Ocena brak

KURSY WALUT I DEWIZ

Autor /Emma Dodano /07.04.2011

 

Kursy walut i dewiz (ang. Rates of exchange, franc. Cours de change, niem. Valutakurs) są cena płaconą w walucie krajowej za jednostkę lub na 100 jednostek waluty obcej. Kurs walutowy w gospodarce rynkowej oddziałuje bezpośrednio na ceny towarów i usług w imporcie oraz eksporcie. Związek między poziomem cen i kursem skłania władze wielu państw do ingerencji w dziedzinie kursów walutowych. Poziom kursu może bowiem być kształtowany przez popyt i podaż na rynku, a także przez ustalenia władz; może on też wynikać z kombinacji obu tych czynników. W ten sposób powstają różnorodne systemy kursów.

Gdy przyjmiemy za kryterium możliwość wahań kursów, rozróżniamy:

  • Kursy płynne, nazywane także zmiennymi lub elastycznymi, które kształtują się pod wpływem popytu i podaży na rynku walutowym;

  • Kursy sztywne, ustalane przez władze państwowe.

W praktyce występują formy pośrednie, bliższe jednemu lub drugiemu rozwiązaniu. Gdy przy kursie płynnym władze monetarne wpływają na poziom kursu za pomocą interwencyjnych zakupów i sprzedaży walut (dewiz) na rynku, mówimy o kierowanym kursie płynnym. Kurs zbliżony do typu kursu sztywnego może być korygowany przez państwo skokowo lub w sposób pełzający. Jeżeli w kraju stosującym kursy sztywne zostanie naruszona równowaga płatnicza, pojawiają się nielegalne transakcje kupna-sprzedaży walut po kursie czarnorynkowym, który z punktu widzenia ekonomicznego jest kursem płynnym.

W krajach o pełnej wymienialności waluty krajowej znajdują zastosowanie kursy jednolite, a tam gdzie wymienialność jest ograniczona, mogą występować kursy zróżnicowane. Zróżnicowanie może dotyczyć poszczególnych rodzajów transakcji (np. handlowych lub zapłaty za usługi niehandlowe, a także transakcji z różnymi krajami).

W Polsce w rozliczeniach jednostek gospodarczych stosujemy kurs ustalany przez państwo w stosunku do tzw. koszyka walut, którego wartość wyrażona jest w złotych. Ponieważ wartość koszyka walutowego jest obecnie systematycznie podwyższana, oznacza to obniżanie kursu złotego. W sferze rozliczeń osób fizycznych występuje kurs rynkowy, w uproszczeniu nazywany kantorowym, który kształtuje się w zależności od podaży i popytu.

Przy wykonaniu operacji walutowo-dewizowych zaciera się granica między a dewizami i często określenia te są używane zamiennie. Jednak ich rozróżnienie jest ważne, gdyż walutą nazywamy znaki pieniężne będące prawnym środkiem płatniczym w danym kraju. Natomiast dewizami są pieniężne należności zagraniczne, które ze względu na swoją formę i płynność mogą być zrealizowane natychmiast lub w krótkim czasie (np. czeki, weksle, obligacje itp.). Do dewiz zalicza się nie tylko należności od banków zagranicznych, ale także od jednostek gospodarczych, instytucji i osób prywatnych, jeśli tylko mogą być wykorzystane do zapłaty za granicą.

Kursy ogłasza się w „tabelach kursów”. Narodowy Bank Polski i podaje kurs średni, służący m.in. do ustalania w złotych równowartości obcych walut w księgowości i sprawozdawczości jednostek gospodarczych. Banki mogą jednak rozliczać się między sobą po kursie transakcyjnym, odchylającym się od średniego. Różnica między kursem kupna i sprzedaży stanowi dochód banku i niezbędne pokrycie oprocentowania utrzymywanego pogotowia kasowego w walutach obcych, kosztów ich transportu, ubezpieczenia itp. Banki komercyjne, mogą publikować własne tabele kursowe, a stosowane przez nie kursy mogą odchylać się od kursów NBP w granicach +- 7%.

