Ocena 5.0 1 głos

KULTURA I SZTUKA W III RZESZY

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie ppt KULTURA I SZTUKA W III RZESZY

Transkrypt

KULTURA I SZTUKA 
W III RZESZY
ORAZ PROPAGANDA Z 
NIMI ZWIĄZANA

 

 

Kultura (z łac. colere = "uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie") – termin 
wieloznaczny, pochodzący początkowo od łac. cultus agri ("uprawa ziemi"). 
Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak 
i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i 
zachowania). Najczęściej rozumiana jest jako całokształt duchowego 
i materialnego dorobku społeczeństwa. Bywa utożsamiana z cywilizacją. 
Również charakterystyczne dla danego społeczeństwa wzory 
postępowania, także to, co w zachowaniu ludzkim jest wyuczone, w 
odróżnieniu od tego, co jest biologicznie odziedziczone.
Sztuka ­ dziedzina działalności ludzkiej, uprawiana przez artystów. Nie istnieje 
jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są 
redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło
które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka 
spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, 
terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie. Sztuka narodziła się 
wraz z rozwojem cywilizacji ludzkiej. Można przypuszczać, że na początku 
miała przede wszystkim funkcję związaną z obrzędami magicznymi, którą 
zachowała u ludów pierwotnych.
 

 

Objęcie władzy przez NSDAP sprowadziło kulturę i sztukę do roli narzędzi 
propagandy. Sztuka nowatorska uznana została za "zwyrodniałą" i dość 
szybko wyeliminowana z życia publicznego. Różnorodność gustów 
przedstawiano jako konsekwencję sprzeczności ideologicznych, a przede 
wszystkim obcości rasowej ­ sztuka nowoczesna, czyli "zwyrodniała" 
kojarzona była przede wszystkim z "żydowskim gustem".
Najbardziej wpływowym kompozytorem niemieckim w I połowie XX wieku był 
Paul Hindemith. Grono zwolenników miał też twórca Arnold Schönberg, 
który w latach dwudziestych nauczał w Berlinie. Dojście do władzy Hitlera 
w 1933 położyło jednak kres wszelkim nowatorskim tendencjom i bardzo 
wielu muzyków, zwłaszcza żydowskiego pochodzenia, musiało emigrować. 
Za narodowego kompozytora niemieckiego uznany został Ryszard Wagner 
(1813­1883), do czego w znacznym stopniu przyczyniło się osobiste 
upodobanie Hitlera do jego oper. Festiwale w Bayreuth (wagnerowskie) 
stały się wzorem dla partyjnych uroczystości.

 

 

22 VIII 1933 roku Hitler powołał do życia Izbę Kultury ­ Die 
Reichskulturkammer, która miała odtąd sprawować kontrolę nad rasową 
i estetyczną czystością niemieckiej sztuki. Na czele Izby stanął Joseph 
Goebbels. Składała się z 7 oddziałów:
1.
Reichsschrifttumskammer ­ zrzeszenie pisarzy 
2.
Reichsfilmkammer ­ zrzeszenie filmowców 
3.
Reichsmusikkammer ­ zrzeszenie muzyków 
4.
Reichstheaterkammer ­ zrzeszenie ludzi teatru 
5.
Reichspressekammer ­ zrzeszenie dziennikarzy 
6.
Reichsrundfunkkammer ­ zrzeszenie pracowników radia 
7.
Reichskammer der bildenden Künste ­ zrzeszenie malarzy i rzeźbiarzy 

 

 

