Ocena brak

Łasice, grono­staje, fretki, tchórze, norki i kuny

Autor /Jana Dodano /31.01.2012

Łasice i ich bliscy krewni - grono­staje, fretki, tchórze, norki i kuny są grupą drapieżnych ssaków, której przedstawiciele występują na całym świecie, z wyjątkiem terenów Australii i Antarktydy.
Łasicowate, zwane inaczej klinowatymi, są rodziną należącą do rzędu ssaków drapież­nych. Typowy przedstawiciel tej rodziny ma wydłużone, zwinne ciało i krótkie kończyny, cho­ciaż są gatunki, takie jak na przykład borsuk lub rosomak, o bardziej krępej i zwartej sylwetce. Łasicowate dzielą się na cztery podrodziny. Do pierwszej z nich zaliczane są kuny, łasice i im podobne małe i średniej wielkości ssaki, do dru­giej należą borsuki, przedstawicielami trzeciej są skunksy, a reprezentantem czwartej - wydry.
Zwierzęta chłodnego klimatu
Większość gatunków z rodziny łasicowatych za­siedla chłodne rejony północnej Europy, Azji i Ameryki. Najbardziej znanym przedstawicielem w Europie jest łasica, której zasięg występowania obejmuje obszar Europy i większą część Azji. Jest ona najmniejszym gatunkiem w całej rodzinie. Ma bardzo długi, wąski korpus, sprawiający wrażenie wężowatego, szczególnie wtedy, gdy zwierzę jest w ruchu.
Europejska łasica Mustela nivalis jest gatun­kiem pospolitym, jednak nieczęsto się ją widuje, gdyż prowadzi skryty tryb życia, przebywając zwykle wśród gęstej roślinności naziemnej. Tak jak wszystkie inne gatunki łasicowatych, jest aktyw­na przeważnie w nocy, czasami podczas deszczu lub zachmurzenia widuje się ją w ciągu dnia.
W Ameryce Północnej występują dwa gatunki łasic - Mustela rixosa i Mustela frenata. W zimie w niektórych rejonach swojego zasięgu występo­wania łasice bieleją, czym upodabniają się do innego gatunku, który również zmienia barwę zimą - gronostaja. Gronostaj jest najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem w całej rodzinie. Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji, sięgając swym zasięgiem na południe po północną Afrykę i Indie. Jest wielkością zbliżony do łasicy i bytuje wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość upolowania czegokolwiek. Porusza się w bardzo charakterystyczny sposób - wyginając łukowato grzbiet w biegu, wykonuje serię niskich skoków
Kształt ciała norki jest bardzo podobny do gro­nostaja, jednak jest ona od niego dużo większa. Ży­je i poluje wzdłuż brzegów rzek, a jej kończyny są częściowo opatrzone błoną pławną, dzięki czemu może sprawnie pływać. Norki widuje się rzadko. O ich obecności świadczą pozostawione tropy, odchody i resztki jedzenia.
Norka europejska, która jak sama nazwa wska­zuje występuje w Europie, jest obecnie o wiele rzadszym gatunkiem niż kiedyś. Trudno jest okre­ślić jej obecny stan populacji, gdyż jest bardzo podobna do norki amerykańskiej, która została sprowadzona do Europy i zadomowiła się na na­szym kontynencie. Norka amerykańska w stanie naturalnym występuje w całej Ameryce Północnej, sięgając na południe po Kalifornię i Florydę. Jest powszechnie hodowana jako zwierzę futerkowe. Niektóre zwierzęta, które uciekły z hodowli euro­pejskich, zdziczały i stały się zaczątkiem wielu populacji europejskich.
Kuny doskonale wspinają się na drzewa i tym przede wszystkim różnią się od innych łasicowa­tych. Umiejętnością poruszania się po gałęziach nie ustępują wiewiórkom, które zresztą są ich czę­stą zdobyczą. Wśród kun Starego Świata najbar­dziej rozpowszechniona jest kuna domowa, czyli kamionka. Występuje ona na większości obszaru Europy po Azję Środkową. Zasięg występowania kuny leśnej, czyli rumaka, jest ograniczony do tere­nu Europy i zachodniej Azji, jednak w przeciwieństwie do zasięgu kuny domowej, rozciąga się on bardziej na północ, aż po koło podbiegunowe.
Niełatwo jest zobaczyć kunę leśną, gdyż ssak ten zasiedla lasy, szczególnie te, gdzie rosną drze­wa szpilkowe, i jest nadzwyczaj płochliwy. Ka­mionka w zasadzie preferuje tereny osiedli ludz­kich, wioski i miasta, jednak mimo to, nie widzi się jej często, gdyż prowadzi skryty tryb życia i poluje głównie nocą.
Na wschodzie, w północnej Azji, miejsce kuny leśnej zajmuje soból. Inny gatunek - kuna żółtogardła - występuje we wschodniej i południowo-wschodniej Azji.

