Ocena brak

Kultura w Polsce w dwudziestoleciu międzywojennym - LITERATURA

Autor /dyzio Dodano /20.10.2011

Odzyskanie niepodległości zbiegło się z rozwojem nowych form życia literackiego. W1920 r. powstał Związek Zawodowy Literatów Polskich. W 1924 r. polska sekcja Pen Clubu, natomiast w 1926 uchwalono ustawę o prawie autorski. Kształtowały się wtedy ugrupowania artystyczne o zróżnicowanych założeniach programowych.

Dużą role w rozwoju literatury i przygotowaniu szerszych kręgów poszczególnych środowisk zwłaszcza inteligenckich, do jej odbiory odegrały czasopisma literackie. Na czoło wysunęły się " Wiadomości Literackie", pismo o charakterze magazynu literackiego, najbardziej reprezentowany periodyk literacki, który starał się gromadzić wszystkie talenty z różnych obozów ideowych, dbając o wysoki poziom i nowoczesności. Dominowały w nim jednak różne odcienie inteligenckiego liberalizmu i radykalizmu.

Inne ważne pisma literackie- to sensacje " Droga" i "pion" i skrajne prawicowe "Prosto z mostu". Organem tzw. Awangardy literackiej była krakowska "Zwrotnica", "Skamander"- organem wpływowej grupy takiej samej nazwie podobnie jak " Kwadryga" "Żagary". Twórczość literacka lat dwudziestych i trzydziestych różniła się od siebie po wieloma względami. W pierwszym dziesięcioleciu dominowa raczej poezja, a w latach trzydziestych proza odzwierciedlająca nabrzmiałe wówczas konflikty społeczne. Poezja 20-lecia chlubi się twórczością zapoczątkowana już uprzednio przez Leopolda Staffa i Bolesława Leśmiana.

Pierwszy poeta był powszechnie uznany ale szukał stale nowych źródeł i form twórczości. Drugi wyrażał refleksje filozoficzne i religijne w języku nawiązującym do folkloru w szczególny sposób przetworzonego, a powiązanego głęboko z przyroda. Najżywsze reakcje budziły jednak wówczas utwory młodszych poetów którzy zgrupowali się wokół pisma "Skamander". Byli to Julian Tuwim, Jan Lechoń, A Słonimski, Kazimierz Wierzyński, Jarosław Iwaszkiewicz, potem Kazimiera Iłłakowiczówna, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i inni. Grupa ta głosiła poezję zbliżoną do człowieka, i jego języka, wolna od nadmiernej presji tradycji, ale nawiązująca do umiaru klasycznej literatury, dopuszczającą różne style. Najwybitniejszym ze "Skamandrytów" był Julian Tuwim.

Skamandryci byli przeciwni daleko idącemu nowatorstwu formy, które z kolei propagowali futuryści (m.in. Bruno Jasieński ), a potem "awangarda krakowska" do której należeli Julian Przyboś, Tadeusz Peiper, Adam Ważyk. "Awangarda krakowska" zgrupowała się wokół pisma "Zwrotnica". Głosiła ona program poparcia literatury na nowych formach życia społecznego i indywidualnego wraz z przemysłem. W latach trzydziestych tworzył Konstanty Idefons Gałczyński i Czesław Miłosz. Poezję rewolucyjna reprezentowali Władysław Broniewski, Ryszard Stande, Witold Wandurski, Edward Szymański.

W prozie lat dwudziestych wydarzeniami literackimi były: "Przedwiośnie"- Stefana Żeromskiego, książki Andrzeja Struga np. "Odznaka za wierną służbę" "Żółty krzyż" oraz Wacława Berenta "Żywe kamienie" i "Nurt". W okresie międzywojennym zabłysły talenty kobiet-powieściopisarek : Zofii Nałkowskiej ("Romans Teresy Hennert") , Marii Dąbrowskiej ("Noce i Dnie"), Marii Kuncewiczowej ("Cudzoziemka"). Wiele emocji wywoływała twórczość polityczna Juliusza Kadena-Bandrowskiego. W latach trzydziestych rozwijała się realistyczna powieść społeczna, nawiązująca do smutnej rzeczywistości kryzysu gospodarczego.

Wybitną postacią krytyki literackiej i teatralnej był Tadeusz Boy-Żeleński- felietonista, tłumacz literatury francuskiej.

Do góry