Ocena brak

Mechanika krążenia

Autor /Karoline Dodano /18.01.2012

  Wielkość światła naczynia nie zmniejsza się równomiernie z ich rozgałęzieniem; przy podziale na dwa naczynia światło obu naczyń pochodnych razem wziętych jest z reguły większe od światła naczynia macierzystego. Łożysko tętnicze zwiększa się więc w kierunku obwodowym i tym samym wzrasta powierzchnia ściany, zaś łożysko żylne zmniejsza się w kierunku serca. Swe maximum powierzchnia przekroju poprzecznego osiąga w układzie włosowatym, o czym wspominaliśmy poprzednio. W przejściu naczyń włosowatych w małe żyłki, a tych w większe pnie żylne łożysko żylne się zmniejsza; wTeszcie przekrój poprzeczny wielkich żył ciała (ż. głównej górnej i dolnej) przy ujściu do serca jest tylko mniej więcej dwukrotnie większy od przekroju aorty.

Równocześnie ze wzrastającym podziałem i zwężeniem naczyń zgodnie z prawem Poisseuille'a  wzrasta opór proporcjonalnie do czwartej potęgi promienia światła. Z ciśnienia 120 mm Hg, które panuje w aorcie, na pokonanie oporu w drodze do układu włosowatego zostaje zużytych około 83—85%. WT naczyniach włosowatych krew płynie równomiernie, prąd krwi podobnie jak w żyłach jest ciągły. W tętnicach prąd jest przerywany i każdy skurcz komór wtłacza krew do aorty. Dlatego krew wy-tryskuje z otwartej tętnicy. Ten rytmiczny prąd tętniący stopniowo przekształca się wr prąd równomierny; duże tętnice, które z każdym skurczem komory rozszerzają się, w chwili diastoli-cznego spadku ciśnienia znowu się kurczą pobudzając prąd krwi.

Szybkość prądu krwi jest bardzo zmienna. Największa jest w tętnicach; w aorcie u człowieka obliczają ją na 200—500 mm na sekundę; ku obwodowi zmniejsza się. W żyłach w związku z większą powierzchnią ścian szybkość prądu jest mniejsza niż w odpowiadających im tętnicach. W naczyniach włosowatych jest najmniejsza; mierzy tu ona przeciętnie 0,5—0,9 mm na sekundę.

W tętnicach krew nie płynie z tą samą szybkością w poszczególnych warstwach prądu. W osi naczynia szybkość jest największa, na zewnątrz stopniowo się zmniejsza, cienka «warstwa brzeżna» bezpośrednio przylegająca do ściany naczynia prawie się nie porusza i praktycznie szybkość wynosi tu zero. Ponieważ w żyłach krew płynie powolnie) niż w tętnicach, więc w nich powyższe warstwowe różnice szybkości prądu zaznaczają się słabiej; w naczyniach włosowatych zupełnie nie występują.

Liczba żył jest większa niż liczba tętnic, w związku z czym część żylna krwiobiegu ma większe łożysko (2—3 razy) niż część tętnicza. Największą powierzchnię jednak zajmuje krew w naczyniach włosowatych.

Jedny m z nich jest działanie ssące serca wywołane skurczem komór, ore przenosi się na wielkie pnie żylne. Serce pobiera krew i żcbv wsysanie to mo-gto być skuteczne, światło żył musi być otwarte i ściany ich nie mogą się zapadać. W klatce Plcrsiowej odbywa się to w związku z ujemnym ciśnieniem, które utrzymuje żyły w stanie naPiętym; to ujemne ciśnienie, choć stopniowo zmniejsza się w miarę oddalania od serca, występuje również w żyłach położonych poza klatką piersiową; w żyłach szyi jest ono ważnym czynnikiem, który odprowadza krew do klatki piersiowej i do serca. Oprócz tego poza klatką piersiową ściany żył położonych niezbyt daleko od serca przymocowane są do tworów sąsiednich. a otaczające mięśnie mogą zabezpieczać ich światło przed zamknięciem. W razie przypadkowego otworzenia się np. żyły pachowej czy szyjnej wewnętrznej, w których ciśnienie krwi jest ujemne, powietrze zostaje wessanc do nich, a przez nie do serca, co może doprowadzić do śmiertelnego zatoru powietrznego w krążeniu płucnym. Wyprostowana postawa ciała, odwiedzione kończyny wpływają korzystnie na odpływ krwi do serca z powodu rozciągnięciasię i napięcia wielkich żył, natomiast rozluźnio-T ne żyły w zgiętym położeniu ciała i kończynstwarzają niekorzystne warunki dla odpływu krwi żylnej.

Inne znaczenie mają małe i średnie żyły obfitsze w mięśniówkę okrężną. Kurcząc się tłoczą one krew do serca; poszerzając przyjmują natomiast duże ilości krwi i stają się jej zbiornikami. Żyły te dozują ilość krwi krążącą w ustroju.

Dalszym czynnikiem, który wzmaga ciśnienie krwi w żyłach, jest działalność mięśni. W żyłach położonych między mięśniami skurcz mięśni pobudza prąd krwi  w kierunku serca, gdyż zastawki żylne zamykają drogę powrotną ku obwodowi.

Wreszcie w głębokich żyłach, zwłaszcza kończyn. istotnym czynnikiem jest również sprzężenie tętniczo-żylne. Lącznotkankowa osłonka naczyniowa obejmująca tętnicę i towarzyszące jej żyły przenosi pulsacyjne wahania objętości poszczególnych odcinków tętnic na towarzyszące im żyły. a dzięki zastawkom żylnym wahania te zawsze w jednym kierunku pobudzają krwiobieg żylny.

Różnice ciśnienia, które w żyłach odprowadzają krew do serca, są zawsze dużo mniejsze niż różnice ciśnienia tętniczego powodowanego pracą serca. W pobliżu serca (w związku z jego działalnością jako pompy ssącej) oraz w górnych częściach brzucha (wskutek działania ssącego płuc) leży obszar zmniejszonego ciśnienia. Poza tym obszarem w układzie żylnym panuje ciśnienie dodatnie.

Ściany żył. w których panuje większe ciśnienie niż w ich otoczeniu, w przypadkach zranienia nie przylegają do siebie, ponieważ pod wpływem ciśnienia wewnętrznego, żyły te zachowują swe światło. Zranienie takich żył powoduje krwawienie, a nie wsysanie powietrza. Do obszaru dodatniego ciśnienia należą żyły środkowej oraz dolnej części brzucha i miednicy. Podobne stosunki wewnątrzżylnego ciśnienia panują na ogółw obu kończynach.

Podobne prace

Do góry