22 do 29 maja 1938 roku w Düsseldorfie odbyły się Dni Muzyki Rzeszy pod 
patronatem i z udziałem Goebbelsa.
Z tej okazji zorganizowano także wystawę "Zwyrodniałej muzyki" ­ Entartete 
Musik: nowoczesnej oraz jazzowej.
Wyeksponowano na niej książki, projekty scenografii do oper, partytury 
utworów i karykatury artystów potępionych za tworzenie „zwyrodniałej 
sztuki”. Byli wśród nich m.in.: 
1.
Alban Berg – kompozytor austriacki, jeden z prekursorów muzyki 
atonalnej; współzałożyciel Towarzystwa Muzycznego, którego celem było 
wspieranie awangardowych eksperymentów muzycznych
2.
Ernst Bloch – niemiecki filozof marksistowski i teolog ateistyczny. Syn 
żydowskiego pracownika kolei
3.
Hanns Eisler – kompozytor niemiecki pochodzenia austriackiego; 
komunista i żyd
4.
Paul Hindemith – niemiecki kompozytor i dyrygent; W latach 
dwudziestych uważany był w Niemczech za przywódcę młodego 
pokolenia awangardowych kompozytorów
5.
Ernst Krenek ­  austriacki kompozytor i publicysta pochodzenia 
czeskiego; zajmował się muzyką modernistyczną 
6.
Arnold Schönberg – kompozytor austriacki, pionier muzyki 
dodekafonicznej i atonalności; założyciel Towarzystwa Muzycznego
7.
Igor Strawiński – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent.

 

 

Propaganda (z łaciny propagandus – przeznaczony do rozpowszechniania), 
świadome oddziaływanie na odbiorcę, którym może być jednostka lub 
zbiorowość za pomocą środków perswazji intelektualnej i emocjonalnej, np. 
symboli, słów, skojarzeń oraz poprzez systematyczne rozpowszechnianie 
określonych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników jakiejś 
idei i nakłonienie ich do zachowań pożądanych z punktu widzenia nadawcy 
przekazu propagandowego.
Propaganda to wszelkie techniki (wizualne, werbalne, za pomocą środków 
masowego przekazu) sterowania masowymi zachowaniami, poglądami, 
postawami i dążeniami 
W ustrojach totalitarnych propaganda jest narzędziem uzależniania odbiorcy 
od nadawcy, instrumentem służącym zniewalaniu społeczeństwa i 
utrwaleniu reżimu m.in. przez zacieranie różnicy między prawdą a fałszem, 
informacją obiektywną a narzuconą oceną. Istotę tak prowadzonej 
propagandy oddaje słynna wypowiedź ministra oświaty III Rzeszy 
J. Goebbelsa „Kłamstwo powtarzane tysiąc razy staje się prawdą”.

 

 

Przed dojściem do władzy (1933) Hitler na rozmaitych spotkaniach wielokrotnie 
podkreślał, że brzydzi go przemycanie polityki do sfery sztuki/kultury i że 
nigdy nie będzie tego robił…
Marzec 1933 Goebbels (staje się mistrzem propagandy): „Narodowa rewolucja 
nie ograniczy się wyłącznie do spraw polityki, ale obejmie również zakres 
zagadnień gospodarczych, kulturalnych, a przede wszystkim sprawę filmu. 
Film stanowi najbardziej nowoczesny i skuteczny środek wpływania na 
masy, dlatego właśnie rząd nie może pozostawić kinematografii samej 
sobie.”
Na IV zjeździe partyjnym w Norymberdze (1934) nie było już wątpliwości, jak 
się będą sprawy związane z kulturą kształtować. Hitler nawołuje do 
związuje do związania sztuki z rzeczywistością. Sztuka idealna to sztuka, 
w której wszystko jest jednoznaczne.
W ustawie o sztuce zdegenerowanej wymieniono m.in. ekspresjonizm – który 
potępiono i zabroniono.
W 1934 roku została powołana do życia ustawa filmowa, która sprowadzała się 
do kilku punktów całkowicie zamykających usta krytyków.
 

