Ocena brak

KUREK JALU, właśc. Franciszek K.

Autor /niesciagaj Dodano /02.03.2012

KUREK JALU, właśc. Franciszek K., ur. 27 II 1904 w Krakowie, prozaik, poeta, publicysta. Pochodzi z rodziny chłopskiej, osiadłej w Krakowie; rodzinną wsią matki była wsławiona przez K. Naprawa. Studiował filologię pol. i romańską na UJ oraz w Neapolu (1924/25). Współpracował ze > „Zwrotnicą", red. > „Linii". Twórczość lit. kształtował pod wpływem programu Awangardy Krak., realizując postulat walki o nową świadomość społ. i wrażliwość artystyczną. Wiersze, mieszczące się w poetyce awangardowej, przesycał tonem lirycznego patosu, głosząc apoteozę kultury wsi i urodę świata tatrzańskiego nawiązywał do tradycji młodopolskich. Ogłosił zbiory: Upały (1925), Śpiewy o Rzeczypospolitej (1926), Mohigangas (1934), Eksplodują ogrody (1964), Śmierć krajobrazu (1973), Pocztówki (1974), Ludowa lutnia (1975), aforyzmy Planeta (1975); wybory: Zraniony ptak (1947), Ofelia (1968, wiersze miłosne), Poezje wybrane (1971, oprać, autora), Wiersze awangardowe (1977, oprac, i wstęp S. Jaworskiego); szczególne miejsce w jego refleksyjnej poezji osobistej zajmują wiersze poświęcone rodzicom, zwł. matce (tomy Drzewo boleści 1938, Syn Róży 1970). W prozie o charakterze społ.-publicyst., często reportażowym, K. akcentuje swój osobisty stosunek do przedstawianych faktów, włącza elementy ekspresjonist. i sensua-listyczne. Tematyce wiejskiej poświęcił powieści ukazujące nędzę i zacofanie w 20-leciu oraz późniejsze przemiany ekon. i kult. (Janosik t. 1-3 1945-48, Pod przełęczą 1968), dając też obraz konkretnej wsi podkarpackiej (—> Grypa szaleje w Naprawie 1934, Dzień dobry, Toporna 1954). Ogłosił ponadto powieści: Woda wyżej (1935, wznów. 1947,1954, z posłowiem R. Matuszewskiego, wyd. 3 popr. 1976), Młodości śpiewaj (1938) oraz psychol.-obycz. Zabijcie Barabasza (1961) i Kantata profesora Wróbla (1962); sięgał po motywy sensacyjne i alpinistyczne. Regionowi podhalańskiemu poświęcił Księgę Tatr (1955, kilkakrotnie wznaw.), rodzaj hist. monografii, łączącej materiały dokumentalne z fikcją lit., opowieści Świnia skała (1970), poemat Wysoka Gierlachowska (1970). Szkice kryt. i eseje lit. zawarł w tomach Zmierzch natchnienia? (1976) i Godzina X. Rzecz o umieraniu (1978). Plonem działalności dziennikarskiej i publicyst. są recenzje lit., felietony (wybór Jak karmić motyle 1977), reportaże. Tłumaczył literaturę wł. (sonety Petrarki, poezje futurystów). Jest laureatem Nagrody Młodych PAL (1935), nagrody m. Krakowa (1960), min. kultury i sztuki I st. (1977).

S. JAWORSKI Pisarz społecznej pasji, w: Prozaicy dwudziestolecia międzywojennego, wyd. 2 W. 1974 (wyd.1 1972).

Włodzimierz Maciąg

Podobne prace

Do góry