Ocena brak

Martin Scorsese

Autor /kama02 Dodano /17.04.2012

Najsłynniejsze filmy Martina Scorsese analizują świat amerykańskiego miasta - fobie, zagrożenia i przemoc, które w nim panują. Twórczość Scorsese niejednokrotnie wzbudzała kontrowersje, nikt jednak nie kwestionował jego zaangażowania i rzetelności w przedstawianiu tematów.

Martin Scorsese urodził się w miejscowości Flushing na Long Island 17 listopada 1942 roku. Jego rodzice z pochodzenia byli Włochami, stąd chłopiec wychowywał się w dzielnicy zwanej „Małą Italią" na Manhattanie. Martin nie pasował do otoczenia, chorowity, osłabiony przez astmę, niewiele miał wspólnego z rówieśnikami, których życie toczyło się na ulicy i boisku sportowym.

Od najmłodszych lat Scorsese zafascynowany był filmem, jednak początkowo zdecydował się poświęcić życie Bogu i wstąpił do seminarium. Po roku zrezygnował, gdyż doszedł do wniosku, iż stan duchowny nie jest jego prawdziwym powołaniem, jednak religia i wiara, dążenie do zbawienia (nie zawsze w religijnym znaczeniu), pojawiają się wciąż w twórczości reżysera.

Scorsese rozpoczął studia w Szkole Filmowej przy Uniwersytecie w Nowym Jorku. W roku 1966 otrzymał dyplom i przez cztery lata pracował na uczelni jako wykładowca. W owym czasie nakręcił wiele obsypanych nagrodami filmów krótkometra-żowych, a także obraz Kto do mnie puka ? (1968). Jest to opowieść o związku mężczyzny włoskiego pochodzenia, wychowanego w tradycji katolickiej z niezależną, wyzwoloną kobietą. Główną rolę kreował debiutujący Harvey Keitel, którego grę można podziwiać w wielu późniejszych filmach Scorsese.

Poszukiwanie własnego stylu

Kolejny obraz Martina Scorsese Boxcar Bertha (1972) jest sprawnie zrealizowanym filmem sensacyjnym, który zwraca uwagę nagromadzeniem scen przemocy. Charakterystyczny styl artysty widoczny jest po raz pierwszy w filmie Ulice nędzy (1973). Bohaterami są tu młodzi mężczyźni skazani na życie w świecie przemocy, gdyż lojalność wobec środowiska, z jakiego wyrośli nie pozwala im na wyrwanie się z przestępczego półświatka.

Ulice nędzy zyskały bardzo przychylne recenzje krytyki, jednak nie cieszyły się zainteresowaniem publiczności, podobnie jak zrealizowany w roku 1974 film pod tytułem Alicja już tu nie mieszka. Tytułowa bohaterka - wdowa - udaje się w podróż w towarzystwie syna, co staje się dla niej okazją do poznania i odkrycia samej siebie. Po latach gdy Scorsese zyskał sławę na podstawie scenariusza filmu zrealizowano popularny serial komediowy.

Taksówkarz

Scorsese kojarzy się szerokiej publiczności przede wszystkim z obrazem zatytułowanym Taksówkarz (1976), przez wielu do dziś uważanym za najlepszy film w karierze reżysera. Traktuje się go czasem również jako początek wieloletniej współpracy Scorsese z aktorem Robertem De Niro (mimo że artyści spotkali się już wcześniej na planie Ulic nędzy). De Niro idealnie uosabia bohaterów Scorsese - ludzi o radykalnych przekonaniach, a jednocześnie nieporadnych i łatwo ulegających gwałtownym impulsom. Kreacje de Niro są często interpretowane jako alter ego samego reżysera.

Tytułowy taksówkarz, Travis, jest weteranem wojny wietnamskiej, który z trudem odnajduje swe miejsce w amerykańskim społeczeństwie. Niespełniony w roli kochanka, po rozstaniu z dziewczyną - zaangażowaną działaczką polityczną - wchodzi w niejednoznaczny związek z nieletnią prostytutką. Travis, odnajdując cel życiowy w chronieniu dziewczyny, przygotowuje się do rytualnego aktu przemocy, który ma być jednocześnie swoistym aktem oczyszczenia. Porzuciwszy zamiar zamordowania polityka, dokonuje masakry „złych przestępców", co na ironię przynosi mu sławę.

