Ocena brak

Kultura prawna Islamu: cechy specyficzne prawa muzułmańskiego

Autor /bomberman Dodano /11.04.2011

1. Święte prawo islamu — szari’a (szarijat)— stanowi wszechobejmującą całość obowiązków religijnych, pełnię przykazań Boga-Allaha, regulujących życie każdego muzułmanina we wszystkich jego aspektach; prawo to obejmuje na równi zarządzenia dotyczące kultu religijnego i rytuału, jak i reguły prawne i polityczne.

2. Islam w znacznie większym stopniu niż inne religie posiada charakter porządku prawnego, który reguluje całe życie wiernego muzułmanina według ideału zawartego w nauce religijnej głoszonej przez proroka islamu — Muhammada. Islam ustanowił i z czasem wypracował przez swoich prawników własny, bardzo szczegółowy porządek prawny i zasady sprawiedliwości, ustalając to, co jest słuszne i co jest niesłuszne, co jest dobre i moralnie piękne, a co jest złe i moralnie brzydkie.

W muzułmańskiej teorii prawnej jedynie Bóg jest źródłem wszelkiej władzy i sprawiedliwości i tylko On posiada znajomość prawa doskonałego. Według prawowiernej doktryny sunnickiej, prawo religijne zawarte w Koranie, uzupełnione sunną Proroka, współistniało z Bogiem od wieków. Z punktu widzenia muzułmanina może ono być uważane za swoiste „prawo natury", jeśli chcielibyśmy posłużyć się terminologią europejskiej nauki prawa. Podobnie, bowiem jak na Zachodzie prawo natury było uważane za idealny porządek prawny, którego podstawą są ogólne zasady słuszności i sprawiedliwości, tak prawo muzułmańskie było uważane przez jurystów islamu za idealny i doskonały system prawny. Jako odwiecznie istniejące prawo boskie było prawem doskonałym i sprawiedliwym, odpowiednim na wszystkie czasy i mogącym mieć zastosowanie do wszystkich narodów i społeczeństw.

Żyć zgodnie z tym prawem znaczyło żyć doskonale. Tak też prawo Boga-Allaha istnieje od wieków i tylko zostało odkryte ludziom przez Boga za pośrednictwem proroka Muhammada. Substancja tego prawa jest zawarta w oryginalnej praksiędze, „Księdze-Matce" — Umm al-Kitab. Treść jej została przekazana Prorokowi islamu w odpowiednich objawieniach i zebrana później w jedną księgę, tu — na ziemi. W ten sposób Koran stanowi niejako odbicie ziemskie lej „Księgi-Matki"; jest on, więc jakby zmaterializowaniem, czy leż ucieleśnieniem prawa powszechnego, czyli prawa natury.

Prawo muzułmańskie obejmuje obowiązki człowieka względem Boga i reguły postępowania w stosunkach między ludźmi, współwyznawcami przede wszystkim. Jeśli wierny muzułmanin wypełnia wszystkie przepisy prawa islamu, to realizuje zarazem ostateczny cel swojego życia: osiąga pomyślność na tym świecie i zbawienie wieczne w życiu przyszłym. Celem prawa boskiego tu, na ziemi, jest zaprowadzenie porządku i sprawiedliwości w miejsce chaosu i niesprawiedliwości. Prawo islamu pomaga wiernym kroczyć po dobrej „drodze prawa" — szari'a.

3. Muzułmańscy juryści twierdzą, że podstawowa, zasada, prawna, w islamie jest wolność i dlatego muzułmanin ma możność wyboru miedzy tym, co jest nakazane, co jest obowiązkiem, a tym, co jest zakazane. Wolność ta jednak musi być częściowo ograniczona ze względu na słabość natury ludzkiej, kora może sprowadzić człowieka na złą drogę, jeśli nie wspomagałaby go modrość boża, wyrażona w postaci prawa.

Stąd też prawo boskie przekazane ludziom przez Muhammada jest szeregiem przykazań autorytatywnych, obejmujących całość życia ludzkiego; obejmuje ono, więc zarówno nakazy religijne, jak i przepisy prawne w ścisłym tego słowa znaczeniu, obowiązujące jednostkę, a także zasady prawne współżycia społecznego i podstawy organizacji państwa. Prawo muzułmańskie jest szczególnie instruktywnym przykładem „świętego prawa". prawo kanoniczne są bardziej jednorodne niż prawo muzułmańskie.

4. Wytworzyły się w rezultacie cztery szkoły klasyczne prawa muzułmańskiego, wszystkie uznane za prawowierne, różniły się, bowiem między sobą nie w sprawach istotnych, lecz drugorzędnych; były to szkoły: malikicka, szafiieka, hanaficka i hanbalicka.

5. Prawo muzułmańskie, reprezentuje skrajny przypadek „prawa jurystów". Zostało, bowiem stworzone i rozwinięte jako system prawny przez prywatnych specjalistów i nauka prawa, a nie ustawa, odgrywała tu rolę prawodawcy. Było to możliwe, dlatego, że prawo muzułmańskie opierało się, w myśl religijno-prawnej teorii islamu, na autorytecie boskim.

Należy też zwrócić uwagę na społeczny charakter prawa muzułmańskiego. Prawo to, bowiem, zgodnie ze swoją teorią, bierze najpierw pod uwagę interesy i dobro społeczności muzułmańskiej, a interesy osobiste jednostek stawia na dalszym planie. Przytacza się tu na poparcie tego stanowiska jurystów wypowiedź proroka Muhammada, który miał się wyrazić: „Najlepszym z ludzi jest ten, który najbardziej służy innym ludziom".

Podobne prace

Do góry