Ocena brak

KUPIEC, to jest Kształt a podobieństwo Sądu Bożego Ostatecznego

Autor /niesciagaj Dodano /02.03.2012

KUPIEC, to jest Kształt a podobieństwo Sądu Bożego Ostatecznego, dramat M. Reja, powst. ok. 1543, wyd. w Królewcu 1549; przeróbka łac. dramatu humanisty i protestanta niem. Th. Naogeorga Mercator, seu ludicium (1540). Oryginał łączy cechy dramatu humanist. z tradycją moralitetu. Utwór Reja, o wiele obszerniejszy, jest właśc. udramatyzowanym traktatem teol., wymierzonym, jak i pierwowzór, przeciw etyce kat., porusza temat istotny dla piśmiennictwa reformacji - wyższość wiary nad dobrymi uczynkami. Umierający Kupiec, którego daremnie usiłuje ratować od potępienia ksiądz, uciekający się do sakramentów, a któremu spieszy z pomocą anioł, pouczający go o zbawieniu przez wiarę - dzięki niej dostaje się do nieba, o co daremnie zabiegają Książę, Biskup i Gwardian, ich bowiem dobre uczynki, rzucone na wagę, nie mogą przeważyć szali grzechów. Kupiec, postać konkretna, jest jednocześnie „człowiekiem każdym" („każdy z nas jest na tym świecie kupiec ... i handluje tym darem, jaki mu Pan Bóg dał"). Długie dysputy rei. ożywia domieszka pomysłów satyr.-parodyst., ośmieszających zarówno dogmaty, jak praktyki rei.; utwór kończy się zabawną sceną sądu nad grzesznikiem, przedstawionego jako „prawo", a więc proces polski.

Wyd. z unikatu A. Bruckner i R. Kotula, Kr. 1924 BPP 77, przedr. J. Lewański w: Dramaty staropolskie, t. 3, W. 1961.

A. BRUCKNER Pierwociny luterskie. ,,K". Rejowy, Ref. w Pol. 1 (1921) i odb.; J. KRZYŻANOWSKI ,,K." - „Mercator" - ,,Everyman", ,,K." a ,,Rozmowa Mistrza ze Śmiercią", w: W wieku Reja i Stańczyka, W. 1958; J. ZIOMEK Mikołaja Reja „Krótka rozprawa" i ,,K.", w: Mikołaj Rej. W czterechsetlecie śmierci (zbiór.), Wr. 1971.

Julian Krzyżanowski

Podobne prace

Do góry