Ocena brak

Mazowsze - Zarys historyczny

Autor /Rudolf Dodano /28.09.2011

Mazowsze, historyczna i etnograficzna kraina położona w środkowej Polsce, w obrębie Niżu środkowoeuropejskiego, po obu stronach rzeki Wisły. Stanowi jedną z najstarszych dzielnic historycznych Polski. W składzie państwa polskiego od początku X w. 1037-1047 ośrodek terytorialny państwa Miecława. Na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego (1138) wraz z Kujawami przypadło księciu Bolesławowi IV Kędzierzawemu.

W kolejnych wiekach proces podziału Mazowsza. na coraz mniejsze księstewka pogłębiał się. XII-XIV w. nękane najazdami Prusów, Jaćwingów i Litwinów. Nie weszło w skład odbudowanego przez Władysława I Łokietka i Kazimierza III Wielkiego państwa polskiego, książęta mazowieccy uznawali jednak 1351-1370 i 1388-1526 zwierzchność lenną królów Polski.

Poszczególne części Mazowsza włączane były do Korony stopniowo, wraz z bezpotomną śmiercią panujących książąt. 1462 wcielono do Korony ziemię gostyńską i rawską, 1476 - ziemię sochaczewską, 1495 - ziemię płocką, 1526, po śmierci ostatniego księcia mazowieckiego z linii piastowskiej, Janusza III, środkowe i wschodnie Mazowsze. Przez następne kilka dziesięcioleci Mazowsze zachowało pewną odrębność w zakresie sądownictwa, prawodawstwa (do 1577), utrzymywało również własny sejm (do 1540).

Do końca XVI w. utraciło wszelkie atrybuty odrębności, stając się integralną częścią Wielkopolski. Do głównych ośrodków należały: Płock, Czersk, Ciechanów, Rawa, później Warszawa. Ludność Mazowsza, będącego terenem rolniczym o słabych glebach, masowo emigrowała, osiedlając się głównie w krzyżackich Prusach, na ziemiach litewskich i Podlasiu. Na Mazowszu wykształciła się bardzo liczna klasa ubogiej szlachty oraz klasa kmieci, dziedzicznych właścicieli nadanej ziemi.

W przeciwieństwie do pozostałych części Korony, zwłaszcza ziem ruskich, na Mazowszu nie było wielkich latyfundiów magnackich. Od czasów unii polsko-litewskiej (1569) naturalną stolicą Mazowsza stała się Warszawa, gdzie zwoływano sejmy polsko-litewskie i przeprowadzano elekcje. Od czasów przeniesienia siedziby królewskiej z Krakowa przez Zygmunta III (1596), Warszawa przekształciła się w stolicę państwa polskiego.

W II (1793) i III (1795) rozbiorze Polski niemal całe Mazowsze znalazło się w granicach zaboru pruskiego, niewielką część zagarnęła Austria. Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego (1807) weszło w jego skład, następnie, zgodnie z ustaleniami kongresu wiedeńskiego (1815), przyłączone zostało do Królestwa Polskiego (zabór rosyjski). Po 1866 utożsamiane z guberniami: warszawską, płocką i łomżyńską. 1918 weszło w skład odrodzonego państwa polskiego, w granicach województw: warszawskiego, częściowo białostockiego i lubelskiego.

Podobne prace

Do góry