Ocena brak

LEGENDA O ŚWIĘTYM ALEKSYM

Autor /Klaudia888 Dodano /02.03.2012

LEGENDA O ŚWIĘTYM ALEKSYM, polska wierszowana wersja średniow. legendy hagiograficznej o „człowieku bożym", wywodzącej się z Syrii z V-VI w. Zachowana w pozbawionej zakończenia kopii rękopiśmiennej, z datą 1454 (BJ), liczącej 241 wersów, o zrębie 8-zgłoskowym. Autor nie znany, tekst oparty na znacznie starszym przekładzie, z nie znanego dziś obcego oryginału. Polski utwór pochodzi prawdop. z Mazowsza, gdzie były ogniska kultu tego świętego. W 1876 wydał utwór z rkpsu W. Wisłocki. Treścią wiersza jest budujące opowiadanie o żywocie młodzieńca z bogatego rodu rzym., który wzgardziwszy szczęściem doczesnym, oddalił się z domu, by prowadzić życie żebracze. Po latach trafił, nie poznany, na dwór ojca, gdzie dokonał życia jako nędzarz. Dopiero cudowne znaki pozwoliły rozpoznać w nim zaginionego syna i męża. Legenda jest odzwierciedleniem jednego z zasadniczych ideałów średniow. światopoglądu - życia w ascezie, nastawionego na osiągnięcie świętości kosztem umartwień i rezygnacji z uroków doczesności. Pogłosem popularności wątku jest zapisana w XVIII w. opowieść lud. o K. Korsaku, „polskim św. Aleksym", wykorzystana literacko m. in. przez W. Syrokomlę (Spowiedź pana Korsaka), Z. Kossak (Suknia Dejaniry), K. Iłłakowiczównę (Opowieść o moskiewskim męczeństwie w tomie Złoty wianek 1927, tamże Opowieść małżonki św. Aleksego).

Wyd. kryt. w: Polskie wierszowane legendy średniowieczne, wyd. i oprać. S. Vrtel-Wierczyński, W. Kuraszkiewicz, A. Sławska, Wr. 1962 BPP S. A 2; Najdawniejsze zabytki języka polskiego, oprac. W. Taszycki, wyd. 5 Wr. 1975, BN I 104.

S. VRTEL-WIERCZYŃSKI Staropolska L. o św. A. na porównawczym tle literatur słowiańskich, Poz. 1937; C. VERDIANI Problemy wzorców polskiej ,,L. o św. A.", w: Średniowiecze. Studia o kulturze (zbiór.), t. 4, Wr. 1969; E. OSTROWSKA O nowe odczytanie wiersza o św. Aleksym, w: Z dziejów języka polskiego i jego piękna, Kr. 1978 (prwdr. 1969) 

Andrzej Litwornia

Do góry