Ocena brak

Litografia

Autor /Alfonsyna Dodano /01.11.2012

Technika graf. druku płaskiego, w której
rysunek przeznaczony do odbicia ryciny wykonuje
się na —¥ kamieniu litograficznym; także odbitka wykonana
tą techniką. Zasada 1. oparta jest na właściwościach
tłuszczu i wody, tj. przyjmowaniu farby w
miejscu zatłuszczonym kredką lub tuszem litograficznym,
a odpychaniu farby z miejsc na kamieniu lub
blasze zwilżonych wodą.

Zarówno partie drukujące,
jak i niedrukujące leżą w tej samej płaszczyźnie. Zależnie
od sposobu wykonania rysunku wyróżnić można
trzy zasadnicze rodzaje techniki 1.: 1) sposób bezpośredni,
gdy rysunek wykonywany jest na powierzchni
kamienia lub blachy; 2) sposób pośredni, czyli przedruk,
gdy rysunek wykonany na papierze przenosi
się w prasie na formę litograficzną; 3) sposób druku
wklęsłego —> kamienioryt, —> kwasoryt, w którym rysunek
rytuje się lub trawi na wypolerowanej powierzchni
kamienia.

W zależności od charakteru rysunku i użytego materiału
rysunkowego oraz narzędzi, stosuje się w 1. kamienie (blachy) gładkie lub groszkowane; rysunki
piórkiem, prószone i przedruki oraz techniki
wklęsłe wykonuje się na kamieniach gładkich; natomiast
rysunki kredką, lawowane, tamponowane i tzw.
ossa-sepia (technika asfaltowa) wymagają powierzchni groszkowanej. Rysunek poddaje się trawieniu
słabymi roztworami kwasu azotowego lub fosforowego
i gumy arab., dla spotęgowania odpychania farby
i niezarysowanych płaszczyzn kamienia lub blachy;
w ten sposób farba nakładana wałkiem przechodzi
jedynie na miejsca zatłuszczone rysunku. Technikę 1.
wynalazł ok. 1796 A. Senefelder.

Pierwsze 1. stosowano
do powielania pisma; jako technika artyst. rozpowszechniła
się 1. w 1 poł. XIX w. w wielu krajach (Niemcy,
Francja, Anglia). W Polsce pierwszą pracownię
litograficzną założył J. Siestrzyński w Warszawie.

Techniką 1. wykonywano wiele ilustracji w książkach
i czasopismach, powstawały również odbitki pejzaży,
portretów itp. rysowanych przez najwybitniejszych
artystów (F. Goya, H. Daumier, E. Delacroix i in.). Ok.
1830 rozwinęła się 1. barwna (—> chromolitografia),
która przede wszystkim zajęta się reprodukowaniem
dzieł mai., a pod kon. XIX w. także drukiem plakatu
(H. de Toulouse-Lautrec).

Najwszechstronniejszym
materiałem do wykonywania rysunków litograficznych
pozostaje kamień, choć od kon. XIX w. stosuje
się również płyty aluminiowe (—> algrafia), lub cynkowe
(—> cynkografia), jako lżejsze i przystosowane
do nowszej konstrukcji pras szybkiego druku.

(lito- + -grafia)

Podobne prace

Do góry