Ocena brak

Magistratury rzymskie

Autor /Klemens88888 Dodano /22.11.2011

W czasach republiki – urzędy oraz sprawujący je urzędnicy (magistraturalni). Dzieliły się na:

wyższe – konsulowie, pretorzy, cenzorzy;

niższe – kwestorzy, edylowie, oraz urzędnicy pomocniczy.

Dodatkowo istniał podział na urzędy kurulne od specjalnego krzesła – (sella curuli) – konsulowie, pretorzy, edylowie kurulni.

Mogli być powoływani także urzędnicy nadzwyczajni: dyktator, interrex, trybuni wojskowi z władzą konsularną)

Urzędnicy wyżsi wyposażeni byli we władzę wyższą – IMPERIUM (prawo zwoływania senatu, zgromadzeń ludowych, uprawnienia wojskowe, jurysdykcyjne; a także możność uchylania decyzji niższych magistratur; tzw. POTESTAS władza niższych magistratur w zakresie wydawania edyktów – rozporządzeń, nakładania kar adm., a także prawo karcenia ius coercendi.

Magistratury zwyczajne wybierane na zgromadzeniach ludowych na 1 rok – sprawowane kolegialnie – dwie osoby – bezpłatne; zasada cursus honorum – kolejność obejmowania urzędu od niższego do wyższego oraz wiek prawa „biernego”.

  • Konsulowie – powoływani od pocz. Republiki – najwyższa władza – imperium maius (administracyjne, wojskowa i po części sądownicza (sprawy cywilne przekazali pretorom, z zachowaniem jurysdykcji niespornej), sprawy karne – najwyższe i nadzwyczajne. Po końcu kadencji często obejmowali urzędy prowincjonalne- prokonsulów.

  • Pretor – urz. powołany w 367r.p.n.e. – pretor miejski pretor urbanus, 242r.p.n.e. pretor dla cudzoziemców praetor preregrinus. Wł. sądownicza – cywilna + wydawanie edyktów w tym zakresie (początek rocznej kadencji – edictium perpetuum, + edictium tralaticium – e. poprzednich pretorów i własne)- wykształcił się system prawa pretorskiego; bonorum possesio – kognatyczne dziedziczenie; przewodniczyli też trybunałom karnym; przez interdykty i dekrety zakazywał lub nakazywał jakieś działanie. II w.p.n.e. uznano postępowanie formułkowe – dało to pretorowi kolejne narzędzia oddziaływania na prawo, regulując nowe stosunki życiowe. Wykształciło to dualizm prawa cywilnego; wnikanie ius gentium do prawa cywilnego –prawo dla peregrynów.Liczba - 8 za czasów Sulli, za Cezara – zwiększono do 16. Po kadencji mogli objąć władzę w prowincji jako propretorzy.

  • Cenzorzy - 443 r.p.n.e. dla przeprowadzania spisów obywateli (lustrum), od lex Lovinia pocz IV w.p.n.e. wybierani spośród senatorów do kontroli obyczajności politycznej i publicznej regimen marum karą były tzw. noty cenzorskie pozbawiające czci obywatelskiej i zaufania publicznego. Mieli także kompetencje w zakresie majątku państwowego.

  • Kwestorzy – w okresie królewskim prowadzili dochodzenia w najcięższych sprawach karnych (morderstwa), później objęli adm. skarbu państw.

  • Edylowie – plebejscy aedilies plebis lub kurulni aediles curules. Edylowie plebejscy powoływani pocz. (V w.p.n.e.) jako pomocnicy trybunów lud. – jurysdykcja karna – później zrównani z e. kurulnymi. E. kurulni 367r.p.n.e. nadzór nad porządkiem i bezb. publicznym w Rzymie cura urbis. Mieli prawo wymierzania kar – grzywny, chłosta, zajęcie przedmiotów. Nadzorowali dostawy zboża, ścigali spekulację, przestępstwa targowe; organizowali igrzyska. Jurysdykcja cywilna – sprawy handlowe i wydawanie edyktów w tym zakresie.

  • niższe magistratury m.in. tresviri capitales bezpieczeństwo w Rzymie, ściganie przestępców, nadzór nad więźniami, egzekucja wyr. śmierci.

Podobne prace

Do góry