Ocena brak

KRÓTKOTERMINOWE KREDYTY BANKOWE

Autor /Emilia Dodano /08.04.2011

 

Drugim podstawowym źródłem krótkoterminowego finansowania są krótkoter­minowe kredyty bankowe. Źródło to można powiększyć o pożyczki z innych niż banki instytucji finansowych lub przedsiębiorstw, a także od osób prywatnych.

Kredyty bankowe mają inną naturę niż omówione w poprzednim punkcie zobowiązania stałe, które są w znacznym stopniu zdeterminowane skalą produkcji. Rosną one więc niejako automatycznie wraz z rozszerzaniem produkcji w przedsiębiorstwie, stanowiąc dodatkowe źródło finansowania majątku obrotowego. Z kolei kredyt bankowy jest udzielany przedsiębiorstwu przez bank po spełnieniu przez nie określonych wymagań. Stanowi on zatem warunek wzrostu produkcji, a nie jest rezultatem zwiększenia jej skali. Bank przyznając firmie kredyt decyduje de facto o możliwości realizacji zamierzeń produkcyjnych.

Ważnym zagadnieniem jest ocena zdolności kredytowej firmy - rozumiana jako zdolność do terminowego regulowania rat zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami ­przeprowadzana przez bank i warunkująca przyznanie kredytu. Przy zdolności kredytowej banki stosują w znacznym stopniu metody analizy finansowej, zaprezentowane w tej publikacji. Istotnym elementem udzielenia przez bank kredytu jest przedstawienie przez przedsiębiorstwo wiarygodnego zabezpieczenia. Z punktu widzenia formalno-prawnego może to być np. zastaw na maszynach i urządzeniach, bądź ewentualnie innych środkach trwałych, materiałach lub surowcach, papierach wartościowych, zapis hipoteczny etc. Każdy rodzaj zabezpieczenia bank będzie badał pod względem jego wystarczającej wartości na wypadek, gdyby pożyczkobiorca nie mógł wywiązać się z zaciągniętych zobowiązań. Mając lepsze zabezpieczenie firma spodziewa się uzyskania dogodniejszych warunków kredytu np. niższego oprocentowania ze względu na mały stopień ryzyka, wydłużenia terminu spłat itp. Innym jeszcze elementem może być dokonanie przez bank oceny perspektyw rozwojowych firmy, pracy jej kierownictwa czy stopnia wywiązywania się z zobowiązań zaciągniętych wobec innych kontrahentów.

Z punktu widzenia przedsiębiorstwa ważny jest przede wszystkim wybór odpo­wiedniego banku. Pożądane jest znalezienie takiego banku, z którym firma może mieć stałe bieżące kontakty, współpracować w różnych sprawach, a także oczekiwać pewnych usług doradczych. Wybierając bank potencjalny kredytobiorca będzie oceniał jego stosunek do ryzyka i stopień różnicowania ryzyka, a także gotowość banku do przyjścia z pomocą firmie będącej w przejściowych tarapatach finansowych. W niektórych przypadkach firma będzie szukała banku specjalizującego się w obsłudze takiego rodzaju działalności, którą ona sama prowadzi. Dla przykładu przedsiębiorstwo prowadzące działalność eksportowo­ importową będzie poszukiwać banku specjalizującego się w rozliczaniu transakcji międzynarodowych.

Dla przedsiębiorstwa otrzymującego kredyt bankowy istotny jest jego koszt (stopa oprocentowania) oraz okres spłat. Stopa oprocentowania jest głównym składnikiem kosztu użyczanego przez bank kapitału (mogą dochodzić jeszcze pewne prowizje banku i ewentualnie inne opłaty płacone w momencie przyznawania kredytu), a jej wysokość, decyduje o efektywności przedsięwzięć finansowanych kredytem. W warunkach dużej konkurencji na rynku kredytowym, wysokość stopy oprocentowania jest zazwyczaj przedmiotem negocjacji pomiędzy bankiem i przedsiębiorstwem. Może ona zależeć między innymi od takich czynników jak: kwota kredytu, okres jego spłaty, wiarygodność kredytobiorcy, bankowa ocena stopnia ryzyka nie-możności spłaty itp.

Okres spłat kredytu jest ważny przede wszystkim przy korzystaniu z kredytu długoterminowego, a więc przy realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych trwających z reguły kilka lat. Przy kredytach krótkoterminowych czynnik ten nie ma już tak dużego znaczenia, ponieważ okres kredytowania nie przekracza zwykle jednego roku. Niemniej znaczenie może mieć fakt czy firma otrzymująca kredyt spłaca go jednorazowo czy w ratach.

