Ocena brak

LEC STANISŁAW JERZY, pierwotne nazwisko de Tusch-Letz

Autor /niesciagaj Dodano /02.03.2012

LEC STANISŁAW JERZY, pierwotne nazwisko de Tusch-Letz, ur. 6 III 1909 we Lwowie, zm. 7 V 1966 w Warszawie, poeta, satyryk, aforysta. Wychowanek gimn. we Lwowie i Wiedniu, 1927-33 studiował polonistykę i prawo na UJK; debiutował w prasie 1929. Związany ze środowiskiem lewicy społ., był współzałożycielem lwow. pisma „Tryby", zawieszonego przez władze po ukazaniu się nr 1 (1931), współpracował 1933-36 z „Dziennikiem Popularnym" (tu stały felieton pod pseud. Stach), 1936-37 z „Lewarem", 1936-38 z „Sygnałami", ponadto z pismami satyr. „Cyrulik Warsz." (od 1931) i „Szpilki" (od 1937), brał udział w lwow. Zjeździe Pracowników Kultury (1936). Od 1934 przebywał w Warszawie, 1939-41 we Lwowie, gdzie podjął współpracę z „Nowymi Widnokręgami". W 1941-43 więziony w niem. obozie koncentracyjnym w Tarnopolu, skąd uciekł i przedostał się do Warszawy, rozpoczynając działalność konspiracyjną w GL i PPR; 1944 współredagował pisma „Żołnierz w Boju" i „Wolny Lud", jako oficer AL brał udział w walkach partyzanckich na Lubelszczyźnie. W 1945 współdziałał przy wznowieniu tyg. „Szpilki", 1946-50 przebywał w Wiedniu jako attache prasowy Misji Pol., nast. wyjechał do Izraela, 1952 powrócił do kraju.

Twórczość L. dzieli się pod względem gatunkowym na lirykę (zbiory: Barwy 1933, Notatnik polowy 1946, Rękopis jerozolimski 1956, Do Abla i Kaina 1961, List gończy 1963, Poema gotowe do skoku 1964), satyry i fraszki (przedwojenne w wyborze Spacer cynika 1946, ponadto zbiory Z tysiąca i jednej fraszki 1959, Kpię i pytam o drogę 1959, Fraszkobranie 1966) oraz aforystykę, stanowiącą najbardziej oryginalną i najszerzej znaną - również w in. krajach - część jego dorobku (—> Myśli nieuczesane). Jako poeta i satyryk zespalał obserwacje społ. i psychol-obycz. z refleksyjnym, drwiącym lub melancholijnym komentarzem, celował w formach epigramatycznie zwięzłych, odznaczających się wyszukanym konceptualizmem językowym i składniowo-kompozycyjnym. Przywiązany do schyłkowej tradycji galicyjsko-wiedeńskiej, którą darzył żartobliwym sentymentem, był zarazem bliski postępowemu nurtowi literatury niem., co znalazło wyraz w jego pracach przekł. (H. Heine, B. Brecht, K. Tucholsky).

Wybór wierszy, wstęp J. Śpiewak, W. 1968; Utwory wybrane, t. 1-2, wstęp i wybór J. Łukasiewicz, Kr. 1977.

PSB 16 (F. Lichodziejewska); H. ZAWORSKA L.-mędrzec, w: Spotkania, W. 1973; K. DEDECIUS L.: temat, forma i źródło, „Pam. Lit." 1973 z. 2; Myślę, że jestem... Wspomnienia i szkice o S.J.L., oprac. W. Leopold, Kr. 1974.

Ryszard Matuszewski

Do góry