Ocena brak

Kto to jest Gay-Lussac i jakich dokonał odkryć?

Autor /Bryza Dodano /31.01.2012

Joseph Louis Gay-Lussac urodził się 6 grudnia 1778 roku w St. Leonard w okręgu Haute-Vienne. W 1795 roku, gdy porewolucyjną Francją rządził Dyrektoriat, zaczął naukę w jednej z paryskich szkół, tam również dwa lata później wstąpił na nowo założoną politechnikę. Chciał studiować matematykę, jednak zadaniem politechniki było kształcenie inżynierów zarówno dla potrzeb prze­mysłu, jak i wojskowych, więc program zajęć prze­widywał co najmniej tyle samo zajęć z fizyki i che­mii, co z matematyki i mechaniki teoretycznej. Gay-Lussac uczęszczał na wykłady chemików -Claude'a Louisa Bertholleta (1748-1822) oraz Antoine'a Francoisa Fourcroy'a (1755-1809) - dwójki uczniów zgilotynowanego w czasach terro­ru Lavoisiera. Na ostatnim roku pracował w uczel­nianym laboratorium pod kierunkiem Bertholleta.
Kilka miesięcy wcześniej Napoleon Bonaparte przejął władzę w państwie i właśnie gromadził siły, by wyruszyć na podbój Europy. Gay-Lussac prze­zornie wybrał karierę cywilną i w 1800 roku wstą­pił do École des Pontes et Chaussées, aby dokoń­czyć edukację. Studiował tam do 1804 roku. Jednak większość czasu poświęcał badaniom naukowym prowadzonym wspólnie z Bertholletem.
W 1802 roku Gay-Lussac opublikował swą pierwszą pracę naukową, która była zbieżna, co do tematu i wyniku, z pracami Johna Daltona. Obaj stwierdzili, że przy stałym ciśnieniu, objętość gazu jest proporcjonalna do temperatury. Ta praca zwró­ciła na młodego uczonego uwagę profesorów Instytutu Narodowego (który zastąpił Akademię Nauk). W roku 1804 Instytut zaproponował mu odbycie doświadczalnego lotu balonem wraz z fizy­kiem Jeanem Baptiste Biotem (1774-1862). Mieli badać magnetyzm na dużych wysokościach.
Loty balonem i dalsza kariera
24 sierpnia 1804 roku dwóch młodych naukow­ców osiągnęło rekordową na owe czasy wysokość 4000 metrów. Niedługo potem, 16 września, sam Gay-Lussac wzniósł się na 7016 metrów, pobiera­jąc na różnych wysokościach próbki powietrza. Stwierdził, że zarówno magnetyzm ziemski, jak : skład ziemskiej atmosfery pozostają wartościami stałymi na wysokościach, które osiągnął balon.
W kwietniu 1804 roku chemik Louis Jacques Thénard zrezygnował ze stanowiska na politech­nice, by zostać profesorem w Collège de France. Na wakujące miejsce zatrudniono Gay-Lussaca. Thénard i Gay-Lussac stali się wkrótce bliskimi przyjaciółmi i współpracownikami. Gdy w grud­niu 1807 roku dowiedzieli się o tym, że Davy'emu udało się wydzielić potas w drodze elektrolizy, przystąpili do badań nad otrzymywaniem sodu i potasu metodami chemicznymi. Już 7 marca 1808 roku mogli zaprezentować Instytutowi kilka gramów czystego metalicznego potasu. Wydawać się może dziwnym, że naukowcy z dwóch prowa­dzących ze sobą wojnę mocarstw tak łatwo i szyb­ko dowiadywali się o swych odkryciach. Jednak tak właśnie było. Co więcej, Francuski Instytut Na­rodowy zadecydował przyznać Davy'emu nagro­dę za jego odkrycia, a Gay-Lussac był jednym z członków komisji opiniującej. Od tego czasu Davy uważał jednak Gay-Lussaca za swego głów­nego rywala w naukowym współzawodnictwie.
Rywale
