Ocena brak

LUBCZYK OGRODOWY

Autor /florida Dodano /21.02.2013

Jest to ro.lina wieloletnia z rodziny Baldaszkowatych (Umbelliferae). Jej ojczyzna nie jestdok.adnie znana. Przypuszczalnie pochodzi z Iranu. Lubczyk jest obecnie do.. cz.sto uprawianyw wielu krajach Europy i innych kontynentow. Niekiedy spotyka si. zdzicza.y. W Polscemo.na go znale.. na plantacjach zielarskich, w ogrodach dzia.kowych i ogrodkach wiejskich.Lubczyk ma .odyg. do 2 m wysok., rozga..zion., ob.., nie ow.osion., wewn.trz pust.. Li.ciepodwojnie pierzaste o listkach wyd.u.onych, romboidalnych, grubo wcinanoz.bkowanych.Kwiaty .o.te, zebrane w baldachy 6- lub wieloszypu.kowe. Owoc 6-8 mm d.ugi, jajowaty.Ca.a ro.lina wyro.nia si. specyficznym zapachem przypominaj.cym selery.

Surowiec. Do celow leczniczych zbiera si. jesieni. korzenie lubczyka w drugim roku wegetacji,czy.ci, p.ucze, kraje pod.u.nie grubsze fragmenty i szybko suszy w suszarni ogrzewanejw temp. do 35‹C. Surowcem leczniczym jest korze. lubczyka -Radix Levistici. W lecznictwieludowym pewne znaczenie ma owoc lubczyka - Fructus Levistici, nie wykorzystywany wlecznictwie oficjalnym, jakkolwiek zas.uguje na uwag..

Podstawowe zwi.zki czynne. Korze. zawiera do 1 % olejku eterycznego (normy aptecznewymagaj. co najmniej 0,7%), w sk.ad ktorego wchodz. ro.ne ftalidy, stanowi.ce oko.o 70%masy olejku, jak n-butyloftalid, n-butylenoftalid, czyli lakton Ligusticum, oraz sedanolid, tj.lakton kwasu sedanowego, o charakterystycznym zapachu selera. S. rownie. pochodne terpenowe,np. ƒż-terpineol, pinen i estry linalolu. Wyst.puj. tak.e kwasy polifenolowe (np. kawowyi chlorogenowy), zwi.zki kumarynowe (np. psoralen, bergapten, apteryna i kumaryna) orazcukry, cholina, fitosterole, kwasy organiczne i sole mineralne.Owoce lubczyka zawieraj. olejek eteryczny, a w nim s. ro.ne terpeny, mirystycyn. i innesk.adniki (do 5% w surowcu pochodz.cym z Indii), flawonoidy (np. rutyna), olej t.usty, fitosterole,wit. E i sole mineralne.

Działanie. Przetwory z lubczyka działają słabo moczopędnie dzięki obecności olejku eterycznego,choć inne składniki, zwłaszcza związki kumarynowe, również mają takie właściwości.Ilość dobowa wydalanego moczu wzrasta wprawdzie nieznacznie, ale wyraźnie zwiększasię w nim zawartość jonów chloru, sodu i potasu, a także niektórych związków, zwłaszczamocznika. Jest to przypuszczalnie wynik przyśpieszenia filtracji kłębkowej oraz ułatwieniaprzepływu krwi przez naczynia nerkowe.Odwary z lubczyka działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, aznacznie słabiej na mięśnie dróg moczowych. Dzięki temu po doustnym podaniu przetworów zlubczyka zostaje przywrócone prawidłowe napięcie mięśniówki jelit i następnie właściwy rytmruchów perystaltycznych. Powoduje to ustąpienie bólu wywołanego skurczem oraz nagromadzeniemsię gazów w jelitach. Przetwory z lubczyka przeciwdziałają wzdęciom i ułatwiają odprowadzeniegazów. Stanowią więc typowy środek wiatropędny. Powodują też rozluźnieniemięśni gładkich dróg żółciowych i ułatwiają przepływ żółci do dwunastnicy. Obserwuje siętakże pobudzające działanie przetworów z lubczyka na czynność wydzielniczą żołądka, poprawęprocesów trawienia oraz przyswajania pokarmów. Przetwory z lubczyka są skutecznerównież w zaburzeniach miesiączkowych spowodowanych stanami skurczowymi w obrębienarządów rodnych.Olejek eteryczny lubczyka działa łagodnie bakteriobójczo na bakterie saprofityczne wprzewodzie pokarmowym i tym samym wpływa korzystnie na przebieg procesów fermentacyjnych.W niektórych rejonach Europy utrwaliło się przekonanie, zwłaszcza w wierzeniach ludowych,że lubczyk zwiększa popęd płciowy i może być skutecznym środkiem na miłość, czegojednak nie potwierdziły badania naukowe.

Działania niepożądane. Przetwory z lubczyka stosowane w zalecanych dawkach leczniczychnie wywołują objawów szkodliwych.

