Ocena brak

KSIĘŻYC

Autor /Epifan Dodano /28.03.2012

W pierw, znaczeniu 'mały ksiądz (tj. pan, panujący)' w przeciwieństwie do „wielkiego księdza" - Słońca. Człowiek na Księżycu powszechna i dawna legenda europ, dopatrująca się w niewyraźnych dla gołego oka cieniach na powierzchni satelity jakiejś postaci ludzkiej umieszczonej tam za karę (niekiedy w nagrodę). W Polsce widziano tam Adama i Ewę, św. Jerzego na białym koniu, mistrza Twardowskiego, zawieszonego między niebem i ziemią (bo, niesiony przez diabła, zaczepił się kontuszem o róg Księżyca), wreszcie Kaina z pałką.

Rozpowszechnione i u nas, i gdzie indziej (zwł. w krajach protestanckich) były wersje o człowieku ukaranym za pracę w święto, w nocy (wtedy Księżyc wciąga go promieniami), za zbieranie chrustu w niedzielę (aluzja do biblijnej opowieści o człowieku skazanym na śmierć za zbieranie drew w sabat; Num. 15, 32-6). Czyni do nich aluzje Szekspir w Burzy, 2, 2 („Stefano: Byłem kiedyś chłopcem na Księżycu.

Kaliban: Jam cię tam widział...Nieraz mi moja wskazywała pani ciebie, psa twego i widły w twym ręku", tł. L. Ulricha), i we Śnie nocy letniej, 3, 1 („Pigwa: Który z was może przyjść z krzakiem chrustu i latarką... i wyobrażać osobę Księżyca", tł. St. Koźmiana), oraz Dante w Niebie, 2,49-51 („Co za mgła to płynie po owym ciele? Na Ziemi z niej klecą powieść o ciernie noszącym Kainie", tł. E. Porębowicza), gdzie Beatrycze wyjaśnia poecie pochodzenie plam księżycowych. W realistycznym micie XX w. pierwsi ludzie na Księżycu to Neil A.

Armstrong i Edwin E. Aldrin, kosmonauci amer., którzy wylądowali na nim 21 VII 1969. Bujda księżycowa zob. Bujda. Kalendarz księżycowy zob. Kalendarz.

Księżycowy Pierrot zob. Pierrot. Księżycowy świat, wł. II mondo delia luna, opera komiczna (Eisenstadt 1777) Josepha Haydna, libretto oparte na komedii Goldoniego. Żart zorganizowany kosztem mieszczucha Buonafedego, któremu mniemany astrolog Ecclitico daje środek nasenny; po przeniesieniu go do odpowiednio udekorowanego ogrodu wmawiają mu, gdy się budzi, że znajduje się u cesarza Księżyca; por. Abu Hassan. Limbus Księżyca zob. Limbus. Młody księżyc, nowy księżyc, księżyc na młodziku, w kształcie cienkiego sierpa, rosnący, z rogami zwróconymi w lewo (na półkuli płn.). Piękny widok... wspaniałe pustkowie zob. Aldrin E. E.

Słoń na Księżycu iluzoryczne odkrycie, fatamorgana; Sir Paul Neal (XVII w.) ogłosił, że odkrył słonia na Księżycu. Okazało się, że do wnętrza teleskopu dostała się myszka, którą Neal wziął za słonia na obserwowanym satelicie. Samuel Butler napisał na ten temat poemat satyryczny pod tymże tytułem.

Sonata księżycowa nazwa nadana przez jednego z krytyków najpopularniejszej sonacie (quasi una fantasia opus 27 nr 2; 1801) Beethovena, dedykowanej ślicznej hrabiance Julii Guicciardi, nieszczęśliwej miłości kompozytora, której, wg romantycznych legend i domysłów, świat zawdzięczać ma ów utwór. Zaćmienie Słońca (i Księżyca) zob. Słońce.

Podobne prace

Do góry