Ocena brak

MAMELUCY, kasta wojsk.- feudalna rządząca w Egipcie, w chwili gdy w 1798 wylądował tam Bonaparte z Armią Wschodu

Autor /AlbertynaII Dodano /13.06.2013

Nazwa pochodzi od arabskiego mamluk, oznaczającego białego niewolnika. Pojawili się w XII w. jako niewolnicy kupowani od Czyngis-chana przez rządzącą w Egipcie dynastię Ajjubidów. Początkowo stanowili gwardię przyboczną, w 1250 obalili Ajjubidów i przejęli władzę. W 1517 Egipt opanowali Turcy, ale M. utrzymali większość swych przywilejów. Mieli więc posiadłości ziemskie, zarządzali krajem, pobierali cła i podatki, płacąc jedynie sowitą daninę namiestnikowi sułtana.

Wywodzili się z plemion zamieszkujących Kaukaz - Gruzinów, Czerkiesów, Ormian, także spośród Albańczyków, Serbów, Greków i Macedończyków, niekiedy i Słowian. Byli znakomicie wyszkoleni wojsk., tworzyli sprawnie działającą kaw., utrzymującą Egipt w posłuchu. W chwili gdy Bonaparte wylądował w Egipcie, było ok. 8 tys. M., podlegających władzy 24 bejów.

M. próbowali stawiać opór Francuzom, ale po bitwie pod Piramidami część z nich, pod wodzą Mu-rada Beja, wycofała się do Górnego Egiptu, a część, z Ibrahimem Bejem, poszła do Syrii. W ślad za Muradem Bejem pospieszył gen. Desaix, który w kilku starciach zadał mu poważne straty. Po bitwie pod Heliopolis Murad Bej zawarł z Kleberem konwencję, uznając zwierzchność Francji, wkrótce jednak (IV 1801) zakończył życie, a wówczas większość jego podkomendnych przeszła na stronę Anglików. Ibrahim Bej natomiast był zaciekłym przeciwnikiem Francji. Uczestniczył na czele 2 tys. kawalerzystów w bitwie pod Heliopolis i zachęcał mieszkańców Kairu do „zrzucenia jarzma niewiernych”.

Nie brakowało jednak i takich M., jak chociażby El Bekra, którzy niemal od początku opowiedzieli się za Bonapartem. 7 IX 1798 wódz Francuzów podpisał dekret, na mocy którego dzieci M. w wieku od 8 do 16 lat zostały siłą włączone do Armii Wschodu i rozdzielone między pułki franc. Decyzja ta jednak okazała się niefortunna, Bonaparte zmienił zdanie i polecił utworzyć komp. M., którą 26 X 1800 połączono z 2 komp. kawalerzystów syryjskich. Formacja ta, w tradycyjnych mameluc-kich strojach i z wschodnią bronią, była używana do eskortowania konwojów.

M., którzy wytrwali przy Francuzach, zostali ewakuowani wraz z Armią Wschodu. Zgromadzono ich w Marsylii, gdzie osiedli wraz z rodzinami. Bonaparte utworzył z nich komp. M., która z czasem weszła w skład gwardii cesarskiej. Była ona przydzielona do psk. gwardii.

Po odjeździe Francuzów M. tylko kilka lat utrzymali się u władzy w Egipcie. W 1810 namiestnik sułtana, Muhammad Ali, zadał im klęskę w bitwie pod Fajum. 1 III 1811 ponad 400 M. zostało wyrżniętych w kairskiej cytadeli. Pozostali wycofali się do Górnego Egiptu, gdzie przetrwali do 1814.

Podobne prace

Do góry