Ocena brak

LOTNISKOWCE

Autor /mis Dodano /25.02.2011

Okręty zaopatrzone w pomost umoż­liwiający start i lądowanie samolotów, pojawiły się na morzach w końcu I wojny światowej. W 1917 r. admira­licja brytyjska zdecydowała się na przebudowę statku pasażerskiego Conte Rosso (budowanego dla Włoch) na lotniskowiec o wyporności 15 775 t i długości pokładu 167,6 m, pod którym było miejsce dla 20 sa­molotów. Ponieważ przebudowa miała trwać 18 miesięcy, postano­wiono zainstalować na ciężkim krą­żowniku Furious pokład startowy w miejsce przedniej wieży artyleryj­skiej. W lipcu 1917 r. 7 samolotów, które wystartowały z lotniskowca, zaatakowało bazę Zeppelinów w Szlezwiku, ale żaden nie zdołał powrócić na okręt. Pierwsze udane lądowanie na pokładzie Furiousa odbyło się w sierpniu 1917 r. Tuż po wojnie Japonia, która doceniła uży­teczność nowej broni w walce na rozległych przestrzeniach Pacyfiku, zbudowała pierwszy lotniskowiec zaprojektowany od początku jako okręt tej klasy - Hosho o wyporno­ści 7000 t.

Do szybkiego rozwoju lotniskowców przyczynił się traktat waszyngtoński z 6 lutego 1922 r., ograniczający tonaż okrętów linio­wych i zezwalający na przebudowę niektórych z nich na lotniskowce. Wykorzystały to główne potęgi mor­skie. Np. w Stanach Zjednoczonych przerobiono kadłuby krążowników liniowych Lexington i Saratoga, a w Japonii pancernika Kaga i krą­żownika liniowego Akagi. W chwili wybuchu wojny cztery państwa dysponowały lotniskowca­mi, a Niemcy budowali pierwszy -* Graf Zeppelin, który jednak nigdy nie został ukończony.

* W chwili przystąpienia do wojny w grudniu 1941 r. USA miały 7 lot­niskowców, a Japonia - 10. Po 1 września 1939 r. marynarka wojenna Wielkiej Brytanii zamówi­ła 31 lotniskowców (do 2 września 1945 r. ukończono 6), marynarka Stanów Zjednoczonych - 48 (ukoń­czono 25), Japonii - 15 (ukończo­no 11). Obok wielkich lotniskowców o wy­porności ponad 20 000 t budowano jednostki mniejsze, nazwane lotni­skowcami lekkimi; przeważnie były to przebudowane okręty wojenne.

Amerykanie zbudowali całą serię ta­kich jednostek na kadłubach krą­żowników (9 lotniskowców typu ln-dependence). Japończycy, z braku krążowników, przebudowali 2 trans­portowce wodnosamolotów (typu Chitose) oraz 3 okręty pomocnicze. Brytyjczycy zbudowali oryginalny lekki lotniskowiec Colossus (5 ta­kich okrętów rozpoczęło służbę w czasie wojny). Zapotrzebowanie na lotniskowce skłoniło Wielką Bry­tanię, Stany Zjednoczone i Japonię do wyposażenia marynarki wojen­nej w lotniskowce eskortowe. Były to okręty przebudowane ze statków pasażerskich lub krążowników, o wyporności ok. 8000-14 000 t, za­bierające 25-30 samolotów. Pierw­szy taki okręt, amerykański Long Is-land, zbudowano w ciągu 77 dni.

W Wielkiej Brytanii serię lotni­skowców eskortowych zapoczątko­wał Audacity (przebudowany zdo­byczny statek niemiecki Hannover) zabierający na pokład 10 samolotów myśliwskich. Wkrótce Brytyjczycy zamówili 10 takich okrętów w stoczniach amerykańskich. Pierw­szy z nich, Archer {Mormacland), zabierający 16 samolotów myśliw­skich i 10 torpedowo-bombowych, osiągnął gotowość bojową w listo­padzie 1941 r. Lotniskowce eskorto­we były dwu-, trzykrotnie tańsze od wielkich lotniskowców, z których każdy (wraz z samolotami) koszto­wał ok. 40 min dolarów. W czasie wojny przekazano do służby w bry­tyjskiej marynarce wojennej 43 okrę­ty tej klasy, w amerykańskiej - 77, w japońskiej-5. Pod koniec wojny, w latach 1944-45, wprowadzono do floty brytyjskiej 19 tzw. lotniskow­ców pomocniczych (MAC - Mer­chant Aircraft Carrier), będących statkami handlowymi, które prze­woziły zmniejszony ładunek i miały nadbudowany pokład startowy dla kilku samolotów.

Lotniskowce odegrały istotną rolę w wojnie na morzu. Samoloty star­tujące z ich pokładów prowadziły rozpoznanie, osłaniały konwoje morskie, zwalczały okręty podwod­ne, atakowały cele lądowe i mor­skie. W wojnie na Atlantyku ich główna rola polegała na zwalczaniu niemieckich okrętów podwodnych. Po pierwszych próbach w 1939 r., zakończonych niepowodzeniem ze względu na stratę lotniskowca *Courageous, powrócono do tej koncepcji pod koniec 1941 r., gdy do służby zaczęły wchodzić lotniskow­ce eskortowe. Ich samoloty osłania­ły konwoje przed atakami lotnictwa niemieckiego, poszukiwały i atako­wały niemieckie okręty podwodne; doskonałe wyniki przyniosło ścisłe współdziałanie samolotów z okręta­mi eskortowymi, co uniemożliwiło U-bootom działania na powierzchni. Lotniskowce brytyjskie brały udział w walkach z niemieckimi okrętami nawodnymi; zatopienie ^Bismarcka stało się możliwe dzięki obezwła­dnieniu tego okrętu 26 maja 1941 r. przez samoloty torpedowe z lotni­skowca *Ark Royal.

Lotniskowce odegrały szczególną rolę w walkach na Morzu Śródziemnym. 11 samolo­tów toipedowych z lotniskowca *//-histrious w czasie ataku na włoską bazę w *Tarencie 11 listopada 1940 r. znacznie uszkodziło 3 pan­cerniki włoskie, co dało aliantom przejściową przewagę na tym akwe­nie. W latach 1941-42 lotniskowce odegrały istotną rolę w osłonie kon­wojów z zaopatrzeniem dla *Malty. Później brały udział w wielkich ope­racjach desantowych w Afryce Pół­nocnej, na Sycylii, na Półwyspie Apenińskim i w południowej Fran­cji. Osłaniały wtedy pierwsze rzuty wojsk desantowych. W wojnie na Pacyfiku stanowiły główną broń, de­cydując o wynikach wielu bitew.

Rozpoczęły tę wojnę japońskie sa­moloty z 6 lotniskowców, atakując amerykańską bazę *Pearl Harbor. Bi­twa na Morzu *Koralowym (7-8 ma­ja 1942 r.) była pierwszą bitwą mor­ską toczoną wyłącznie przez samo­loty startujące z lotniskowców. W wojnie na Pacyfiku możliwości produkcyjne stoczni amerykańskich, które dostarczyły marynarce odpo­wiednią liczbę lotniskowców, oraz przemysłu lotniczego wytwarzające­go masowo samoloty pokładowe, wywarły, podobnie jak brak proble­mów z uzupełnianiem stanu załóg w przeciwieństwie do morskiego lot­nictwa Japonii, istotny wpływ na zwycięstwo Stanów Zjednoczonych w walkach na Pacyfiku.

Podobne prace

Do góry