Ocena brak

LOGIKA NAUKI

Autor /KiLLbiLL Dodano /07.07.2011

Następną nauką logiczną jest m e t o d o l o g i a nauk i t e o r i a n a u k i ; niektórzy używają tych terminów zamiennie, inni posługują się nazwą „logiczna teoria nauki", w języku angielskim występuje termin „philosophy of science", stosujący się przede wszystkim do teorii przyrodoznawstwa. W Polsce przyjęło się na ogół metodologią nauk nazywać rozwaŜania nad czynnościami uprawiających nauki lub czynnościami uprawiania nauk (czynności naukotwórcze), a teorią nauk nazywać rozwaŜania dotyczące rezultatów (wytworów) tych czynności w postaci systemów twierdzeń, reguł, zespołów pytań czy definicji; z tym  Ŝe wykład teorii nauk włącza się do wykładu metodologii nauk, zgodnie zresztą z okolicznością, iŜ rezultat jest pochodną czynności. Przy tym metodologię nauk moŜna uprawiać 1° dwojako:

a) opisowo, niejako historycznie,

b) normatywnie, 2° metodami stosowanymi w humanistyce oraz formalnymi (np. metodologia nauk formalnych - metalogika i metamatematyka - przybiera postać systemów dedukcyjnych), 3° można metodologię nauk potraktować nie jako dział logiki lub naukę związaną z teorią poznania, lecz jako (wyspecjalizowany) dział ogólnej metodologii czynności ludzkich czy teorii sprawnego działania (prakseologii), 4° w ramach ujęcia humanistycznego moŜna metodologię nauk nachylić bardziej socjologicznie lub historycznie i związać z teorią lub historią kultury. A oto główne tematy logicznej teorii nauk:

1) rodzaje i struktura czynności:

a)  percepcji, rozumienia, obserwacji, eksperymentowania,

b) porządkowania, określania (podział, klasyfikacja lub typologizacja, definiowanie),

c)  rozumowania, uzasadniania, wyjaśniania, sprawdzania, dyskutowania,

d) budowania teorii, wysuwania hipotez,

e) utrwalania i przekazywania poznania;  

2)  rodzaje i struktura nauk (teorii naukowych);

3)  relacje między nauką-czynnością a nauką-wytworem;

4) warunki moŜliwości uprawiania nauk, warunki sensu teorii (systemów) naukowych.

Przy nastawieniu bardziej opisowym chodzi o uchwycenie tych procedur naukotwórczych, które uchodzą (w ogóle, w pewnym środowisku) za typowe czy wartościowe. Przy nastawieniu bardziej normatywnym chodzi o ocenę wartości stosowanych zabiegów i uzyskanych rezultatów lub o  skonstruowanie wzorcowych, idealnych typów procedur i struktur teorii; w tym drugim wypadku metodolog czy teoretyk nauki korzysta z pewnych wyników teorii poznania i logiki formalnej oraz zakłada ich prawomocność. Ostatni temat moŜna rozumieć filozoficznie (zagadnienie warunków moŜliwości czegoś) albo nie; wówczas po prostu chodzi o faktyczne warunki uprawiania badań, o pełnienie funkcji nakładanych na naukę, o empirycznie dane perspektywy ich rozwoju itp.

Podobne prace

Do góry