Ocena brak

Księżyc - BUDOWA ZEWNĘTRZNA

Autor /Bonifacy Dodano /03.10.2011

Z powodu zrównania się ruchu obrotowego z ruchem obiegowym (tzw. rotacja związana) Księżyc zwrócony jest ku Ziemi zawsze jedną stroną, czyli możemy widzieć tylko połowę jego powierzchni. Jednak obszar widzialności powierzchni Srebrnego Globu ulega niewielkim zmianom. Zjawisko to nosi nazwę libracji (od libra - waga), a zostało ono zauważone po raz pierwszy przez Galileusza.

Księżyc jest praktycznie pozbawiony atmosfery i dzięki temu można obserwować go bez żadnych zakłóceń. Ukształtowanie powierzchni Księżyca jest osobliwe w porównaniu z Ziemią, właśnie ze względu na brak atmosfery oraz jakichkolwiek zbiorników wodnych.

Powierzchnia Srebrnego Globu składa się z "mórz", czyli rozległych równin, które występują głównie na półkuli zwróconej ku Ziemi, oraz z pofałdowanych utworami górskimi lądów, o jaśniejszym od mórz zabarwieniu. Rzecz ciekawa, morza księżycowe są skoncentrowane na widzialnej z Ziemi stronie Księżyca. Są to przede wszystkim koliste Mare Imbrium (Morze Deszczów), Mare Tranquilitatis (Morze Spokoju), na którym wylądowali pierwsi ludzie, Mare Crisium (Morze Przesileń) oraz rozległy nieregularny obszar Oceanus Procellarum (Ocean Burz), na który spadło lub na którym osiadło łagodnie wiele próbników. Mare Orientale (Morze Wschodnie) - znajdujące się na pograniczu półkuli księżycowej, dostępnej obserwacjom naziemnym i przeciwnej.

Cała powierzchnia Księżyca pokryta jest ponadto kraterami - najbardziej charakterystycznymi tworami na naszym naturalnym satelicie - z których największe nazywane są górami pierścieniowymi. Kratery i góry pierścieniowe są uważane za pozostałości po upadkach na powierzchnię Księżyca meteorytów najróżniejszych rozmiarów, od ogromnych do mikroskopijnych, niektóre kratery mogą jednak być pochodzenia wulkanicznego. Średnice kraterów wynoszą od kilku metrów (są to właściwe płytkie zagłębienia) do ponad dwustu kilometrów (góry pierścieniowe). Pod względem morfologicznym rozróżnia się kratery z centralną górką, następnie kratery z płaskim dnem noszące nazwy cyrków i kratery małe o średnicach do około 20 km i z dnem nieckowato zagłębionym. Wysokość gór pierścieniowych nie przekracza z reguły 3,5 km względem otaczającej płaszczyzny. Zbocza kraterów są łagodne od strony zewnętrznej, bardziej stromo opadając do wnętrza.

W roku 1970 Międzynarodowa Unia Astronomiczna zatwierdziła ostatecznie nazwy nadane utworom na odwrotnej, niewidocznej stronie Księżyca. Jedenaście kraterów otrzymało nazwy upamiętniające uczonych polskich i polskiego pochodzenia - Armińskiego, Banachiewicza, Ceraskiego, Dziewulskiego, Gadomskiego, Graffa, Kowalskiego, Sierpińskiego, Skłodowskiej-Curie, Smoluchowskiego i Śniadeckiego. Na zwróconej ku Ziemi stronie Księżyca mamy natomiast 7 "polskich" kraterów (w nawiasach średnice): Bogusławski (98 km), Dembowski (40 km), Heweliusz (110 km), Kopernik (91 km), Kunowski (17,4 km), Lubieniecki (37 km) i Witelo (44,7 km).

Stosunkowo często spotykanym na Księżycu tworem są szczeliny. Niektóre z nich stanowią rowy tektoniczne. Wytworzyły je płynne masy, nie była to jednak woda, której śladów działalności próżno by szukać na powierzchni Srebrnego Globu. Czynnikiem drążącym szczeliny księżycowe była lawa. Badania wykazały, że ze względu na swój skład odznaczała się ona w stanie stopionym wielką płynnością - była znacznie mniej lepka niż na Ziemi.

Podobne prace

Do góry