Od 1991 r. NBP wprowadził tzw. pełzający kurs złotego, oparty na koszyku walutowym. Do koszyka przyjęto następujące waluty, przy zróżnicowanym ich udziale: dolar USA (45%), marka niemiecka (35%), funt angielski (10%), frank francuski (5%), frank szwajcarski (5%). Od października 1991 r. wartość koszyka, wynosząca w punkcie wyjściowym 11 100 zł, jest systematycznie podwyższana, co oznacza obniżanie kursu złotego w stosunku do innych walut. Równocześnie zmiany na rynku międzynarodowym kursu walut przyjętych do koszyka wywołują odpowiednie zmiany kursów wyrażone w złotych, co nadaje mu pewna elastyczność.

Uelastycznienie kursu polega nie tylko na dopuszczeniu odchyleń w granicach +- 7%, ale także na uwzględnieniu przez NBP kursów transakcyjnych ustalanych przez banki. Banki przeprowadzają transakcje dewizowe przez cały dzień po ustalonych przez siebie kursach, ale do godz. 14 powinny podać do NBP propozycje kursów dolara USA i marki niemieckiej. Tam odbywa się tzw. fixing, czyli ustalenie kursu dla tych dwóch walut. Fixing dotyczy więc tylko dwóch walut, ale NBP przyjmuje równocześnie ich relacje w stosunku do innych walut, według notowań na giełdach międzynarodowych. Uwzględniając te notowania i „pełzanie” kursu oraz wynik fixingu NBP ustala i ogłasza dzienne kursy i średnie. Przewiduje się wprowadzenie w przyszłości kursu płynnego, jeśli pozwoli na to sytuacja gospodarcza kraju. Wówczas kurs złotego będzie się kształtował pod wpływem popytu i podaży na rynku walutowym. W sporadycznych przypadkach władze monetarne będą wówczas mogły wpływać na jego poziom za pomocą interwencyjnych zakupów i sprzedaży obcych walut.

W tabelach kursów jest również uwzględniony kurs walut międzynarodowych. Należą do nich SDR oraz ECU. W 1970 r. Międzynarodowy Fundusz Walutowy wprowadził system specjalnych praw ciągnienia i jednostkę pieniężną SDR (Special Drawing Rights). Kreacja SDR polega na bezpłatnym przydzieleniu określonej ich sumy krajom członkowskim. Uczestnik systemu może zakupić za SDR od innego uczestnika waluty wymienialne lub wyrównać jego roszczenia. W systemie mogą także uczestniczyć międzynarodowe banki będące jego członkami, kupując i sprzedając SDR. Także Międzynarodowy Fundusz Walutowy może przeprowadzać transakcje i operacje finansowe z krajami członkowskimi w SDR, a one mogą spłacać kredyty otrzymane l z Funduszu itp.

ECU (European Currency Unit) jest kreowany przez Europejski Fundusz Współpracy Walutowej, a jego wartość oparto na koszyku walut państw Wspólnoty, ustalając udział poszczególnych walut w koszyku na podstawie ^ udziału tych krajów w łącznym dochodzie narodowym i obrotach handlu

zagranicznego. Tak obliczone wagi podlegają zmianom wraz z wahaniami i kursów poszczególnych walut wchodzących w skład koszyka walutowego. Wartość koszyka ulega małym zmianom, ponieważ wahania kursów neutralizują się, gdy jedne waluty podlegają deprecjacji, a inne aprecjacji. Wartość ECU podlega więc mniejszym zmianom niż wartości poszczególnych walut w koszyku. W obrocie oficjalnym ECU służy do interwencji kursowych oraz do operacji b dokonywanych między bankami centralnymi. Na rynku prywatnym — chociaż ECU nie jest walutą krajową żadnego państwa — przekształcił się on z jednostki obrachunkowej w pieniądz używany na międzynarodowym rynku finansowym. W przyszłości przewiduje się emitowanie znaków pieniężnych (denominowanych) w nowej walucie międzynarodowej nazwanej Euro, która ma zastąpić ECU. Do tej pory obie waluty, tj. SDR i ECU, występują jedynie jako pieniądz bezgotówkowy, a w tabeli kursów podaje się dla nich kurs dewiz.

Podobne prace

Do góry