Ocena brak

Kształt kości

Autor /wiktoria Dodano /30.12.2011

Kształt kości zależy od ich zastosowania w ustroju. Kości długie służą do dźwigania mięśni, kości krótkie — tworzą sprężyste człony lub sklepienia, kości płaskie budują mocne i trwałe puszki lub tworzą powierzchnie dla szerokich mięśni (np. łopatka). Czynniki dziedziczne i czynnościowe kształtują kość w zależności od jej zastosowania w kośćcu. Pod względem kształtu odróżniamy:

1. Kości długie (ossa longa), w których jeden z trzech wymiarów przewyższa znacznie oba pozostałe. Do tej grupy należy wiele kości kończyn. Składają się one z części środkowej, trzonu (corpus s. dia-physis[), kształtu wydrążonego walca lub graniastosłupa, oraz z dwóch, zwykle nieco zgrubiałych, części końcowych: końca bliższego, czyli górnego (extremitas prozimalis s. superior) i końca dalszego, czyli dolnego (extremitas distalis s. inferior). Trzon zawiera przestrzeń, tzw. jamę szpikową (cavitas medullaris), wypełnioną szpikiem kostnym (medulla ossium).

2. Kości płaskie (ossa piana), np. kości sklepienia czaszki, łopatka, kość biodrowa, są wydłużone w dwóch kierunkach, bardzo znacznie zaś spłaszczone w kierunku trzecim.

3. Kości krótkie (ossa breińa) występują przeważnie w tych okolicach kośćca, w których masywna i silna budowa łączy się z ograniczoną ruchomością, np. w nadgarstku czy kościach stępu. Są one mniej więcej równomiernie rozwinięte we wszystkich trzech kierunkach.

4. Kości różno kształtne (ossa multiformia*); miano to obejmuje wszystkie te kości, które nie dają się zaliczyć do żadnej z poprzednich grup. Występują one jako bryły najrozmaitszej postaci.

5. Kości pneumatyczne (ossa pneumatica), jak kość sitowa, klinowa, szczęka czy inne, zawierają przestrzenie wysłane błoną śluzową i wypełnione powietrzem.

Pomimo że tkanka kostna jest znacznie odporniejsza od wszystkich innych tkanek ustroju, to jednak na kształt kości wywierają wielki wpływ nie tylko inne kości, ale i wszystkie prawie narządy przylegające w ustroju do kości. Kość jest więc wT znacznym stopniu plastyczna, nawet już po ukończeniu swego rozwroju. Fizyczna twardość i biologiczna plastyczność są to właściwości kości, które nie wyłączają się wzajemnie. Podobnie jak zwrrócone do siebie powierzchnie dwóch kości kształtują się jedna zależnie od drugiej, tak samo tętniące naczynia wywołują na kości rowki; mózgowie modeluje nie tylko wewnętrzną, ale nawet w pewnym stopniu zewnętrzną powierzchnię czaszki. Ciśnienie mięśni wywołuje wgłębienia. Podzielone są natomiast zdania co do wpływu pociągania mięśni i ścięgien na kształtowanie powierzchni kości. Większość autorów przyjmuje, że pociąganie wywołuje powstawanie wyrostków różnej wielkości i kształtu; inni przypuszczają, że pociąganie, tak samo jak ciśnienie, może wywołać depresję, natomiast wyniosłości kości powstają dokoła przyczepu mięśni lub śródmięśnio-wo dla powiększenia pola przyczepu mięśnia. Wiele przykładów przemawia za tą ostatnią hipotezą. Zamieszczona ryc. 120 ilustruje te stosunki.

Wyniosłości zależne od kształtu oznaczamy nazwą: wyrostków (processus), kłykci (condyli), krętarzy (trochanteres), guzów (tu-bera), guzków (tubercula), kolców (spinae), grzebieni (cristae, pectines), kres lub linii chropawych (lineae asperae) itp. Zagłębienia nazywamy: dołami (fossae), bruzdami lub rowkami (sui-ci), ot worami (foramina), kanałami (canales) itp.

Płeć powoduje charakterystyczne różnice wielkości i rzeźby kości. Kości męskie są większe, masywniej zbudowane i z powodu silniejszych mięśni bardziej wymodelowane od żeńskich. Na podstawie ogólnego charakteru kości możemy na ogół wnioskować o wzroście, płci, wieku i konstytucji. Leptosomicy mają delikatniejsze, bardziej wysmukłe kości, pyknicy — grubsze i masywniejsze.

Zewnętrznej budowie kości odpowiada określona budowa wewnętrzna, dostosowana do jej czynności. Kość żywa jest bardzo silnie una-czyniona, dlatego ma ważny udział w przemianie materii całego ustroju. W ciągu całego życia trwa w kości zjawisko budowy i rozpadu, a gruczoły o wydzielaniu wewnętrznym (tarczyca, gruczoły płciowe itp.) wpływają nie tylko na wzrastanie kości, ale również na zachowanie jej zdatności czynnościowej, przede wszystkim dzięki zawartości wapnia i fosforu.

Podobne prace

Do góry