Jeśli chodzi o krótkoterminowe kredyty udzielane przedsiębiorstwom przez banki, to mogą one mieć formę rachunku bieżącego lub kredytowego. Kredyt w rachunku bieżącym może być przyznany przez bank firmie, która w tym banku posiada taki rachunek. Jest to najczęstszy rodzaj kredytu udzielanego przez banki przedsiębiorstwom korzystającym z kredytów krótkoterminowych, zwanych także obrotowymi. Jego idea sprowadza się do tego, iż bank określa dla każdego przedsiębiorstwa pewien limit zadłużenia, poniżej którego nie może ono zejść regulując swoje płatności z tego rachunku. Jest to bardzo wygodne dla firmy, ponieważ niedobór własnych środków pieniężnych może ona pokrywać kredytem bez konieczności utrzymywania na ten cel stałej rezerwy tych środków. Wielkość kredytu jest automatycznie dostosowywana do rzeczywistych potrzeb wynikających z trybu regulacji zobowiązań i jest on spłacany bankowi ze środków sukcesywnie wpływających na ten rachunek. Odsetki natomiast naliczane są w zależności od faktycznie wykorzystanej kwoty kredytu (wielkości ujemnego salda rachunku) i długości okresu jego wykorzystania.

Krótkoterminowy kredyt bankowy udzielany z kolei w formie rachunku kredytowego polega na tym, iż na wyodrębnionym rachunku ewidencjonuje się wszystkie operacje kredytowe danej firmy, czyli rejestruje się na nim fakt przyznania kredytu, jego wykorzystanie oraz spłatę rat kapitałowych

i odsetek.

Przyznawane przez bank przedsiębiorstwom kredyty obrotowe mogą występować w dwojakim charakterze. Po pierwsze może to być kredyt celo-wy, czyli przyznany na sfinansowanie określonego z góry przez przedsiębiorstwo przedsię­wzięcia, którym może być dla przykładu zakup sezonowej partii surowców czy materiałów. Kredyt ten ma z reguły wyznaczony termin spłaty, a bank może sobie również zastrzec, iż przyszłe wpływy z realizacji kredytowanego przedsięwzięcia (np. wpływy ze zrealizowanych kontraktów sprzedaży) będą wpływać bezpośrednio do banku i będą przeznaczone na spłatę kredytu. Drugi rodzaj tego kredytu to linia kredytowa, dla której bank wyznacza pewien górny limit wykorzystania kredytu. Nadaje się on więc w szczególności do finansowania występujących cyklicznie transakcji. W operacjach tych realizacja danej transakcji powoduje spłatę kredytu i możliwość jego ponownego uruchomienia do wysokości przyznanego pułapu przy kolejnej transakcji. Ze względu na tę specyfikę nazywany jest on kredytem odnawialnym lub rewolwingowym. Zawierana z bankiem umowa na ten rodzaj kredytu nie określa obowiązujących firmę terminów spłat i rat wykorzystywanego kredytu, natomiast ustanawia termin jego trwania (np.

1 rok od momentu uruchomienia).

Innym rodzajem kredytu bankowego jest tzw. kredyt wekslowy, który może uzyskać dana firma z tytułu przekazanych do dyskonta i przyjętych przez bank weksli własnych (wystawionych przez jej bezpośrednich dłużników) lub na nią indosowanych. Weksle te mają określone terminy wykupu (np. 3 miesiące od daty ich wystawienia) i są one dla firmy zabezpieczeniem uregulowania jej należności, na ogół z tytułu prowadzonej przez nią sprzedaży kredytowej. Bank przyjmując weksle do dyskonta przed terminem ich wykupu, przekazuje firmie na rachunek bieżący gotówkę w wysokości sumy przyjętych weksli pomniejszoną o pobrane z góry odsetki (opłatę dyskontową). Przedsiębiorstwo ma więc możliwość wcześniejszego uzyskania gotówki, którą może wykorzystać dla własnych celów, a weksle stanowią dla banku

rodzaj zabezpieczenia spłaty udzielonego kredytu.

W działalności kredytowej występują również takie sytuacje, w których bank w sposób bezpośredni nie udziela kredytu przedsiębiorstwu, ale akceptu-je wystawiane przez nie (oczywiście także do pewnej kwoty) weksle trasowane, na których remitentem (osobą otrzymującą zapłatę) jest wystawca. Tego typu weksle nazywane bywają akceptami bankowymi i są używane przez ich wystawców do regulowania zobowiązań zaciągniętych wobec ich kontrahentów (najczęściej dostawców). W przypadku oddania ich do dyskonta (przez posiadacza weksla) są one na ogół przyjmowane bez zastrzeżeń, ponieważ głównym dłużnikiem odpowiedzialnym za uregulowanie zobowiązania jest bank, który akceptował weksel. Bank ten w rezultacie wykupuje weksel, ale jednocześnie odpowiednią kwotą obciąża bieżący rachunek przedsiębiorstwa go wystawiającego. Oznacza to, iż w przeddzień wykupu weksla przedsiębiorstwo winno mieć na swoim rachunku bieżącym zgromadzoną tę kwotę środków pieniężnych.

Oczywiście bank akceptujący weksel pobiera sobie odpowiednia prowizję z tytułu ryzyka związanego z nieterminowym uregulowaniem zobowiązania. Dla jego zminimalizowania kredyty tego typu (akceptacyjne) bank może udzielać jedynie swoim wiarygodnym klientom. Bywa on przyznawany na ogół na sfinalizowanie określonej transakcji, np. zakupu surowców do wytworzenia będącej przedmiotem transakcji partii wyrobów gotowych, po sprzedaży, której kredyt jest spłacany.

Podobne prace

Do góry