Zaraz po powrocie do zdrowia Davy podjął na nowo przerwane eksperymenty. Z początku nie odniósł żadnych sukcesów, jednak w czerwcu 1808 roku otrzymał list od Berzeliusa, który donosił, że używając rtęci jako katody, uzyskał amalgamaty - stopy metali z rtęcią. Davy powtórzył doświadczenie Szweda i stopniowo oddestylowując rtęć, uzyskał niewielkie ilości baru, strontu, wapnia i magnezu. Tymczasem Gay-Lussac wespół z Thenardem badali reaktywność potasu. Użyli tego metalu do rozkładu kwasu bornego, otrzymując pierwiastek bor. Nie udało się im jednak w tym procesie wyizolować innych pierwiastków. Wprawdzie Davy zaklinał się, że uzyskał bor nie­zależnie od Francuzów, jednak dziś wiadomo, że trzy miesiące wcześniej otrzymał opis prac Francuzów w prywatnym liście z Paryża.
Następnie zarówno Gay-Lussac, jak i Davy zwrócili swe zainteresowania w stronę kwasu sol­nego (inaczej kwasu chlorowodorowego) i chloru. Z początku uważali oni, że chlor jest związkiem chemicznym zawierającym tlen. Gay Lussac i Thenard stwierdzili jednak, że ów domniemany związek chemiczny nie wydziela tlenu nawet pod­czas przetłaczania go poprzez rozżarzony do bia­łości węgiel drzewny. Na podstawie ich badań Davy doszedł do wniosku, że chlor musi być jed­nak pierwiastkiem. To właśnie Davy zapropono­wał nazwę dla nowo odkrytej substancji.
Rywalizacja osiągnęła swój szczyt podczas odkrywania jodu. Czarnofioletowe kryształki jodu odkrył w 1811 roku wytwórca saletry Bernard Courtois. Gay-Lussac i Thenard zostali poproszeni przez Instytut Narodowy, by przyjrzeć się ekspery­mentom z wykorzystaniem tej substancji przepro­wadzanym przez młodego przyjaciela Courtoisa, Nicolasa Clementa. W 1813 roku Clement prze­kazał próbkę przebywającemu właśnie w Paryżu Davy'emu. Podczas spotkania z Gay-Lussaciem Davy zachowywał się bardzo chłodno. Potem Davy twierdził, że to on powiedział Gay-Lussacowi o związku jodu z wodorem. Jednak dziś nie ma już wątpliwości, że to Francuz był pierwszym, który użył nazw kwas jodowodorowy i jod.
Gay-Lussac, rozpoczął swą karierę naukową badaniami właściwości gazów. W roku 1809 opublikował swe odkrycie, którego sformu­łowaniu nadano nazwę prawa Gay-Lussaca. Brzmi ono w następujący sposób: objętości reagujących ze sobą gazów pozostają w prostym stosunku do siebie i do objętości gazowych produktów reakcji.
Następnie francuski badacz poświęcił więcej czasu chemii organicznej,prowadząc eksperymenty nad fermentacją i rozwijając metody analizy che­micznej . Ostatnim osiągnięciem na tym polu było odkrycie w 1815 roku składu kwasu pruskiego (kwasu cyjanowodorowego HCN).

We Francji Gay-Lussac miał tak wysoką pozycję naukową, że stał się głównym specjalistą w pow­stającym właśnie przemyśle chemicznym. Wpro­wadził udoskonalenia do procesów wytwarzania kwasu siarkowego i szczawiowego, rozwinął meto­dy chemicznej analizy sody i potażu oraz metodę określania zawartości chloru w środkach wybiela­jących. Opisał zagadnienia rozpuszczalności soli w roztworach, metody uzyskiwania tkanin ognio­odpornych oraz uzyskał patent na wytwarzanie świec. W 1829 roku otrzymał dobrze płatną posa­dę głównego probierza w paryskiej mennicy, a trzy lata później opublikował pracę dotyczącą ozna­czania zawartości srebra w stopach.
W 1831 roku rozpoczął karierę polityczną, został wybrany do Zgromadzenia Narodowego, a do izby wyższej dostał się 8 lat później. Kontynuował prace naukowe. Jego ostatnia praca dotycząca właści­wości wody królewskiej ukazała się w 1848 roku. Zmarł w 1850 roku.

Podobne prace

Do góry