Ocena brak

"Latarnik" - streszczenie

Autor /jopek Dodano /08.03.2011

        CZAS I MIEJSCE AKCJI: Nie można dokładnie określić czasu akcji.Toczy się ona w XIX wieku, prawdopodobnie w latach 70-tych. Czas akcji obejmuje wydarzenia od czasu przyjęcia przez Skawińskiego posady latarnika do opuszczenia przez niego Aspinwall; trwa kilka miesięcy.

         Miejsce akcji stanowi mała wysepka z latarnią morską położona obok miejscowości Aspinwall, w pobliżu Kanału Panamskiego w Ameryce Środkowej. W utworze pojawiają się też liczne retrospekcje. Są to epizody z życia Skawinskiego, związane przede wszystkim z następującymi wydarzeniami historycznymi:

I. powstaniem listopadowym z lat 1830-1831, II. wojną domową w Hiszpanii, walkami w służbie Francji, III. 1848 rokiem, okresem Wiosny Ludów-w tym przypadku na Węgrzech, IV. wojną domową pomiędzy Północą i Południem w Ameryce z lat 1861-62.

PLAN WYDARZEŃ

1. Objęcie przez Skawińskiego posady latarnika w Aspinwall. 2. Dzieje Skawińskiego-żołnierza i tułacza. 3. Pobyt na wysepce:         a. monotonne życie latarnika;         b. kontakt ze światem;         c. ukojenie;         d. letarg (uśpienie);         e. niezwykły podarunek (Pan Tadeusz). 4. Lektura Pana Tadeusza. 5. Utrata posady-początek nowej tułaczki.

        TREŚĆ: Bohaterem opowiadania jest Polak-Skawiński, który przybywa do Aspinwall, aby tu objąć posadę latarnika. Jest zmęczony życiem, które obfitowało w przygody, niestety zwykle kończące się dla Skawińskiego katastrofą. Wziąwszy udział w powstaniu musiał opuścić kraj, tułał się po całym świecie, wiele razy ryzykował życiem. W końcu zaczął szukać miejsca, gdzie na dobre mógłby się osiedlić.

         Wybrał Aspinwall i latarnię morską, gdzie rozpoczął ciche, spokojne życie. Wiele rozmyślał i wspominał nie zaniedbując nigdy swoich obowiązków. Podziwiał tropikalną przyrodę, zaprzyjaźniał się z odwiedzającymi jego latarnię ptakami.

         Pewnego dnia oprócz zapasów żywności Skawiński otrzymał paczkę z książkami. Znalazł wśród nich Pana Tadeusza A. Mickiewicza. Podczas lektury zapomniał o tym, gdzie jest. Poczuł się znowu w swojej ojczyźnie, za którą tak bardzo tęsknił. W końcu zapadł w mocny sen o Polsce.

         Następnego ranka otrzymał wiadomość, że przez jego zaniedbanie rozbiła się łódź. Dopiero wtedy uświadomił sobie, że nie zapalił latarni. Został zwolniony z posady i musiał wyruszyć na nowe tułacze szlaki, tym razem miał przy sobie cząstkę ojczyzny-Pana Tadeusza.

BOHATEROWIE

         JÓZEF SKAWIŃSKI: Skawiński miał lat siedemdziesiąt albo i więcej, ale wciąż zachowywał fizyczną sprawność, żołnierską postawę. Zzupełnie białymi włosami kontrastowała mocno opalona twarz, niebieskie oczy. Już na pierwszy rzut oka sprawiał wrażenie uczciwego i zarazem smutnego, przygnębionego.

         Bohater noweli miał niezwykły życiorys. Z pewnością był gorącym patriotą, co udokumentował udziałem w powstaniu listopadowym i, jak wszyscy powstańcy, musiał emigrować z kraju. "Ten krzyż dostałem w roku trzydziestym" -mówi w rozmowie z Falconbridge'em. Znalazł się w Europie. Walczył w wojnie domowej w Hiszpanii, we Francji w wojskach Napoleona III, w powstaniu węgierskim. W 1849 roku wyjechali do Ameryki. W Stanach Zjednoczonych wojował w czasie wojny secesyjnej po stronie Północy, przeciw Południu, które chciało utrzymać niewolnictwo. Zawsze opowiadał się po stronie wolności i równości.

         Nic zatem dziwnego, że Skawiński przed objęciem posady w Aspinwall czuł się już bardzo stary i zmęczony. Pogrążał się w rezygnacji, tracił wiarę w możliwości założenia kolejnego domu, a marzył przecież wyłącznie o jednym: odpoczynku w wolnym od burz miejscu, odnalezienia swojego kawałeczka świata. Narastający pesymizm i pożerająca go nostalgia nakazywały coraz częściej wizje bezpiecznej starości uważać za nierealne fantazje.

