Ocena brak

Małżeństwo - Symbolika rytuału ślubnego

Autor /Zack Dodano /03.08.2011

Obrzęd ten jest z reguły aktem rytualnym posiadającym znaczenie symboliczne i uważa się, że ma on skuteczność magiczną, zawiera naukę moralną i wyraża zasady prawne. Symbolika biologiczna.

Tak więc na podstawowy cel małżeń-stwa — utrzymanie ciągłości rodzaju ludzkiego — wskazuje się w ceremoniach za-ślubin przez rytuał, który ma sprawić, że związek będzie owocny, zaradzić niebez-pieczeństwom związanym ze stosunkami seksualnymi, szczególnie z deflora-cją, i ułatwić różne etapy płodzenia — od pierwszego aktu do porodu. W rytu-ale płodności szczególne miejsce zajmuje zastosowanie owoców, nasion lub zboża, którym jest posypywana nowo poślubiona para,  łoże małżeńskie lub obszar wokół niego; owoce te i ziarna wręcza się im lub powoduje, by ich doty-kali w jakiś inny sposób. Elementy takie, jak małe dziecko towarzyszące pannie młodej, używanie różnych symboli rodzenia i bezpośrednie zanoszenie modlitw i składanie ofiar, mają na celu sprawienie, aby związek był owocny. Niszczenie pewnych przedmiotów w czasie wesela służy oddaleniu niebezpieczeństw związanych z defloracją i ułatwienie skonsumowania związku. W wielu obrzędach weselnych roz-wiązuje się kokardki i sznurówki, co ma ułatwić poród. We wszystkich tych działa-niach widzimy wyrażenie biologicznej natury małżeństwa. Ma łż e ń stwo jako przełom.

Małżeństwo stanowi przełom jako oficjalne i publiczne uznanie  faktu biologicznego, jako najistotniejszy kontrakt kiedy-kolwiek zawierany przez dwie jednostki i jako akt, który stwarza nową komórkę spo-łeczną — rodzinę. Przełomom w ludzkim życiu zawsze towarzyszą potężne emocje, złe przeczucia i nadzieje, strach i oczekiwanie. Istnieją niezliczone rytuały weselne, które w sposób oczywisty mają na celu usunąć niebezpieczeństwo związane z przełomem małżeństwa. Niebezpieczeństwa subiektywnie przeczuwane wyobrażane są zazwyczaj w formie złego oddziaływania — demonów, duchów, wrogich sił, czarnej magii czy pechowych zbiegów okoliczności. Należy je osaczyć lub zneutralizować ich działanie, dlatego znajdujemy niezliczone rytuały, które mają odwrócić zły los, przynieść szczę-ście i nadzieję dla nowej rodziny.

Są to m.in. unikanie pewnych dni i miejsc jako nie-szczęśliwych lub przeciwnie — wybór pewnych dni, które stanowią dobry omen; zasło-nięcie miejsca, gdzie ma się odbyć wesele, od złych wpływów; robienie hałasu, palenie ognia, potrząsanie bronią, kąpiel lub mycie młodej pary lub spryskiwanie jej wodą, zapa-lanie ognisk i wymachiwanie pochodniami, krążenie wokół kościoła lub namiotu pana młodego, uderzanie tego namiotu oraz powstrzymywanie młodej pary od pewnych dzia-łań i spożywania niektórych pokarmów. Inne sposoby powstrzymywania nieszczęścia to: zamaskowanie młodej pary przez ubranie w strój płci przeciwnej lub pomalowanie twarzy, zastąpienie przez wizerunki, małżeństwo przez zastępców i zawieranie upozo-rowanego małżeństwa z drzewami, zwierzętami czy przedmiotami martwymi. Wresz-cie ważnym antidotum jest stan duchowej niewrażliwości na działanie wszystkich nad-przyrodzonych sił, który można osiągnąć poprzez czystość moralną i przestrzeganie tych reguł moralnych i rytualnych, które w kulturach pierwotnych zazwyczaj otaczają ważne momenty ludzkiego życia. Najważniejszym tabu tego rodzaju w odniesieniu do małżeń-stwa jest oczywiście tabu wstrzemięźliwości seksualnej.

Zasada,  że młoda para musi powstrzymywać się od stosunków seksualnych przez Pewien czas po ślubie, jest znana na całym świecie — od pierwotnej dzikości po najbardziej wyrafinowaną etykę chrześcijaństwa, od Australii do Nowego  Świata, W czasie  ślubu i wesela obowiązują także jeszcze inne, mniej ważne ograniczenia. Chociaż uważa się, że młoda para znajduje się w niebezpiecznym stanie nie tylko dla siebie, lecz także dla innych, jest ona jednocześnie  źródłem błogosławieństwa i korzystnego wpływu. I tak pewne rytuały mają wpływać korzystnie na dobrobyt innych osób, nawet niezależnie od łączących je stosunków, czasami znów wierzy się, że uczestniczenie w weselu przynosi korzyść, uważa się, że jedno wesele jest po-tencjalną przyczyną innych wesel, oczekuje się szczęścia po kontaktach z panną młodą, panem młodym lub czymś, co mieli na sobie. Ma łż e ń stwo jako zmiana socjologiczna. Małżeństwo jest przełomem nie tylko w sensie duchowym. Jest to także rzeczywiste socjolo-giczne przejście z jednego stanu do drugiego, oboje partnerzy porzucają swe rodziny, aby założyć nową.