W Nowym Świecie występują dwa gatunki. Kuna świerkowa jest spotykana głównie na terenie Ka­nady; jej zasięg rozpościera się od Nowej Funlandii po Alaskę. Jest najbardziej nadrzewnym gatunkiem ze wszystkich łasicowatych i rzadko widuje sieją chodzącą po ziemi. Jej kuzynka, kuna rybarka (Martes pennanti), jest największym gatunkiem kuny. Występuje również w Kanadzie, ale ma bar­dziej ograniczony zasięg niż kuna świerkowa.
Tchórze występują na obszarze Starego Świata. Tchórz pospolity występuje głównie w Europie, a jego bliscy krewniacy - tchórz stepowy i tchórz marmurkowy - zasiedlają przede wszystkim obsza­ry Azji. Tchórz pospolity zamieszkuje wiele śro­dowisk. Czuje się dobrze zarówno na piaszczystych wydmach, skalistych wybrzeżach, jak i na polach oraz w nadrzecznych zaroślach. Preferuje jednakże życie w lasach, a w czasie miesięcy zimo­wych poszukuje lepszych warunków do życia w pobliżu osiedli ludzkich. Tchórz marmurkowy wyróżnia się tym, że sam kopie sobie nory, wyko­rzystując do tego duże pazury na przednich łapach.
Fretka jest częściowo udomowioną formą tchó­rza. Z jej pomocą w niektórych rejonach świata ludzie polują na małe ssaki, takie jak króliki i szczu­ry. Jej formą wyjściową był prawdopodobnie azja­tycki gatunek tchórza, udomowiony na Środkowym Wschodzie jeszcze przed rokiem tysięcznym przed naszą erą. Do Europy fretki zostały sprowadzone z północnej Afryki przez Rzymian.
Polowanie.
Łasice i ich krewniacy aktywnie polują na różno­rodne gatunki małych zwierząt. Polują przeważnie wśród gęstej roślinności naziemnej. Mogą też odby­wać swoje wyprawy łowieckie nawet w podziem­nych korytarzach swoich przyszłych ofiar. Euro­pejska łasica, na przykład, poluje na szczury, myszy, norniki, krety, żaby, małe ptaki i, jak nada­rzy się okazja, na ryby. Jest odważna i wytrwała podczas pogoni za ofiarą i często może napadać na zwierzęta dużo od niej większe. Goniąc karczownika, potrafi za nim płynąć, a poszukując gniazd ptaków z jajami lub pisklętami, wspina się na drze­wa. W wielu krajach ten niewielki drapieżnik jest sprzymierzeńcem rolników w tępieniu gryzoni, gdyż nie ma drugiego takiego, który tak sprawnie poluje na te małe ssaki.
Większe gatunki łasicowatych polują na zwierzęta o podobnej wielkości, co ofiary łasicy, są jednak w stanie zabijać również większą zdobycz. Gronostaje często polują pod ziemią, wykorzystu­jąc do tego sieć korytarzy zrobionych przez krety lub szczury. Króliki są jednym z ważniejszych elementów diety tego drapieżnika, ale, tak jak wiele innych łasicowatych, gronostaje mogą polować także na ptactwo domowe i drób.
Norka poluje w pobliżu brzegów zbiorników wodnych i chwyta takie zwierzęta, jak karczowniki, piżmaki, kaczki, tyski, raki, żaby i ryby. Kuny gonią za ofiarą wśród gałęzi drzew i często ich zdo­byczą są wiewiórki. Jednak w zimie, kiedy pokar­mu jest mało, nawet amerykańskie kuny świerko­we schodzą na ziemię i tam poszukują zdobyczy. Czasami mogą nią być nawet duże ssaki, które ugrzęzły w śniegu.
Rozmnażanie się.
Łasice występują parami, ale większość innych gatunków łasicowatych to zwierzęta będące samot­nikami przez większą część roku. Samce i samice spotykają się ze sobą jedynie na krótko w czasie kopulacji. Opieką nad potomstwem zajmuje się tylko samica. Kopulacja ma miejsce zwykle wcze­sną wiosną, chociaż gronostaje mogą kopulować pomyślnie nawet do lipca. Większość gatunków łasicowatych wyprowadza tylko jeden miot w ciągu roku, natomiast łasice rodzą młode dwa razy. Za­zwyczaj w miocie jest od 2 do 7 małych, chociaż fretki mogą rodzić nawet 10 młodych (rekord wy­nosi 18 sztuk). Okres ciąży trwa 40-65 dni, ale cza­sami występuje tzw. ciąża przedłużona, spowodo­wana opóźnioną implantacją embrionów w macicy. Młode kuny i gronostaje rodzą się na przykład w następnym roku, pomiędzy około 200 i 300 dniem od momentu kopulacji.
Młode łasicowate rodzą się w specjalnie przy­gotowanych przez samice gniazdach. Zwykle zbu­dowane są one z suchych liści, mchów i trawy, i znajdują się w miejscach gwarantujących bez­pieczeństwo, takich jak opuszczone nory innych zwierząt, dziuple, zakamarki pomiędzy skałami. Kuny czasami używają opuszczonych gniazd wie­wiórek i ptaków krukowatych. Norki budują swoje gniazda wykorzystując sierść lub pióra. Młode rodzą się ślepe, otwierają oczy po 30 dniach. Sa­mica karmi je mlekiem przez około 7 tygodni.
