Ocena brak

Meble

Autor /Nadzieja Dodano /01.11.2012

Sprzęty, zazwyczaj przenośne, służące do urządzania wnętrz.

Powstanie ich i rozwój jest wynikiem
osiadłego trybu życia. M. służą m.in. do leżenia, siedzenia
oraz przechowywania przedmiotów; mają odpowiednią
konstrukcję: szkieletową (siedziska i łoża)
lub skrzyniową, m.in. szafy, komody i stoły z szufladami,
kredensy; mogą być wyplatane i wyściełane.

Typy i wielkość m. dostosowane są do architektury
i jej charakteru (np. reprezentacyjne łoża w monumentalnych
wnętrzach baroku, delikatnie zdobione parawany
w intymnych pomieszczeniach rokoka, neutralne
szafy ścienne we wnętrzach współcz.). Styl m.
podporządkowany jest stylowi epoki; wygląd często
uzależniony od przeznaczenia (np. m. szkolne, biurowe,
barowe, biblioteczne). Odrębnym typem m. są
sprzęty sakralne, związane ze specyfiką wyznania
(np. konfesjonał w kościele rzymskokatol., pulpit
pod Koran w meczecie, szafa na rodały w synagodze).

M. wykonywane są z drewna, metalu, kamienia,
tworzyw. Zdobione w materiale, z którego jest
wykonany sprzęt lub jego dekoracja (np. snycerka w
samym drewnie, brąz lany i cyzelowany elementu
nałożonego na m.) lub zdobione na powierzchni malowaniem,
złoceniem, okładziną, intarsją, inkrustacją
itp. Dekor. jest też tapicerka.

Wysoki poziom miały m. już w staroż. Egipcie.
M. gr, znane gł. z malowideł na wazach, były bardzo
funkcjonalne, m. rzym. nawiązywały do gr.
(znane z wykopalisk); m. charakterystycznym dla
starożytności było łoże do spożywania posiłku.
Sprzęty rom. były prymitywne w porównaniu z m.
staroż. M. got. zdobione były snycerką o motywach
arch. W renesansie rozkwit meblarstwa (różnorodność
typów, konstrukcji, dekoracji) rozpoczął się we
Włoszech.

W baroku gł. rolę odgrywała Francja, skąd
styl Ludwika XIV rozprzestrzenił się w Europie. Także
i inne kraje wytworzyły charakterystyczne typy
m., np. w pn. Europie tzw. gdańskie m. W środk. Europie w XVIII i na pocz. XIX w. dominowały w
meblarstwie artyst. style franc: styl regencji, styl
Ludwika XV, styl Ludwika XVI, dyrektoriat, empire.
Pewną odrębność zachowują m. ang. (Chippendale,
Hepplewhite, Sheraton, styl braci Adam).

Wiek XIX w meblarstwie nie miał jednolitego stylu.
We Francji panował empire, później styl Ludwika
Filipa, następnie styl II Cesarstwa, w Niemczech
biedermeier, potem II rokoko. W Austrii od poł.
wieku wyrabiano gięte m. thonetowskie. Anglia
przeżywała styl wiktoriański.

Próbę stworzenia nowego
stylu na przeł. XIX i XX w. podjęła secesja. Meblarstwo
XX w., pod wpływem funkcjonalizmu i konstruktywizmu,
szuka rozwiązań prostych, stosując
nowe materiały chce dać m. typowe, zgodne ze
znormalizowanymi mieszkaniami, szkołami, warsztatami
pracy itp., a obok tego - unikatowe m. artyst.
M. lud. odznaczają się prostszą konstrukcją
i zdobieniem; nawiązują do stylów meblarstwa artyst.;
mają regionalne odrębności.

M. Wschodu,
które wywarły wielki wpływ na sprzęty eur. (zwł.
XVIII w.), odznaczają się mniejszymi rozmiarami
i bogatą dekoracją rzeźb, oraz stosowaniem laki i masy
perłowej. M. poi. wykazują związki z meblarstwem
zachodnioeur. Oryginalnymi formami wyróżniały
się m. kolbuszowskie.

W kon. XIX w.
poszukiwania stylu nar. znalazły odbicie w stylu
zakopiańskim i Młodej Polsce. Na meblarstwo 1 poł.
XX w. znaczny wpływ wywarły Warsztaty Krakowskie
i Spółdzielnia Artystyczna "Ład".

(niem. Móbel, franc. meuble, z łac. mobilis 'ruchomy')

Podobne prace

Do góry