 

Sztuka miała służyć propagandzie. Pojawiały się filmy ewidentnie propagandowe – 
służyły rozsiewaniu narodowo­socjalistycznej ideologii. Część z tych filmów była 
kiepska. Krytycy, którzy opowiedzieli się za Hitlerem, tłumaczyli to w następujący 
sposób: „Leonardo da Vinci namalował Chrystusa w 1500 lat po jego śmierci. 
zatem kto wie, ile czasu upłynie, zanim gigantyczna walka o losy Niemiec znajdzie 
genialne odbicie w sztuce.”
Bardzo istotne było to, że zaostrzona została cenzura filmowa. Wprowadzono urząd 
Głównego Dramaturga Rzeszy. Oczywiście stał się nim Goebbels, który był „panem 
życia i śmierci” każdego filmu – na każdym etapie produkcji. Był wielkim entuzjastą 
kina. Ustalił hierarchię, skalę ocen dla każdego filmu, co miało bardzo istotne 
znaczenie nie prestiżowe, ale finansowe. W zależności od oceny zależało to, czy film 
mógł liczyć na kolejne dotacje. Jeśli film był źle oceniany, to twórca nie mógł liczyć na 
pieniądze także przy tworzeniu następnego filmu.
Najwyższa ocena to film określony jako bardzo wartościowy z punktu widzenia 
państwowo­politycznego (najwyższe kredyty, kasa). Wysoko notowany był też film 
określany jako bardzo wartościowy. Już niższą ocenę otrzymywał film wartościowy 
dla młodzieży. Kiepską oceną była: wartościowy z punktu widzenia artystycznego. 
Bardzo niska ocena to wartościowy ze względu ludowości. Bardzo niska to warty 
uznania – co właściwie było wyrokiem. Jeśli w ogóle doszło do zakończenia produkcji 
takiego filmu. Bardzo wiele filmów Goebbels przerwał w trakcie produkcji, zmieniał 
reżyserów, aktorów. Sprawował rolę jedynego władcy.
 

 

W roku 1934 pojawiła się też dramatyczna ustawa, która mówiła o tym, 
że w branży filmowej mogą pracować tylko ludzie pochodzenia 
niemieckiego. Sprawdzano ich do trzeciego pokolenia wstecz. 
W wyniku tego na bruku znalazło się 3,5 tysiąca ludzi – tragedią było 
to tez dla ich rodzin.
W najtrudniejszej sytuacji znaleźli się aktorzy, których małżonkowie byli 
obciążeni anatemą żydowskiego pochodzenia. Sytuacja ta dawała 
możliwość wywierania na nich presji. Aktorów namawiano lub 
zmuszano wręcz do rozwodów. 
W 1936 Goebbels zabronił krytykom filmowym oceniania dzieł. Zostali 
zrównani w prawach i obowiązkach z urzędnikami państwowymi – nie 
mogli wyrażać własnego zdania. Można było opisywać, ale bez 
sądów i wartościowania – o wartości filmu decydował urząd. Cały 
przemysł filmowy został znacjonalizowany. Także kina.
 

 

Goebbels chciał aby w filmach propagowane były takie wartości jak:

szczęście rodzinne 

jeden dom 

antydekadentyzm 

wierność 
I właśnie w wielu filmach sam Goebbels był tak ukazywany. Piękna żona o blond włosach 
u jego boku oraz gromadka ślicznych, zdrowych, a przede wszystkim zdolnych dzieci, 
wiodących szczęśliwe życie. Wprost życie wzorowego aryjczyka. Jednak Goebbels 
nie był taki jak na filmach. Podobały mu się ciemnowłose kobiety, a ponadto miał 
romans z czeską aktorka.
Goebbels jeszcze w marcu 1945 roku podjął próbę zorganizowania nowej kampanii 
propagandowej związanej ze zbrodnią katyńską i liczył, że dzięki niej zostanie rozbita 
Koalicja Antyhitlerowska.
Od roku 1969 znana jest końcowa liczba filmów wyprodukowanych w Niemczech w 
latach 1939 – 1945, jest ich 1094. 48% z nich to komedie, 27% melodramaty, 11% 
filmy akcji a tylko 14% to polityczne filmy propagandowe. Nie jest to przypadek
minister Goebbels stawiał raczej na politycznie kontrolowane kino, dostarczające 
widzom przeżyć i emocji. Mając to na uwadze nie jest zaskakujące, że wręcz 
zafascynowany był filmem Przeminęło z wiatrem: „To trzeba oglądać częściej. 
Musimy wziąć z tego przykład

 

 

