Ocena brak

Kubizm

Autor /Alfonsyna Dodano /01.11.2012

Kierunek w malarstwie XX w.; zapoczątkowany
ok. 1907 we Francji przez P. Picassa i G. Braque'a.
Picasso w tzw. okresie prekubistycznym
(1906-1908) koncentrował uwagę na wartościach piast, obrazu i dążąc do swoistej ekspresji nawiązywał do malarstwa
P. Cezanne'a, podobnie jak Braąue i bliski tym problemom A. Derain, oraz do wzorów rzeźby przedrom., iberyjskiej i rzeźby ludów afryk.
Zapowiedzią malarstwa kubistycznego był obraz Picassa Panny
z Aingnon (1907). W 1908 krytyk, L. Vauxelles,
w związku z pejzażami Braque'a odznaczającymi się
geom. uproszczeniem brył, napisał o artyście, że "sprowadza
wszystko do kubów".

W następnym roku w
recenzji z Salonu Jesienego użył z intencją ironiczną określenia
"kubista". Termin ten wszedł w powszechne
użycie od 1911 tracąc powoli
znaczenie pejoratywne. Gł. obrońcą i teoretykiem k.
był G. Apollinaire, który wydał w 1913 książkę Les
peintres cubistes. Meditations esthetiques, najpełniej formułującą,
obok prac A. Gleizesa i J. Metzingera z 1912, program kierunku. Picasso, Braque wraz z Grisem,
który występuje z obrazami kubistycznymi od
1911, zwani są kubistami ortodoksyjnymi. W ślad za
ich poszukiwaniami idą J. Metzinger, A. Gleizes, F. Leger,
L. Marcoussis, wystawiający wspólnie na Salonie
Niezależnych w 1911 w słynnej sali 41, oraz współpracujący
w roku następnym z grupą «Section d'Or»
}. Villon, M. Duchamp i R. de La Fresnaye.

W latach poprzedzających I wojnę świat., które
były okresem zamykającym programowe poszukiwania
k., był on reprezentowany przez wielu utalentowanych
artystów, również rzeźbiarzy, jak: A. Archipenko,
C. Brancusi, H. Laurens i J. Lipchitz. Proces
kształtowania się k. i rozwoju ruchu kubistycznego dzieli się na trzy fazy:

1) fazę prekubistyczną,
od lata 1906 do lata 1909,

2) fazę analityczną, -
właściwe dzieje k. od jesieni 1909 do 1911/1912,

3) fazę kubizmu syntetycznego, zapoczątkowaną
przez Picassa i Braque'a w 1912.

W fazie prekubistycznej,
zainspirowani przez Cezanne'a,
Braque i Picasso definiowali obiekty za pomocą rygorystycznej
geometryzacji i surowej syntezy, przy
odrzuceniu wszelkich zasad perspektywy. Wydobycie
stereometrycznej struktury przedmiotów stało się
problemem pierwszej wagi, przed rozwiązaniem koloryst.
obrazów.

Już wówczas iluzjonistyczne tendencje
malarstwa, charakteryzujące twórczość eur. od
czasów renesansu, zostały przezwyciężone. Głównymi
motywami mai. fazy prekubistycznej były drzewa,
domy, patery z owocami, butelki i kieliszki, a
później gitary i in. instrumenty muz. o prostych, podstawowych
formach geom.

W fazie analitycznej obraz kubistyczny charakteryzuje
analiza struktury przedmiotu, wyrażająca
się w pryzmatycznym cięciu form, prowadząca
do coraz większego ich rozbicia. Celem tej dekompozycji
obiektu jest dążenie do jego symultanistycznego
pokazania przez ułożenie obok siebie, na płaszczyźnie,
profilów widzianych z różnych stron równocześnie.

Od 1912 Braąue i Picasso wprowadzają do obrazów
elementy gotowe, jak wycinki gazet, tapety,
szkło i piasek, tworząc pierwsze —¥ collages. Właściwy
początek fazy syntetycznej k. rozpoczyna się
w 1913 przy współuczestnictwie Grisa i Legera. Mimo
że k. w fazie analitycznej przez rozczłonkowanie
płaszczyzny utrudniał czytelność obrazu i zniekształcał
proporcje przedmiotów, było to wciąż jeszcze
swoiste odtwarzanie rzeczywistości. Dopiero w k. syntetycznym
naśladowanie zastąpione zostało intuicyjnie
wynalezionym znakiem. Pojedyncze płaszczyzny
w obrazie stały się większe, ujednolicone, powróciły
barwy spektrum (także i lokalne), sprowadzane w fazie
analitycznej prawie do monochromatyzmu. W fazie
syntetycznej k. osiągnął język obrazowy, w
którym zamanifestowało się upraszczające i abstrahujące
myślenie piast., charakterystyczne dla XX w.

K. wywarł silny wpływ na twórczość artystów nie
związanych bezpośrednio z tym kierunkiem, jak m.
in. M. Chagall, M. Gromaire, T. Makowski czy grupa
formistów. Poza Francją k. najszybciej przyjął się w
Niemczech, Stanach Zjednoczonych i Anglii,

(franc. cubisme z łac. cubus 'sześcian, kostka')

Podobne prace

Do góry