Ocena brak

MAŁECKI ANTONI

Autor /mamaela Dodano /05.03.2012

MAŁECKI ANTONI, ur. 16 VII 1821 w Objezierzu (Poznańskie), zm. 7 X 1913 we Lwowie, badacz literatury, historii i języka pol., filolog klas., krytyk lit., dramatopisarz. Studiował od 1841 filologię klas. i filozofię na uniw. w Berlinie (doktorat 1844). Do 1850 był nauczycielem w pozn. gimn. św. Marii Magdaleny (które uprzednio ukończył), nast. 1850-52 prof. filologii klas. UJ. W1854-56 kierował katedrą filologii klas. na uniw. w Innsbrucku (Austria); 1856-74 prof. języka i literatury pol. na Uniw. Lwow. (1872-73 rektor), Był czł. TPN Pozn. (1860), zastępcą kuratora Ossolineum (1869-72), czł. AU (1872). Uczestniczył aktywnie w życiu społ.-polit. Lwowa, ponad ćwierć wieku zasiadał w Radzie Miejskiej, 1876-89 był posłem na Sejm Krajowy, od 1881 czł. Izby Panów w Wiedniu.

W dziejach badań hist.lit. w Polsce zapisał się M. jako twórca nauk. krytyki i monografistyki. Prace kryt. ogłaszać zaczął w pismach pozn.: O życiu i pismach Mickiewicza -pierwsza biografia poety w języku pol. („Orędownik Nauk." 1842), obszerne rozbiory kryt., m. in. Irydiona Krasińskiego („Rok" 1846, „Przegl. Pozn." 1847) i Spekulanta Korzeniowskiego („Rok" 1847). Opublikował szereg studiów o pisarzach staropol.: J.A. Morsztynie (1859), A. Fryczu Modrzewskim (1864), J. Kochanowskim (1884). Ważniejsze studia i rozprawy z zakresu literatury, a także historii zgromadził w zbiorach: Z dziejów i literatury (1896), Z przeszłości dziejowej (t. 1-2 1897^. Fundamentalnym dziełem M. jest monografia Juliusz Słowacki. Jego życie i dzieła w stosunku do współczesnej epoki (t. 1-2 1866-67, wyd. rozsz. t. 1-3 1881) oraz wydanie Pism pośmiertnych Słowackiego (t. 1-3 1866, wznów. 1883). Materiały inspirujące podjęcie tych prac uzyskał od K. Szajnochy (który miał korespondencję Słowackiego, udzieloną mu przez matkę poety) oraz od rodziny Słowackiego, która udostępniła M. autografy nie wyd. utworów. Monografia (pracował nad nią ok. 7 lat), łączy sprawdzone fakty z życia poety z wnikliwą analizą jego utworów - M. rozpatruje strukturę ideową utworu, jego celowość kompozycyjną i prawdopodobieństwo psychol postaci. Pewne wzory metodol. przejął z Dramaturgii hamburskiej G.E. Lessinga i monografii Szekspira pióra G.G. Gervinusa. Wydał ponadto Pisma Słowackiego (t. 1-4 1880), Wybór mów staropolskich (1860), Biblię królowej Zofii (1871). Jest też autorem popularnej Gramatyki języka polskiego w 2 wersjach - dla szkół i dla nauczycieli 1863, oraz Gramatyki historyczno-porównawczej języka polskiego (t.1-2 1879). W późniejszym okresie zainteresowania badawcze M. skupiły się gł. na historii początków państwa pol. (Studia heraldyczne, t. 1-2 1890, Lechici w świetle historii krytyki 1897). Jako filolog klas. ogłosił Prelekcje o filologii klasycznej i jej encyklopedii (1851), w części teoret. oparte na poglądach estet. G.W. Hegla. Uprawiał także twórczość lit.: poet. -poemat z życia ludu wielkopol. Ostatki („Przyjaciel Ludu" 1841) oraz dram. - tragedia hist. wierszem List żelazny (1854) i komedia Grochowy wieniec (1855), o temacie zaczerpniętym z Pamiętników J.Ch. Paska. Dramaty M. były cenione przez ówczesną krytykę. W 1892, na 50-lecie twórczości, otrzymał doktoraty h.c. UJ. i Uniw. Lwowskiego. W 1972 Ossolineum ustanowiło stypendium nauk. jego imienia.

Od antyku do romantyzmu, wybór i oprac. J. Maślanka, W. 1979. PSB 19 (R. Skręt); FwP (S. Szczepiński); B. GUBRYNOWICZ A.M., Lw. 1920; J. KLEINER A.M. w: Sztychy, Lw. 1925.

Lech Słowiński

Podobne prace

Do góry