Hitlerjunge Quex, reż. Hans 
Steinhoff, 1933 (premiera 1934)
Jeden z najlepiej zrealizowanych filmów 
początku propagandy. Film cieszył się 
ogromnym powodzeniem. Mówił 
walce, jaka toczyła się między 
berlińskimi nazistami a komunistami. 
Środowisko proletariackie zostało 
odtworzone z dużym realizmem, ale 
starych komunistów pokazano jako 
bandę pijaków i przestępców. Syn pary 
komunistów Heinrich, przezywany 
Quex, oddaje swoje życie za 
narodowo­socjalistyczne ideały. 
Zostaje zabity przez komunistyczną 
bojówkę, co stanowi wielki wstrząs dla 
ojca. 
Film propagował starannie ukrytą tezę, 
że z uczciwego komunisty może być 
jeszcze dobry nazistaPostać chłopca 
miała stać się wzorem dla młodzieży 
wywodzącej się z proletariackiego 
i studenckiego otoczenia. 

 

 

Zbiegowie, reż. Gustaw Ucicky, 1934 
Bohaterami była grupa nadwołżańskich 
Niemców dążąca z oddalonego 
miasteczka nad Wołgą do swojej 
ojczyzny. Droga powrotna była trudna
bo towarzyszyły im walki i rewolucyjne 
wstrząsyUciekinierzy mieli 
doskonałego przywódcę, którego 
żelazna konsekwencja i 
bezwzględność w postępowaniu 
gwarantowały powodzenie całej akcji. 
Na kanwie bardzo sensacyjnej fabuły 
film zawierał szereg akcentów 
propagandowych. Mówił o cierpieniach 
i wyjątkowym bohaterstwie 
niemieckich emigrantów. 
Przede wszystkich chwalił idee 
wodzostwa – ta idea przewijała się 
przez wszystkie filmy o uciekinierach. 

 

 

Wieczny Żyd, reż. Fritz Hippler, 1940 
Film "dokumentalny" opisujący 
fragmenty kultury i mentalność 
narodu żydowskiego, jego 
pochodzenie, sposób, 
w jaki rozwija się na danym 
terenie. Film niewątpliwie 
antysemicki. Żydzi ukazani są 
jako naród dążący do ekspansji 
na świecie i stanowiący 
zagrożenie dla innych nacji. 
Niektóre sceny mogą być zbyt 
drastyczne dla normalnego 
widza (np. scena rytualnego 
mordu zwierząt). Film został 
nakręcony na zamówienie 
Hitlera. 
 

 

Żyd Suss, reż. Veit Harlan , 1940
Film opowiada biografię Josepha Süß 
Oppenheimera, niemieckiego kupca 
żydowskiego, związanego z dworem 
wirtemberskim na początku XVIII wieku. 
Podstawą scenariusza były dwa 
literackie utwory biograficzne o tym 
samym co film tytule. Autorzy filmowego 
scenariusza, opierając się na literackich 
biografiach i danych historycznych, 
stworzyli daleki od ich neutralnej 
wymowy propagandowy obraz pełen 
przeinaczeń i manipulacji, by ilustrował 
rasistowskie założenia nazistowskiej 
ideologii. Obraz żydowskich bohaterów 
filmu stanowi dokładne odzwierciedlenie 
antysemickich stereotypów, którym 
hołdowała III RzeszaCechy takie jak 
chciwość, skąpstwo, mściwość, 
przestępcze skłonności, obyczajowe 
dewiacje oraz fizyczna brzydota noszą 
w filmie wyłącznie Żydzi. Niemieccy 
bohaterowie są bez wyjątku uczciwi 
i kierują się szlachetnymi pobudkami, 
a jeżeli popełniają niedobre uczynki, 
to tylko w wyniku intryg Żydów.
 