Zabijane dla futra.
Będąc małymi zwierzętami, łasicowate szybko tracą ciepło, i dlatego te gatunki, które występują w rejonach o chłodniejszym klimacie, mają gęste, miękkie futerka. Takie futro, które jest im niezbęd­ne do przetrwania, stało się ich „przekleństwem", gdyż ludzie, aby je pozyskać, od stuleci polują na te zwierzęta, nie przebierając często w środkach i metodach. Na norki amerykańskie polowano daw­niej, tak jak na inne zwierzęta futerkowe, jednak w dziewiętnastym wieku odkryto, że można je hodować z powodzeniem na fermach. W USA pierwszą taką fermę założono w 1866 roku. Do po­łowy XX wieku liczba sprzedawanych corocznie skórek w samych tylko Stanach Zjednoczonych dochodziła do dwóch milionów.
Pierwsza w Wielkiej Brytanii ferma z norkami została założona w 1929 roku. W Europie rozmnaża się norki amerykańskie z powodów handlowych, gdyż uważa się, że ich futerko ma wyższą wartość niż futro norki europejskiej, która jest w dodatku gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Dzika forma norki amerykańskiej ma brązowe futro. W drodze selekcji hodowcy uzyskali różne odmiany barwne, mające nawet futro o kolorze białym, a także nie­omal czarnym.
Futra kun uważa się za szczególnie piękne. W średniowieczu w Europie kuny były pospolity­mi gatunkami, ale ze względu na to, że były one stosunkowo łatwe do schwytania, intensywnie na nie polowano. Doprowadziło to do tego, że na po­czątku dziewiętnastego wieku kuny nie występo­wały na wielu obszarach Europy. Rosyjski soból ma szczególnie miękkie i cenne futro, gdyż zasie­dla rejony o bardzo surowym klimacie. Gatunek ten został nieomal całkowicie wytępiony, a urato­wało go to, że Rosjanie wynaleźli metody hodow­li tych ssaków na fermach. Cennych futer dostar­czają też gronostaje i syberyjskie łasice.
Okrywy o wielu barwach.
Białe futro dobrze maskuje zwierzę w zimie na tle śniegu i oprócz tego, co prawdopodobnie jest waż­niejsze, redukuje tempo utraty ciepła. Zmiana barwy futra dokonuje się poprzez zrzucanie wszyst­kich brązowych włosów i okrywanie się nowymi, białymi włosami. Tak jak gronostaje, również łasi­ce zmieniają ubarwienie sierści na zimę, szcze­gólnie te osobniki, które zasiedlają zimniejsze rejo­ny zasięgu gatunku.
Wydaje się, że w tym procesie kilka czynników odgrywa ważną rolę. Po pierwsze zmiana okrywy letniej na zimową jest warunkowana genetycznie. Skracanie się długości dnia i obniżająca się tem­peratura otoczenia prawdopodobnie też odgrywa­ją niebagatelną rolę w określaniu pory wymiany starej sierści na nową. Nagły spadek temperatury otoczenia może spowodować linienie letniej sier­ści, które w skrajnych warunkach może trwać za­ledwie trzy dni!
Niektóre gronostaje, na przykład te żyjące w po­łudniowych rejonach Ameryki Północnej, nie zmie­niają sierści i pozostają przez cały rok brązowe, podczas gdy osobniki z ich gatunku zasiedlające bardziej na północ wysunięte tereny regularnie na zimę okrywają się białym futrem. Podobna sytu­acja ma miejsce w południowej Anglii, ale tutaj białe gronostaje występują tylko na określonych obszarach, co wskazuje na to, że osobniki, które żyją na innych terenach, prawdopodobnie nie posia­dają genów odpowiedzialnych za wykształcanie białej sierści.

Łasica, gronostaj, fretka, tchórz, norka i kuna należą do rzędu Carnivora i rodziny Mustelidae. Wielkość: 17-23 cm (łasica) do 60-80 cm (kuna rybarka)

Łasica (Mustela nivalis)
Łasica mała (Mustela rixosa)
Łasica długoogonowa (Mustela frenata)
Gronostaj (Mustela erminea)
Norka europejska (Mustela lutreola)
Norka amerykańska (Mustela vison)
Tchórz zwyczajny (Mustela putorius)
Tchórz stepowy (Mustela eversmanii)
Tchórz marmurkowy (Vormela peregusna)
Kuna leśna (Martes martes)
Kuna domowa (Martes foina)
Kuna świerkowa (Martes americana)
Kuna rybarka (Martes pennanti)
Soból (Martes zibellina)
Kuna żółtogardła (Martes flavigula)

Podobne prace

Do góry