Ocena brak

MAZEPA. Tragedia w 5 aktach

Autor /madziaCMG Dodano /05.03.2012

MAZEPA. Tragedia w 5 aktach, utwór dram. J. Słowackiego, powst. w Paryżu jesienią 1839 (1834 red. I, spalona po przeczytaniu Pana Tadeusza), wyd. tamże 1840, wyst. 1847 w Budapeszcie, w tłum. z przekł. niem. 1846, w oryginale - w Krakowie 1851. Tytułową postać hetmana kozackiego, która fascynowała romantyków (m. in. Byrona, Hugo, Puszkina), przedstawił poeta odmiennie od nich - w młodości, na dworze Jana Kazimierza; obdarzył ulubionego pazia król. (polemicznie wobec niechętnej relacji J.Ch. Paska) fantazją, brawurową odwagą, szlachetnością i wplątał go w intrygę skonstruowaną na wzór dramatów A. Dumasa ojca, E. Scribe'a, a przede wszystkim V. Hugo, z wszystkimi teatr, efektami melodramatu. Tradycyjny trójkąt tworzą: stary Wojewoda, pyszny i samowolny pan zamku, w którym podejmuje króla, jego młoda i urodziwa żona, Amelia, oraz zakochany w niej pasierb, Zbigniew, a Mazepa występuje jako mimowolny sprawca nieszczęścia; los tych czworga splata się w tragiczny węzeł, którego rozwiązanie prowadzi do nieuniknionej katastrofy i śmierci trojga bohaterów. Tragedia rodzinna rozgrywa się w XVII w., co pozwoliło Słowackiemu spojrzeć z ironią, z pozycji antysarmackich, na szlach. obyczajowość i przeszłość polit. Polski. Z materiału o bardzo różnej proweniencji stworzył autor utwór poet. wysokiej rangi, jedną z najwybitniejszych tragedii w dziejach pol. dramatu. W bogatej jego karierze scen. upamiętniło się szczególnie warsz. przedstawienie 1873, jako pierwsze wystawienie utworu Słowackiego w zaborze ros. (na afiszu widniały tylko inicjały J.S.). A. Munchheimer skomponował operę do libretta M. Radziszewskiego wg M. (wyst. 1900); prócz niem. i węg. (1960) przekłady: franc., czes., ros. i angielski.

Wyd. kryt. J. Kleiner w: Dzieła wszystkie, t. 4, wyd. 2 Wr. 1953; wyd. koment. oprac, i wstęp B. Gubrynowicz, Kr. 1924 BN 176. T. MIKULSKI „M.", w: Miniatury krytyczne, W. 1976 (prwdr. 1949); „Listy Teatru Pol." 1958/59 nr 13 (pośw. „M."); z. RASZEWSKI „M.", w: Prace o literaturze i teatrze (zbiór.), Wr. 1966; tenże M. w malarstwie i w tragedii Słowackiego, w: Romantyzm (zbiór.), W. 1967.

Szczepan Gąssowski

Podobne prace

Do góry