Od musicalu do literatury

Kolejny obraz Scorsese - New York, New York (1977) - zaskoczył krytykę i widzów. Ten zrealizowany z rozmachem musical jest hołdem złożonym tradycji filmu muzycznego. Jego akcja osadzona jest w środowisku muzyków i opowiada dzieje skomplikowanych stosunków pomiędzy pewną wokalistką i saksofon i stą. Następne dzieło Martina Scorsese - Wściekły byk (1980) - jest zaliczane do klasyki sztuki filmowej, między innymi ze względu na mistrzostwo, z jakim przedstawiono w nim walki bokserskie. Scenariusz został oparty na historii życia mistrza wagi średniej Jake'a La Motty. Główną rolę zagrał Robert de Niro, który musiał specjalnie przytyć aż 20 kg.

Scorsese postanowił spróbować swych sił we wszystkich najważniejszych gatunkach filmowych. Ma w swym dorobku dwie komedie. Pierwsza z nich, zatytułowana Król komedii (1980) opowiada dzieje zapomnianego komika, który usiłuje zdobyć sławę poprzez porwanie popularnego prezentera telewizyjnego, co przynosi skutki nie tyle śmieszne, co dramatyczne. Główne postacie z prawdziwym mistrzostwem kreują Robert de Niro (komik) oraz Jerry Lewis (gwiazda TV). Bohater drugiej komedii Po godzinach (1985) spędza koszmarną noc w towarzystwie dziwacznych indywiduów grasujących w mieście.

Po komediach przyszła kolej na filmy o innym charakterze. Kolor pieniędzy (1986) jest kontynuacją słynnego obrazu z roku 1961 - Bilardzista - opowiadającego historię gracza o przydomku Fast Eddie. W obu filmach tytułowe role kreował Paul Newman.

Realizacja kolejnego przedsięwzięcia - filmu pod tytułem Ostatnie kuszenie Chrystusa (1988) - napotkała na liczne przeszkody, gdyż Scorsese postanowił pokazać dzieje proroka nie na podstawie Ewangelii, lecz w oparciu o powieść greckiego pisarza, Nikosa Kazantzakisa, która ukazuje Syna Bożego jako człowieka pełnego wątpliwości, co do swej misji i jako mężczyznę, który nawet na krzyżu myśli o życiu, jakie nie stało się jego udziałem, o niespełnionej męskości, o własnej rodzinie. Kontrowersje natury religijnej odwróciły uwagę od słabej wartości filmu, przede wszystkim płytkich dialogów.

W filmie Chłopcy z ferajny (1990) Scorsese ukazał dzieje pewnego członka mafii. Oparty na autentycznej historii obraz przeraża ogromem przemocy. Przylądek strachu (1991) jest współczesną wersją thrillera z 1962 r„ w którym skazaniec, po odbyciu kary. terroryzuje swego byłego adwokata i jego rodzinę. Następnym dziełem Scorsese znów rzucił wyzwanie wszystkim, którzy pragnęli jego twórczość zaszufladkować.  Wiek niewinności jest bowiem filmem kostiumowym, ekranizacją powieści Edith Wharton osadzonej w środowisku wyższych sfer dziewiętnastowiecznej Ameryki.

Inne filmy

Martin Scorsese to prawdziwy człowiek kina. Robi filmy dokumentalne, pomaga innym reżyserom w realizacji ich projektów, nierzadko występuje w epizodach jako aktor, ostatnio w Quiz Show (1994). Pracował też nad realizacją jednego z najlepszych seriali telewizyjnych na temat historii kina. Osobowość Martina Scorsese sprawia, iż trudno przewidzieć, jakie niespodzianki przyniosą zrealizowane przez niego kolejne filmy. Jedno jest pewne - nie pozostaną niezauważone i wzbudzą falę kontrowersji.

Podobne prace

Do góry