Ocena brak

Krzywizny kręgosłupa

Autor /gabriela Dodano /30.12.2011

Kręgosłup człowieka dorosłego nie jest słupem prostym, lecz w płaszczyźnie czołowej, a przede wszystkim w płaszczyźnie pośrodkowej, ma wężowate wygięcia.

Krzywizny w płaszczyźnie pośrodkowej odpowiadają poszczególnym odcinkom kręgosłupa. Krzywizny części szyjnej i lędźwiowej skierowane są wypukłością do przodu (lordosis cervicalis et lumbalis*), natomiast krzywizny części piersiowej i krzyżowej zwrócone są wypukłością ku tyłowi (kyphusis thoracica et sacralis*; kyfos = krzywry); krzywizna części krzyżowej kończy się na wierzchołku kości guzicznej. Części wypukłe do przodu są bardziej ruchome, części wypukłe do tyłu — bardziej sztywne. Krzywizny są bardzo zmienne osobniczo, a również u tego samego człowieka w zależności od położenia i postawy ciała (stojąca, leżąca, siedząca, zależna od obciążenia, od postawy, np. sztywnej wojskowej itd.). Z tego względu analiza matematyczna krzywizn nie byłaby celowa; z dużym przybliżeniem możemy je porównać do odcinków koła; zresztą wszystkie cztery krzywizny kręgosłupa mają różne promienie krzywizn. Najsilniejsza jest krzywizna kości krzyżowej, następna z kolei jest krzywizna lędźwiowa; krzywizna szyjna jest słabsza niż lędźwiowa, najsłabsza zaś jest krzywizna piersiowa. Trzy górne krzywizny kręgosłupa znajdują się w bezpośrednim wzajemnym, jak mówimy „kompensacyjnym" stosunku do siebie, więc np. jeżeli krzywizna piersiowa silnie wzrasta, zwiększają się również krzywizny szyi i lędźwi, w przeciwnym bowiem razie równowaga ciała byłaby zachwiana. Tylko krzywizna krzyżowa jest zupełnie samodzielna.

Wężowato wygięty kształt kręgosłupa jest swoistą właściwością człowieka, związaną z jego pionową postawą ciała. Żaden inny ustrój nie spełnia tak trudnego zadania utrzymania równowagi jak organizm człowieka. Ptaki też są dwunożne, jednak ich punkt ciężkości ciała leży poniżej punktów podpory stawów biodrowych, dlatego mają one równowagę stałą i z tego też powodu mogą spać bez podpierania się. U niższych ssaków kręgosłup słabo kifotycznie wygięty, z wyjątkiem części szyjnej i ogonowej, podpiera się na kończynach; i tu więc widzimy równowagę stałą. Człekokształtne stanowią stopień pośredni. Mają one postawę półprostą, chodzą niechętnie, podpierając się rękami. Krzywizna lędźwiowa jeszcze prawie u nich nie występuje, wzgórek jest znacznie słabszy i cała dolna część kręgosłupa nie jest tak silnie rozwinięta jak u człowieka; u człekokształtnych bowiem masę ciała dźwigają nie tylko kończyny dolne, ale również w pewnym stopniu ręce, nawet gdy zwierzęta te chodzą na dwóch nogach. U człowieka pionowa postawa doprowadziła do przesunięcia się punktu ciężkości ciała powyżej punktu podpory (powyżej poprzecznej osi stawów biodrowych, łączącej punkty środkowe obu głów kości udowych). Wraz z pionową postawą i dwunożnym chodem człowiek zdobył rówmowagę chwiejną. Wymaga ona szeregu specjalnych urządzeń aparatu więzadłowego i mięśniowego; konieczne są więc przede wszystkim silne mięśnie grzbietu, które wraz z więzadła-mi żółtymi utrzymują kręgosłup w stanie równowagi.

Wężowaty kształt kręgosłupa człowieka dorosłego jest bezpośrednim ontogenetycznym wynikiem obciążenia oraz pociągania mięśni i z tego powodu brak go jeszcze u płodu i noworodka; kształt ten zaczyna się rozwijać, z chwilą gdy dziecko zaczyna siadać. Również u osób, które nie nauczyły się chodzić i skazane są na stałe leżenie, krzywizny prawie wcale nie są wykształcone, przede wszystkim krzywizna lędźwiowa. U płodu, a nawet u noworodka ludzkiego, widzimy odziedziczony po niższych ssakach kifotycznic wygięty kształt kręgosłupa; kształt ten wzmaga się jeszcze przez położenie i warunki przestrzenne płodu w macicy. W okresie tym obok ogólnej kifozy (która występuje już u 3-tygodniowego zarodka), a tym samym i kifozy piersiowej jako przypuszczalnie pierwszej zaznaczającej się krzywizny kręgosłupa, począwszy od piątego miesiąca życia płodowego jako druga z kolei wykształca się krzywizna krzyżowa. Swój ostateczny rozwój i ostateczne ustalenie osiąga ona jednak znacznie później pod wpływem warunków statycznych (obciążenie górnej części kości krzyżowej) i pociągania mięśni pośladków oraz więzadeł krzyżowo-gu-zowych (działających na część dolną do przodu). Jeszcze przed pierwszymi próbami siadania osesek uczy się dźwigać głowę (ok. czwartego miesiąca); główka dziecka z początku zwykle opada do przodu, gdyż punkt ciężkości głowy leży do przodu od punktów podpory (stawu szczytowo-poty-licznego). Ze względu na potrzebę większego i swobodnego pola widzenia, a więc ze względów ortop-tycznych, główka dziecka powinna podnosić się, co się odbywa przez skurcz mięśni karku. Pod ich wpływem następuje prostowanie lub zgięcie do tyłu szyjnego odcinka kręgosłupa i w ten sposób stopniowo powstaje lordoza szyi. Podobnie, lecz znacznie później, zaczyna powstawać krzywizna lędźwiowa. Gdy dziecko zaczyna siadać, głównie jednak podczas pierwszych prób powstawania i chodzenia (10—15 miesiąc), w celu swobodniejszego dźwigania tułowia i zapobiegania przewróceniu się do przodu pod wpływem masy górnej części tułowia i zgięcia piersiowego odcinka kręgosłupa, a więc ze względów statycznych, lędźwiowy odcinek kręgosłupa uwypukla się do przodu. Stopniowo wytwarza się, przypuszczalnie jako ostatnia, lordoza lędźwiowa.

Powyższe krzywizny są krzywiznami przejściowymi; ustalają się one stopniowo i osobniczo w różnym czasie. Na ogół przyjmujemy, że krzywizny szyjna i piersiowa zostają ustalone do 6—7 roku życia, a lędźwiowa dopiero w okresie dojrzewania płciowego. Przebieg ustalania się krzywizn możemy wyobrazić sobie w ten sposób, że na wklęsłych ich częściach, może pod wpływem silniejszego ucisku, następuje pewien ubytek substancji kręgów i krążków międzykręgowych, wskutek czego przybierają one kształt nieco klinowaty. Przy czym na częściach kręgosłupa do przodu wklęsłych (kifozach), a więc na krzywiznach piersiowej i krzyżowej, kształt klinowaty przybierają głównie trzony kręgów, natomiast na częściach do przodu wypukłych (lordozach), a więc na krzywiznach szyjnej i lędźwiowej, kształt klinowaty przybierają głównie krążki.

Podobne prace

Do góry