Ocena brak

Lingwistyczne podstawy logopedii - Co daje modelowanie rzeczywistości językowej?

Autor /Klarysa Dodano /08.03.2013

Jedną z metod poznania naukowego jest modelowanie rzeczywistości, tj. tworzeniejej uproszczonego obrazu-modelu, który wydobywa ważne składowe obiektui ich relacje oraz imituje działania właściwe samej rzeczywistości. To uproszczeniejest zamierzone, aby głębiej wniknąć w poznawany obiekt oraz oddzielićto, co przypadkowe i powierzchowne, od tego, co stanowi o jego istocie.

W naukach o języku spotyka się wiele modeli rzeczywistości językowej (por.też terminy model komunikacji językowej, model działalności językowej).

W naszym modelu występują takie składowe, jak:

• n a d a w c a i o d b i o r c a (użytkownicy języka, członkowie komunikującejsię wzajemnie społeczności językowej), a więc ludzie ujmowani tu zewzględu na związek ze swoją działalnością językową, tj. obdarzeni świadomościąjęzykową (kompetencją) i zdolni do wykonywania czynności językowychdzięki odpowiedniemu wyposażeniu w układzie nerwowym (w mózgu i w drogachnerwowych) oraz posiadaniu narządów mowy (mówienia, słuchania, a takżeczytania i pisania);

• t e k s t (mówiony lub pisany) jako konkretny wytwór pojedynczego aktuporozumiewania się i środek tego porozumiewania się;

• r z e c z y w i s t o ś ć p o z a t e k s t o w a , czyli ten fragment rzeczywistości,do którego odnosi się tekst i który jest przedmiotem „utekstowienia” przeznadawcę i odbiorcę;

• k o n t e k s t (sytuacja komunikacyjna), obejmujący ogół warunków kulturowych(społecznych, ustrojowych, psychicznych), które determinują zachowaniakomunikacyjne użytkowników języka;

• s y s t e m (kod), ujmowany najczęściej jako hierarchiczny układ podsystemów(poziomów), organizujących jednostki językowe (ściślej ich abstrakcyjnewzorce, modele wydobyte z jednostek występujących w tekstach) tego samegotypu, a więc głoski - poziom fonetyczny, morfemy - poziom morfologiczny,słowa - poziom leksykalny, wzorce zdań - poziom składniowy i wzorcetekstów - poziom tekstowy.

Działalność komunikacyjnojęzykowa ludzi polega na tym, że realizującswoje pozajęzykowe cele (zdobycie pożywienia, poznanie budowy minerału,pozyskanie zwolenników w działalności politycznej itd.), korzystają oni z przyswojonego,„uwewnętrznionego” w postaci kompetencji systemu. Dzięki uruchomieniumechanizmów świadomościowo-czynnościowych nadawca wytwarzatekst w zgodzie ze swoimi możliwościami i stosowny do celu i sytuacji komunikacyjnej oraz adresowany do odbiorcy. Ten ostatni stara się zrozumieć wypowiedźkomunikacyjnego partnera, wydobyć z niej informacje o rzeczywistościpozatekstowej oraz inne (m.in. o samym nadawcy i kontekście).

Podobne prace

Do góry