Ocena brak

MAJKOWSKI ALEKSANDER

Autor /mamaela Dodano /05.03.2012

MAJKOWSKI ALEKSANDER, ur. 17 VII 1876 w Kościerzynie, zm. 10 II 1938 w Gdyni, pisarz i działacz kaszubski; z zawodu lekarz. Syn woźnicy, w latach gimn. członek tajnej organizacji filomackiej „Mickiewicz", po studiach med. w Niemczech praktykował w Gdańsku, 1906-11 w Kościerzynie (zorganizował tu 1909 Tow. Czytelni Pol. wraz z biblioteką), nast. w Sopocie, gdzie 1913 założył Muzeum Kaszubsko-Pomorskie. W czasie I wojny świat-, wcielony do armii niem.; 1919 brał udział w przygotowaniach do powstania pol. na Pomorzu pn., 1921-38 przebywał w Kartuzach. Organizator walki o odrodzenie nar. i kult. Kaszub, twórca i ideolog ruchu młodokaszubskiego (1912 założył Tow. Młodokaszubów), założyciel (1908), wieloletni red. i współpracownik czas. —> „Gryf", redagował również 1905 —> „Gazetę Gd." z dodatkiem lit. —>Drużba", 1919 „Dziennik Gd.", 1921-22 czas. „Pomorzanin" z dod. „Druh" (w Kościerzynie). Publikował w czasopismach pomorskich, m. in. 1899-1914 w „Gazecie Gd.", 1933-37 w —> „Zrzeszy Kaszebskiej", 1936-38 w —> „Tece Pomorskiej" (tu autobiografia Wspomnienia moje 1938 nr 5/6).

W dorobku literackim M. gł. miejsce zajmuje powieść Żece i przigode Remusa. Zvjercadło kaszubskji, pisana pierwotnie (przed 1914) w poł. języku lit., oprać, w całości w wersji kaszubskiej 1921-27, wyd. 1938 z przedm. A. Bukowskiego (przedr. 1975, wyd. w pol. języku lit. 1964 i ponownie 1966 w tłum. i z posłowiem L. Bądkowskiego). Symbolicznie potraktowane losy tyt. bohatera, Kaszuby podejmującego walkę ze Smętkiem, mitycznym wcieleniem wrogiej siły germ., a zarazem zmagającego się na wzór bohaterów romant. z niewiarą we własne siły - zespolił pisarz z wątkami autobiogr. i rozległym obrazem wsi kaszubskiej przełomu XIX i XX w., bogatym w realia obycz. i folklorystyczne. Ogłosił ponadto poemat humoryst. Jak w Koscerznie koscelnygo obrele... (1899), zbiór liryków Spiewe i frantówci (1904), bajki, przypowieści, ballady, utwory satyr.; opracował pierwszy pol. przewodnik po tzw. Szwajcarii Kaszubskiej Zdroje Raduni (1913, wyd. 3 1936) i Historię Kaszubów (1938), pozostawił w rkpsie m. in. powieść Pomorzanie (wyd. 1973 przez D. Majkowską) oraz utwór scen. Strache i zrękowjine (wyd. 1976 także przez Majkowską), uprawiał publicystykę, krytykę lit., zbierał i badał folklor kaszubski.

Wiersze i frantówci, oprac. L. Roppel, Gdynia 1957. PSB 19 (A. Bukowski); SPKP (tenże); J. KARNOWSKI A M. Wspomnienia, listy, uwagi, „Zrzesz Kaszebsko" 1939 nr 1-5; A. BUKOWSKI Regionalizm kaszubski, Poz. 1950; tenże A.M. w krzywym zwierciadle Lecha Bądkowskiego i Pierwsza wersja powieści A.M. o Remusie, Gd. Zesz. Hum. 13-14 (1966); D. MAJKOWSKA Korespondencja A.M. z Bernardem Chrzanowskim z lat 1905-1921, Libri Gedanenses 2/3 (1968/69); J. DRZEŻDŻON Wędrówki Remusowe po Kaszubach. 0 A.M., Gd. 1971; tenże „Żece i przigode Remusa" A.M., w: Piętno Smętka, Gd. 1973.

Andrzej Bukowski

Podobne prace

Do góry