         W latarni stary, znużony i skołowany człowiek znalazł wreszcie przystań, gdzie mógł odpocząć w spokoju. Przyszłość rysowała mu się jako coś klarownego, pewnego. Był więc szczęśliwy, jak nigdy dotychczas.

         Początkowo Skawiński cieszył się tylko z samej posady, zabezpieczenia starości, dachu nad głową. Później polubił swą pracę, huk fal morskich, skalistą wysepkę i wieżę. Odzwyczaił się od towarzystwa ludzi, unikał lądu. Obserwował i polubił ptaki. Właśnie w przyrodzie odnalazł ukojenie, czuł się jej częścią. Miał do przyrody stosunek wręcz panteistyczny.

        Skawiński zaczynał również przejawiać skłonności do mistycyzmu. Z każdym dniem nostalgię coraz wyraźniej zastępowało wielkie uspokojenie. Europa i Polska stawały się czymś nierealnym, zbyt odległym, by o nich rozmyślać

        Pod wpływem utworu Adama Mickiewicza wyraziście powróciły wszystkie wspomnienia przeszłości. Pojawiły się przed oczami latarnika obrazy młodości, dzieciństwa, wreszcie powstania, ułańskich szarż. Powróciła miłość do Polski. Także obowiązki człowieka odpowiedzialnego za los innych. Tej odpowiedzialności Skawińskiemu zabrakło. Jeżeli tak mocno oddziaływały na niego polskie wiersze, musiał być człowiekiem bardzo wrażliwym. Patrzył na świat oczami romantyka, łatwiej poddawał się emocjom niż racjom rozumu.

         IZAAK FALCONBRINGE: Konsul Stanów Zjednoczonych w Panamie, zatrudnił Skawińskiego w latarni.

         JOHNS: Strażnik portowy, który dostarczał Skawińskiemu na wysepkę wodę oraz żywność.

DZIEJE SKAWIŃSKIEGO-ŻOŁNIERZA I TUŁACZA

1. Skawiński żołnierzem         a. udział w powstaniu listopadowym;         b. walki w wojnie domowej w Hiszpanii;         c. w wojsku Napoleona III-Francja;         d. powstanie na Węgrzech;         e. wojna secesyjna. 2. Skawiński tułaczem         a. Europa-żołnierz;         b. Azja-strzelec rządowy; c. Australia-poszukiwacz złota;         d. Afryka-poszukiwacz diamentów;         e. Ameryka Południowa-handel z tubylcami. 3. Nieudane próby znalezienia domu         a. pożar warsztatu kowalskiego;         b. strata fabryki cygar z powodu oszustwa wspólnika;         c. zawód marynarza i harpunnika. 4. Przybycie do Aspinwall i objęcie posady latarnika. 5. Zaniedbanie obowiązków i dalsza tułaczka.

        BUDOWA UTWORU: W noweli Sienkiewicza opowiada narrator wszechwiedzący, ma on charakter bezosobowy, jakby skrywa się za przeciwstawionym światem. Można wyróżnić trzy zasadnicze części Latarnika:

- ekspozycję: przedstawienie losów bohatera przed przebyciem do Aspinwall, - zawiązanie akcji: objęcie posady latarnika, - rozwinięcie akcji: życie na wyspie.

         Punktem kulminacyjnym są wzruszenia Skawińskiego doznawane podczas lektury Pana Tadeusza, kończące bezpieczną, spokojną egzystencję na wyspie. Całość lektury została objęta rodzajem klamry: pierwszy dzień pobytu bohatera w latarni wyraźnie koresponduje z dniem ostatnim.

         Latarnik ma budowę bardzo prostą, oszczędną. Jest utworem niemal pozbawionym akcji-uwaga koncentruje się praktycznie na przeżyciach, minionych życiu tytułowej postaci.

        NOWELA JAKO GATUNEK LITERACKI: Nowela jest zwięzłym utworem epickim, najczęściej jednowątkowym, o wyraziście zarysowanej fabule i wątłej akcji. Charakterystyczny dla kompozycji noweli jest punkt kulminacyjny, czyli moment zwrotny w dziejach bohatera i następujące po nim zakończenie, nadającej sens opowiedzianej historii. Autor noweli z reguły nie rozwiązuje losów bohatera, lecz stawia przed czytelnikiem problem do rozwiązania, zmusza do myślenia i postawienia sobie pytań.

Podobne prace

Do góry