu wzrostu i czynników wzrostowych warunkuje pokwitaniowy skok wzrostu, który w zakresie kończyn zależy głównie od zwiększenia wydzielania hormonu ^zrostu, a w zakresie tułowia - głównie od zwiększenia wydzielania steroidów płciowych. Wraz z pokwitaniowym skokiem wzrostu następuje przyspieszenie dojrzewania szkieletu.

Stadia dojrzewania ocenia się według skali opracowanej przez Tannera i Marshalla. Według tej skali wyróżnia się pięć stadiów rozwoju pubarche, pięć stadiów rozwoju thelarche oraz pięć stadiów rozwoju narządów płciowych u chłopców. Do pomiaru wielkości gonad u chłopców służy orchidometr Pradera (wzorce objętości jąder od 1 do 25 ml) lub badanie USG, któfe także jest pomocne w ocenie wielkości macicy i jajników u dziewcząt.

Do oceny stadium rozwoju owłosienia pachowego stosuje się trzy- lub czterostopniową skalę.

Istnieją znaczne różnice osobnicze w odniesieniu do wieku wystąpienia i dynamiki rozwoju płciowego.

 

Podobne prace

Do góry