Ocena brak

Kryzys świata wartości w obliczu nieszczęścia

Autor /Czesiek Dodano /27.05.2011

"TRENY"

We wcześniejszych swoich utworach Kochanowski w ślad za stoikami nakazywał pogodzenie się z losem i dystans wobec spraw życia. Teraz wyznaje, że ten najwyższy próg mądrości, który pozwolił mu zapomnieć o zwykłych, ludzkich frasunkach, cierpieniach i złych przygodach osiągnął dopiero po latach. Cały ten, wiele lat budowany system filozoficzny legł nagle w gruzach, wszystkie głoszone zasady okazały się nieaktualne w obliczu śmierci ukochanego dziecka. Buntuje się on przeciwko Bogu, boleśnie odczuwa niesprawiedliwość losu, podaje w wątpliwość sens całego życia. W obliczu osobistej tragedii neguje wartość wszystkich bliskich sobie ideałów mądrości, cnoty, mierności."Treny" są wielką polemiką z dawnymi autorytetami poety, świadectwem kondycji psychicznej cierpiącego człowieka, któremu normy i nakazy filozofów oraz religia nie dają odpowiedzi na pytanie o sens śmierci dziecka i nie pomagają odzyskać wewnętrznej harmonii. Renesansowy ideał wszechstronnego myśliciela, cieszącego się pełnią życia, ulega w poemacie Kochanowskiego zachwianiu. Rozpacz i cierpienie podmiotu lirycznego poddają w wątpliwość istnienie moralnego i etycznego sensu świata. Kryzys światopoglądowy poety staje się najgłębszym i najistotniejszym problemem poematu.

"KONRAD WALLENROD"

Tragiczne wewnętrzne rozdarcie, cechujące osobowość Konrada, wynika z istniejącego w jego psychice konfliktu pomiędzy racjami historycznymi a moralnymi zasadami. Bohater, poświęcając się idei zemsty, zdaje sobie sprawę, że jedyną drogą postępowania, jaką może wybrać, jest metoda lisa, czyli walka podstępna i zdradziecka. Decydując się na nieuczciwą walkę, Konrad wykracza przeciwko etosowi rycerskiemu, zasadom religii chrześcijańskiej i prawom etyki, w których zasadność wierzy. Pełne obłudy życie czyni z bohatera jednostkę kaleką psychicznie. Konrad odsuwa się od ludzi, ucieka w samotność i pijaństwo, dręczy się wyrzutami sumienia. Wybierając zdradę i podstęp jako metody walki, Konrad pokonuje Krzyżaków, ale polityczne zwycięstwo staje się jednocześnie moralną klęską bohatera. Tragiczny konflikt między racjami historii a zasadami etycznymi doprowadza do samobójczej śmierci bohatera.

"OPOWIADANIA" BOROWSKIEGO

Głównym problemem opowiadań jest wpływ obozu na psychikę i kodeks etyczny człowieka. Ludzie osadzeni w obozach koncentracyjnych mieli bowiem kilka możliwości postaw do wyboru. Mogli walczyć z obozową rzeczywistością, próbować ucieczek, buntować się. Tacy byli skazani na śmierć. Mogli przyjąć postawę całkowitej bierności, rezygnacji. To tak zwani "muzułmanie", którzy umierają za życia. I wreszcie trzecia kategoria. To wszyscy ci, którym udało się przystosować do obozowych reguł. Okazuje się, że warunkiem koniecznym do przeżycia obozu koncentracyjnego jest zmiana całego kodeksu etycznego człowieka, totalne przemianowanie wartości. Powoduje to zanik etyki chrześcijańskiej, w obozie nie obowiązuje dekalog. Kradzieże i zabójstwa są na porządku dziennym. Człowiek osadzony w obozie wyzbywał się wszelkich norm etycznych i moralnych, jakimi kierował się na wolności, w normalnym świecie. Zniknęło współczucie, przestała istnieć litość, odrzucono wszystkie wyższe wartości. W świecie walki o byt, w rzeczywistości, w której nadrzędnym celem stało się przetrwanie, przestało liczyć się wszystko, co temu celowi nie służyło.

Podobne prace

Do góry