 

Powrót, reż. Gustaw Ucicky, 1941 

Propagandowy film niemiecki z czasów II wojny 
światowej, szkalujący i atakujący Polaków, 
a gloryfikujący Niemców; wydarzenia 
przedstawione w tym filmie są całkowicie 
nieprawdziwe, a sam obraz miał na celu 
wzmożenie nastrojów antypolskich na terenie 
Generalnego Gubernatorstwa i w Rzeszy. 
Film przedstawia losy niemieckiej mniejszości 
na Wołyniu tuż przed wybuchem II wojny 
światowej. Główna bohaterka, Marie, składa 
skargi do sądu, które zostają odrzucone, w 
związku z likwidacją niemieckiej szkoły. Udaje 
się ona wraz z mężem Fritzem do kina. 
Dochodzi tam do antyniemieckiego 
wystąpienia ­ po tym, jak bohaterowie 
odmawiają zaśpiewania hymnu polskiego, 
zostają brutalnie pobici. Polacy odmawiają 
przyjęcia rannego Fritza do szpitala, wskutek 
czego mężczyzna umiera. W tym samym 
czasie w całym kraju trwają przygotowania do 
wojny, a wystąpienia antyniemieckie są coraz 
częstsze. W momencie rozpoczęcia konfliktu 
wszyscy Niemcy zostają aresztowani 
i przetrzymywani w nieludzkich warunkach. 
Nazajutrz Polacy chcą ich rozstrzelać. 
Więźniów podtrzymuje przy życiu jedynie myśl 
o nadciągających wybawicielach ­ niemieckich 
żołnierzach. 
 

 

Kołobrzeg, reż. Wolfgang Liebeneiner, 
Veit Harlan, 1945
Ostatnia wielka produkcja III Rzeszy. Ukończony 
kilkanaście dni przez końcem II wojny 
światowej. Monumentalny jak na ówczesne 
czasy i możliwości film niósł ze sobą jasne 
przesłania oparte o historię bohaterskiej 
obrony twierdzy Kołobrzeg przez wojsko 
pruskie i mieszkańców przed potężną armią 
napoleońską w 1807 r. Posłużono się przy 
tym manipulacją historyczną, gdyż 
w rzeczywistości waleczność obrońców 
Kołobrzegu nie zmieniła całościowego 
obrazu wojny ­ miasto zostało później 
wydane Francuzom bez walki na mocy 
traktatu pokojowego. Bohaterstwo 
kołobrzeskich Niemców miało więc wymowę 
wyłącznie moralną. W celu uzyskania 
odpowiedniego efektu propagandowego, 
manipulowano także chronologią wydarzeń. 
Film imponuje rozmachem (setki statystów, 
sceny batalistyczne). Kolberg jako film 
propagandowy nie odniósł zamierzonego 
celu ukazując się w czasie gdy wizyty w kinie 
były jedną z ostatnich rzeczy o jakiej myśleli 
rozpaczliwie broniący się na wszystkich 
frontach Niemcy. Jego wymowę osłabił też 
fakt, że w trakcie emisji miasto upadło.
 
 

BIBLIOGRAFIA
http://pl.wikipedia.org/wiki/III_Rzesza#Kultura_i_sztuka
http://pl.wikipedia.org/wiki/Propaganda
http://www.sciaga.pl/tekst/10706-11-propaganda_polityczna
http://historiafilmu.wordpress.com/2007/11/06/propaganda-filmowa-iii-rzeszy/

http://www.trzeciarzesza.info/poziom-%C5%BCycia-w-iii-rzeszy-przed-wojn%C4%85http://www.filmweb.pl/f36474/Powr%C3%B3t,1941/opisy
http://www.filmweb.pl/f183350/Wieczny+%C5%BByd,1940
http://historiafilmu.wordpress.com/2007/11/06/propaganda-filmowa-iii-rzeszy-filmy/
http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BByd_S%C3%BCss_(film_1940)
http://blogmedia24.pl/node/22066
 

 

POLECANE LEKTURY
WIESŁAWA CZAPLIŃSKA „ARTYŚCI W III
RZESZY”
IGOR WITKOWSKI „PROPAGANDA
TRZECIEJ RZESZY”
IGOR WITKOWSKI „HITLER - STALIN:
OBLICZA PROPAGANDY”
 

 

Podobne prace

Do góry