Ocena brak

MATERIA

Autor /bolo007 Dodano /08.11.2012

 

MATERIA (łc. od mater = mat­ka; źródło) gr. hyle; łc. materies; ang. matter; fr. matiere; nm. Materie, Stoff

1. metaf. W tradycji arystotelesowskiej: w przeciwstawieniu do -^ formy (lA) — możnościowy {—> możność) element kon­kretnego bytu, stanowiący podłoże zmian.

  1. Materia pierwsza {materia pri­ma) — czysta potencjalność; gdy występu­je łącznie z formą — podłoże —> zmian (a) substancjalnych.

  2. Materia druga {materiasecunda) — podłoże —> zmian (b) przypadłościowych.

Materia jest racją —> wielośd, podzieloności, potencjalnej poznawalności rzeczy, zasa­dą -^ ograniczenia (1) i -^ jednostkowienia.

2. W przeciwstawieniu do —> ducha (1): rzecz cielesna > dało (1, 2) lub ogół ciał; R. Descartes materię, która ma według niego wyłącznie własności ilościowe, utoż­samia z -^ rozciągłością. Materia jako cie­lesność jest pojęciem o rodowodzie pla­tońskim, w odróżnieniu od arystotelesowskiego rozumienia materii jako racji i pod­łoża zmian.

  1. U I. Kanta: dana doświadczenia zmy­słowego, rozpatrywana niezależnie od form apriorycznych, narzucanych jej w poznaniu zmysłowym.

  2. W ontologii marksistowskiej: katego­ria służąca do oznaczania obiektjrwnej rze­czywistości, danej człowiekowi we wraże­niach zmysłowych i dzięki nim poznawa­nej, odzwierciedlanej (W. I. Lenin). Cechy obiektów materialnych, wynikające z rela­cji poznawczej pomiędzy nimi a poznają­cym człowiekiem: obiektywność, nieza­leżność od podmiotu, zdolność wywoływania wrażeń, poznawalność. Ontologiczne składniki materii (pojętej zarówno dystrybutywnie, jak i holistycznie): ruch, przestrzenno-czasowość, dynamizm, pra­widłowość materii: a) niezniszczalność — mimo róż­nych jej form taka sama pozostaje jej ilość; b) samoistność — niezależność istnienia od jakichkolwiek innych bytów; c) ruch; d) przestrzenność, czasowość. Materia­lizm dialektyczno-historyczny zakłada, że szczegółowe definicje materii, uwzględ­niające jej strukturę, podają nauki przy­rodnicze.

  3. U R. Ingardena: najszerzej pojęte ja­kościowe uposażenie bytu wraz z określe­niami ilościowymi.

  4. W fizyce: materia korpuskulama (czą­stki) i materia polowa (promieniowanie); w astronomii i w fizyce termin „materia" bywa współcześnie rozumiany jako na­zwa wspólna dla materii w znaczeniu kla­sycznym (koinemateria) oraz dla -> anty­materii.

  5. W biologii i w filozofii przyrody oży­wionej używa się terminu „materia żywa" lub „materia ożywiona" na oznaczenie wszelkich jednostek, indywiduów i stru­ktur spełniających furikcje życiowe, w odróżnieniu od „materii martwej" („nieożywionej").

Podobne prace

Do góry