Ocena brak

Kształt i wielkość śledziony

Autor /evelynda Dodano /18.01.2012

Kształt i wielkość prawidłowej śledziony są funkcją jej położenia; stanowią one odlew przestrzeni, w której śledziona się mieści. Jeżeli żołądek jest skurczony, a okrężnica w stanie rozkurczu, wówczas śledziona przyjmuje kształt trójściennej piramidy podstawą skierowanej ku dołowi, wierzchołkiem ku górze; kształt ten, zwłaszcza u dziecka, jest wyraźnie zaznaczony. Jedna powierzchnia piramidy przylega do żołądka, druga do przepony, trzecia do nerki, a podstawa spoczywa na okrężnicy. Jeżeli żołądek jest wypełniony, a okrężnica opróżniona, wówczas kształt jest zupełnie inny; jest on w tym przypadku porównywany do cząstki pomarańczy. Między obu tymi krańcami występują różne formy pośrednie; zaznaczają się one wyraźnie, jeżeli utrwalimy zwłoki przed wyjęciem z nich narządów. Śledziona nie utrwalona utraca swą formę przy wyjmowaniu i powierzchnie jej oraz brzegi są bardzo słabo zaznaczone.

Śledziona chorobowo powiększona przezwycięża w-pływ sąsiedztwa, powiększa się jego kosztem i osiąga wielkość, której prawidłowy narząd nigdy nie ma. Jednak i normalna śledziona jest bardzo zmienna, może się powiększać i zmniejszać w znacznych granicach. Przeciętnie długość narządu wynosi około 12 cm, szerokość 7 cm, grubość 4 cm, waga około 200 g. Waga powyżej 200 g jest na ogół oznaką zmian patologicznych. Jeżeli w śledzionie zawartość krwi wzrasta (np. w czasie trawienia), to narząd się powiększa; w niektórych chorobach zakaźnych (malaria) może osiągać ogromne rozmiary; wtedy śledziona nie tylko występuje spod łuku żebrowego i z łatwością jest wyczuwalna, ale nawet może zająć znaczną część jamy brzusznej. Odwrotnie, opróżnienie śledziony z krwi powoduje zmniejszenie narządu. Po śmierci śledziona zmniejsza się o */3 lub nawet więcej i zawiera tylko około 50 ml krwi. U zwierząt, a przypuszczalnie również i u człowieka, jednostki małego wzrostu z powodu stosunkowo większej powierzchni ciała mają stosunkowo większą śledzionę niż jednostki dużego wzrostu.

W śledzionie odróżniamy koniec przedni i koniec tylny, brzeg górny oraz brzeg dolny, powierzchnię przeponową i powierzchniętrzewną.

Wypukła powierzchnia przeponowa (facies diaphragmatica), zwana tcż powierzchnią boczną, przylega do wklęsłej strony części żebrowej przepony. Powierzchnia trzewna (facies msceralis) albo przyśrodkowa przedzielona jest podłużną wyniosłością (brzeg pośredni) na część przednią i tylną. Część przednia większa przylega do żołądka i ma nazwę powierzchni żołądkowej (facies gastrica); część tylna mniejsza przylega do nerki (nieraz również do brzegu górnego lewego nadnercza), stanowi ona powierzchnię nerkową (facies renalis). Na powierzchni żołądkowej, wzdłuż i w pobliżu jej granicy z powierzchnią nerkową, biegnie nieregularnie szczelinowate wgłębienie, wnęka śledziony (hilus lienis); tutaj naczynia i nerwy wchodzą i wychodzą z narządu. Dolny odcinek powierzchni trzewnej u końca przedniego narządu wytwarza niewielką, nieco spłaszczoną powierzchnię okrężniczą (facies co/ica); przylega do niej zgięcie lewe okrężnicy, powyżej zaś przeważnie ogon trzustki.

Z obu brzegów śledziony brzeg górny {margo superior, dawniej zwany ostrym lub karbowanym) położony między powierzchnią przeponową a żołądkową jest cieńszy i bardziej do przodu położony niż dolny. Ma on charakterystyczne wręby występujące w zmiennej liczbie 2 do 7, zwykle 3—4, które nadają mu wygląd karbowany.

Brzeg dolny (margo inferior), dawniej zwany tępym, położony równocześnie bardziej ku tyłowi od górnego, grubszy od niego i mniej wypukły, przedziela powierzchnię przeponową i nerkową. Czasem i na nim występują karby, znacznie rzadziej jednak niż na brzegu górnym.

Koniec tylny (extremilas posterior) skierowany przyśrodkowo ku kręgosłupowi i ku górze jest nieco przytępiony i przylega do przepony. Koniec przedni (extremitas anterior) zwrócony jest bocznie i ku dołowi.

Śledziona nie jest ustawiona ani pionowo, ani poziomo, lecz skośnie. Jej długa oś pochyla się z góry ku dołowi, od tyłu do przodu oraz ze strony przyśrodkowej ku stronic bocznej. W poziomym położeniu ciała długa biegnie ściśle równolegle do 10 żebra, w postawie stojącej znacznie bardziej stromo; i pod tym względem jednak zaznacza się duża zmienność osobnicza.

 

Podobne prace

Do góry