Zastosowanie. Przetwory z lubczyka stosuje się przede wszystkim w lekkich zaburzeniachczynności nerek oraz zmniejszonym wydalaniu składników mineralnych i szkodliwychproduktów przemiany materii, a także w stanach zapalnych nerek, cewek nerkowych ipęcherza. Ponadto mają zastosowanie w obrzękach spowodowanych upośledzeniem czynnościnerek, a pomocniczo w zapaleniu miedniczek nerkowych i pęcherza oraz w skaziemoczanowej. Korzeń lubczyka jest składnikiem granulatu ziołowego Urogran (Herbapol),stosowanego w stanach zapalnych dróg moczowych oraz w kamicy moczowej.Dobre wyniki zapewnia podawanie przetworów z lubczyka w dolegliwościach trawiennych,zwłaszcza wzdęciach, bólach brzucha, niestrawności, braku łaknienia, osłabieniu czynnościwątroby i niedostatecznym wydzielaniu żółci.Korzeń lubczyka wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan (Herbapol), polecanej wchorobach serca, zwłaszcza u osób starszych, w której wykorzystuje się działanie wiatropędnelubczyka celem obniżenia nacisku jelit na przeponę i ułatwienia pracy mięśnia sercowego.Wyciąg z korzenia lubczyka jest składnikiem granulatu ziołowego Cholegran (Herbapol), podawanegow stanach nieżytowych przewodu pokarmowego i niedostatecznym wydzielaniużółci, oraz granulatu Gastrogran (Herbapol), stosowanego w stanach nieżytowych żołądka idwunastnicy.

W lecznictwie ludowym lubczyk uchodzi za środek wiatropędny, moczopędny, pobudzającykrwawienia miesięczne oraz zwiększający popęd płciowy. W niektórych okolicach Niemiecsłuży również jako antidotum dla palaczy tytoniu. Celowość podawania palaczom przetworówz lubczyka znalazła uzasadnienie w przeprowadzonych badaniach klinicznych.Młode liście lubczyka zbierane od czerwca do sierpnia nadają się do spożycia na świeżo wformie pociętej naci lub wysuszone jako przyprawa do pieczeni, sosów i sałatek. Zmielone izmieszane z innymi ziołami lub całe stanowią ulubioną przyprawę do marynat i innych potraww krajach południowej Europy. Wyciągi z ziela i korzenia lubczyka służą do wyrobu kostekprzyprawowych typu Maggi. W niektórych okolicach Szwajcarii młode liście oraz łodygi lubczyka spożywa się jak jarzynę. Również i u nas lubczyk ostatnio zyskuje na znaczeniujako roślina przyprawowa i dodatek do surówek.

Przetwory. Korzeń lubczyka podawany sam działa dość słabo, ale jego skuteczność zostajepodwyższona w prawidłowo zestawionych mieszankach ziołowych.Zioła moczopędne: zmieszać 30 g korzenia lubczyka, po 20 g liści brzozy, ziela skrzypu istrąków fasoli oraz po 10 g liści mącznicy lekarskiej i owoców dzikiej róży. Zalać 11/2 łyżkiziół w termosie 2 szklankami wody wrzącej. Zakryć i odstawić na 1 godz. Pić po 1/3 szklanki 2razy dziennie miedzy posiłkami.Zioła wiatropędne: zmieszać po 50 g korzenia lubczyka i kwiatu rumianku oraz po 25 gowoców anyżu i korzenia arcydzięgla. Zalać 1 łyżkę mieszanki 11/2 szklanki wody gorącej ipod przykryciem ogrzewać powoli do wrzenia. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 2 razydziennie po 1/2 szklanki po jedzeniu.Zioła żołądkowo-jelitowe: zmieszać po 50 g owoców lub korzenia lubczyka i liścia orzechawłoskiego oraz po 25 g owocu kminku i ziela krwawnika. Zalać 11/2-2 łyżki ziół 2 szklankamiwody wrzącej i utrzymywać na parze pod przykryciem 15 min. Odstawić na 15 min i przecedzić.Pić 2 razy dziennie 2/3 szklanki po jedzeniu w lekkich przypadkach nieżytu żołądka i jelit,przebiegających z zaburzeniami trawiennymi i nieregularnymi wypróżnieniami.Zioła do kąpieli: zmieszać po 50 g korzenia lubczyka, korzenia łopianu, liścia babki i zielakrwawnika. Sporządzić odwar z całości ziół, zalewając je 3-4 l wody, ogrzewać pod przykryciemna małym ogniu do wrzenia i odstawić na 15 min. Przecedzić do wanny. Wytrawione ziołaprzełożyć do woreczka płóciennego, zawiązać i również umieścić w wannie wypełnionej do1/3 objętości wodą o temp. 38°C. Czas kąpieli 15-20 min. Następnie mokre ciało owinąć prześcieradłemkąpielowym i odpoczywać 30-60 min. Kąpiel stosować co 2-3 dni przez 4 tygodniez dolegliwościach skórnych, zapaleniu i stanach skurczowych pęcherza i organów płciowych.

Podobne prace

Do góry