Ocena brak

MAGELLAN Ferdynand

Autor /Festus Dodano /30.03.2012

Farnao de Magalhaes, ok. 1480-1521, żeglarz i odkrywca portug. Ur. w arystokratycznej rodzinie, wychował się jako paź na dworze król., służył w Indiach port., brał w 1511 udział w zdobyciu Malakki, w 1513-14 służył w Maroku, gdzie został ranny i okulał. Oskarżony o nadużycia finansowe przy podziale łupu, uniknął wprawdzie sądu, ale stracił łaski króla Manuela I, który odrzucił jego propozycję przedsięwzięcia wyprawy morskiej na Wyspy Korzenne (Moluki) drogą zachodnią.

Magellan udał się więc do Hiszpanii, gdzie plan jego w 1518 zaakceptował król Karol I (późniejszy cesarz Karol V) i zlecił mu dowództwo nad flotyllą złożoną z 5 karawel: „Trinidad", okrętu admiralskiego, „Sant Antonio" (komandor Juan de Cartagena), „Concepción" (kapitan Quesada), „Victoria" (Luis de Mendoza), „Santiago" (kapitan i pilot Juan Serrano). Flotylla wyruszyła z portu Sanlucar de Barrameda 20 IX 1519 z załogą ok. 270 ludzi.

Znajdował się tam również Włoch z Yicenzy, Antonio Pigafetta, historiograf wyprawy , który notuje, że 4 kapitanowie nienawidzili Magellana z tej tylko racji, że oni byli Hiszpanami, a on Portugalczykiem.

Osiągnąwszy wybrzeże Ameryki Płd., skierowano się na południe, poszukując cieśniny, którą można by przepłynąć kontynent w poprzek; gdy w styczniu 1520 okazało się, że Rio de la Plata nie jest cieśniną, ale rzeką, admirał, mimo oporu załóg i dowództwa, wziął kurs na południe. W czasie zimowania w Patagonii (III-VIII 1520) Magellan brutalnie zdławił bunt: Mendozę kazał udusić, Quesadzie ściąć głowę w obecności 14 majtków zakutych w łańcuchy, a Cartagenę pozostawił na brzegu wraz z księdzem.

W dniach 21-27 X odkrył i zbadał cieśninę, nazwaną później jego imieniem, przez którą dotarł 28X1 do oceanu. Archipelag na płd. od cieśniny, na którym dostrzeżono ognie, nazwał Ziemią Ognistą, a ocean- Pacyfikiem, tj. O. Spokojnym. Z pięciu karawel pozostały tylko trzy, bo „Santiago" zatonęła jeszcze na Atlantyku w czasie burzy, a „Sant Antonio" zdezerterowała pod osłoną nocy i pożeglowała do Hiszpanii.

W czasie żeglugi po Pacyfiku przez 2 miesiące nie zobaczono lądu, a przez 3 obywano się bez świeżego pożywienia; 6 III 1521 osiągnięto archipelag Marianów, a w 10 dni później Filipiny, gdzie Magelląn został zabity, gdy wmieszał się w potyczkę między dwiema grupami krajowców. Wkrótce potem spalono nie nadającą się do żeglugi „Concepción", a pozostałe dwie karawele odwiedziły Borneo i Moluki, gdzie wzięto ładunek korzeni.

Z uszkodzonej „Trinidad", którą musiano porzucić, tylko czterech ludzi wróciło do Hiszpanii. „Victoria", pod dowództwem Juana Sebastiana del Cano, przepłynęła O. Indyjski i minęła Przylądek Dobrej Nadziei; na Wyspach Zielonego Przylądka przyszło do zatargu z Portugalczykami, którzy zatrzymali 13 ludzi załogi. Wreszcie 6IX 1522 karawela wpłynęła do portu Sanlucar, z 18 zaledwie ludźmi na pokładzie, ukończywszy pierwszą podróż naokoło świata.

Choć Magellan nie dożył końca podróży, sukces jej był niewątpliwie zasługą jego umiejętności i determinacji. Podróż dowiodła niezbicie sferyczności Ziemi, istnienia wielkiego oceanu, oddzielającego Azję od Ameryki, i zrewolucjonizowała pogląd na stosunek powierzchni lądów do powierzchni mórz na globie ziemskim.

Pierwsza podróż dokoła świata z flotyllą Magellana, wł. Relazione del primo viaggo intorno al mondo... relacja z pierwszej ręki z podróży Magellana wyd. w tł. fr. w 1522 (rękopis wł. w Bibl. Ambrozjańskiej w Mediolanie) Antonia Pigafetty, który wrócił cało do Hiszpanii na karaweli „Yictoria".

Cieśnina Magellana między lądem Ameryki Płd. i wyspami Ziemi Ognistej, dł. ok. 550 km. Obłoki Magellana dwie nieregularne galaktyki niewidoczne w Polsce: Wielki Obłok w konstelacji Dorado (Złota Ryba) i Mały Obłok w konstelacji Tucana (Tukan), najbliżsi sąsiedzi naszej Galaktyki. Pierwszy ich opis pochodzi od Magellana, który obserwował je w czasie swej wyprawy.

Podobne prace

Do góry