Zerwanie z rodzicami, klanem, społecznością lokalną czy plemieniem znajduje swój wyraz w wielu interesujących rytuałach weselnych. Pozorowana walka między panem młodym lub jego grupą a rodziną panny młodej lub inne rodzaje oporu tej ostatniej,  zagradzanie drogi korowodu weselnego, łkanie lub inne formy wyrażania żalu i niechęci przez pannę młodą i jej krew-nych, odgrywanie porwania i uprowadzenia panny młodej — są to. sposoby dramatycznego wyrażenia faktu,  że panna młoda musi zostać wyrwana z rodzinnego domu, że jest to akt gwałtu, finalny moment krytyczny. Ma łż e ń stwo jako nowe wi ę z y . Lecz najważniejszym typem rytuału weselnego jest ten, który ustanawia małżeństwo jako więź sakramentalną.

Tutaj znowu symbolika jest bardzo rozległa i zróżnicowana, od najbardziej bezpośredniego wyrażenia związku przez złączenie rąk lub palców, wiązanie ubrania, wymianę pierścionków i łańcuszków, do skomplikowanego udramaty-zowanego odgrywania oddzielenia i związania. Ważna symbolika więzów, które ; mają być zadzierzgnięte, polega na przedstawieniu pewnych działań, które w przyszłości będą stanowić część normalnych obowiązków czy przywilejów życia małżeńskiego. Działania takie w jakiś sposób określają istotę i wyłączność małżeństwa poprzez antycypację w rytualnym przedstawieniu. Wśród nich naj-ważniejsze są naturalnie ceremonialne przedstawienia aktu seksualnego i ceremonialne uczestnictwo we wspólnym posiłku. W pewnych obrzędach symbolika. ustanawia względny zakres wpływu w małżeństwie tak w pewnych przypadkach podkreśla się władzę męża, który występuje z biczem, daje w ucho pannie. młodej lub pozoruje bicie jej itd.

W innych znowu — żona może starać się w podobny sposób zaznaczyć swą niezależność i władzę nad mężem. Często także w pewnych działaniach magicznych wyrażany jest eko-nomiczny aspekt małżeństwa, co ma na celu zapewnienie pomyślności przyszłej rodzinie, np. przez smarowanie masłem i miodem masztu namiotu przez pannę młodą dla zapewnienia dostatku podstawowej  żywności. A znowu podział funkcji ekonomicznych jest wyrażany w innych rytuałach, gdzie  żona zapala ognisko, przygotowuje i gotuje posiłek dla swego męża itp. G ł ówne funkcje symboliki weselnej. Przykłady te uka-zują najważniejsze, choć w żadnym wypadku nie wszystkie, idee wyrażane w rytuałach weselnych.

Łatwo zauważyć, że symbolika jest niezmiernie bogata i zróżnicowana i że obejmuje niemal wszystkie aspekty małżeństwa. Istnieją rytuały odnoszące się bezpośrednio do  życia seksualnego i ciąży, rytuały o znaczeniu domowym i ekonomicznym, rytuały odnoszące się do postaw emocjonal-nych względem małżeństwa i idei moralnych dotyczących jego celów. Technicznie mówiąc są to rytuały prawne, magiczne bądź religijne. W skrócie — ceremonia mał-żeństwa ukazuje i wyraża wszystkie istotne  aspekty instytucji małżeństwa i jako taka jest najbardziej owocnym i odkrywczym przedmiotem badań antropologicznych. [...] Ustalony przez tradycję akt rytualny, określając odpowiedni sposób zawarcia kon-traktu, narzuca poprzez swój  uroczysty charakter społeczną ważność tego kontraktu i jego moc wiążącą w sensie moralnym.

Funkcję uduchowiającą ceremoniom  ślubnym nadają reguły etyczne i różne tabu, które zwykle towarzyszą rytuałom. Publiczna i ofi-cjalna natura aktu małżeńskiego, często zaznaczana przez obecność kapłana, wodza lub czarownika, ogłaszana w zapowiedziach i publicznych ogłoszeniach, przypieczętowana przez  świadków i dokumenty, wzmacniana przez  świętość miejsca i czasu, konstytuuje najszerszą i najbardziej ogólną funkcję rytuału i jest po to, aby nadać małżeństwu cha-rakter publiczny, wiążący, święty i poruszający moralnie.

Podobne prace

Do góry