Ocena brak

Kwas salicylowy

Autor /Bernard Dodano /21.09.2011

Salicylany, sole lub estry kwasu salicylowego. Bezbarwne, krystaliczne proszki. Znajdują zastosowanie w farmacji jako leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne (aspiryna i jej pochodne, różnego rodzaju płyny i maści), przeciwbólowe (np. tabletki od bólu głowy, Antineuralgiae, Calcipiryna, Analgan), antyseptyki dróg moczowych oraz w przemyśle spożywczym jako środki konserwujące. Do najważniejszych salicylanów należą: salicylan choliny (rozpuszczalny w wodzie, etanolu, acetonie), salicylan fenylu, czyli salol (rozpuszczalny w etanolu, benzenie, eterze, chloroformie), salicylan kofeinowo-sodowy (rozpuszczalny w wodzie i alkoholu).

Kwas salicylowy, kwas o-hydroksybenzoesowy (C6H4(OH)COOH), białe kryształki o smaku słodkawo-kwaśnym, temperatura topnienia 156°C.

Zastosowanie jako środek dezynfekcyjny (spirytus salicylowy), surowiec do produkcji leków (aspiryna, salipiryna, kwas paraaminosalicylowy, salol i in.) oraz środek konserwujący (w postaci soli sodowej, salicylanu sodu), tzw. salicyl.

Już Hipokrates (460 - 377 p.n.e.), zwany ojcemmedycyny, mówił o przeciwbólowym działaniu soku pochodzącego z kory wierzby (Salix). Ze współczesnych badań wynika, że sok ten zawiera kwas salicylowy. W średniowieczu zielarki gotowały korę wierzby podając tak przyrządzony gorzki wywar osobom cierpiącym z powodu bólu. Z czasem zakazano używania kory wierzby do celów leczniczych, gdyż okazała się ona ważnym surowcem w przemyśle lekkim. Z tego powodu przez długie lata nikt nie pamiętał o tej leczniczej roślinie.

Wprowadzona w 1806 roku przez Napoleona blokada Kontynentu uniemożliwiła import z Peru do Europy Środkowej chininy - najpowszechniej w tym czasie stosowanego środka przeciwgorączkowego. Z konieczności zaczęto szukać środka zastępczego i naukowcy przypomnieli sobie wówczas o leczniczych właściwościach soku z kory wierzbowej. W 1828 roku Johann Andreas Buchner, profesor farmacji z Monachium, rozpoczął produkcję żółtej masy z kory wierzby, którą nazwał salicylanem. Rok później, francuski farmaceuta Leroux przekształcił salicylan w formę krystaliczną. W 1838 roku włoski chemik Rafaele Piria oczyścił postać otrzymaną przez swoich poprzedników uzyskując w rezultacie kwas salicylowy. W 1853 roku Charles Frederic Gerhardt - chemik ze Sztrasburga - próbował otrzymać kwas acetylosalicylowy. Nie była to jednak postać chemicznie czysta i z tego powodu nietrwała.

Hermann Kolbe, profesor niemiecki, był w stanie określić budowę kwasu salicylowego i ostatecznie ustalił sztuczny sposób jego otrzymywania. Dzięki temu w 1874 roku rozpoczęto jego produkcję na skalę przemysłową, a wytworzony w ten sposób kwas salicylowy był dziesięciokrotnie tańszy od uzyskiwanego w sposób naturalny. Jednakże, z powodu okropnego smaku tego produktu oraz drażniącego wpływu na błony śluzowe, decyzja co do wyboru leczenia musiała być podjęta przez cierpiącego pacjenta.

Działanie jako leku:

Kwas salicylowy (kwas ortohydroksybenzoesowy) jest słabo rozpuszczalny w chłodnej wodzie, natomiast dobrze rozpuszcza się w alkoholu, eterze, glicerolu, tłuszczach i wrzącej wodzie. Łatwo wchłania się przez skorę i błony śluzowe. Na tkanki działa drażniąco, a nawet żrąco. Jest środkiem o właściwościach bakteriobójczych i grzybobójczych. Preparat do stosowania wyłącznie zewnętrznego. Kwas salicylowy stosowany zewnętrznie działa silnie antyseptycznie, przyżegająco i złuszczając.

Podobne prace

Do góry