Ocena brak

Królowa Jadwiga — nawrócenie Litwy

Autor /Zula Dodano /23.04.2013

Wygaśnięcie (1370) dynastii piastowskiej, bardzo zasłużonej dla Kościoła, wywołało wewnętrzne napięciew państwie, aż do powołania na tron Jadwigi (1384), po jej ojcu, Ludwiku Węgierskim (1370-1382).Napięcia nie ominęły Kościoła w Polsce, ale uniknął on poważniejszych strat. Zyskał natomiast zatwierdzenie(1375) metropolii halickiej bullą Grzegorza XI, a namiestnik krakowski Władysław Opolczyk,sprowadził paulinów z Węgier do Polski i ufundował (1382) im klasztor przy kościele w Starej Częstochowie,dając początek kultowi Matki Boskiej z Jasnej Góry o olbrzymim znaczeniu dla dziejów pobożnościi świadomości narodowej Polaków. Kościół w Polsce podczas wielkiej schizmy zachodniej trwał wobediencji rzymskiej, uznając Urbana VI i jego następców, aż do synodu w Pizie (1409).

Jadwiga objęła tron polski w 10 roku życia, zaręczona z nieco starszym Wilhelmem Habsburgiem, napodstawie układu zapewniającego ich małżeństwo po dojściu do prawnej pełnoletności (12 i 14 rok życia).Wydawała się starszą nad swój wiek, miała już znakomite wykształcenie, wykwintne ułożenie, zadziwiającąinteligencję i urodę oraz głęboko wpojoną religijność. Na naleganie panów polskich zrezygnowałaz małżeństwa potwierdzonego umową (1384), a zgodziła się poślubić znacznie starszego od siebiewielkiego księcia litewskiego, Władysława Jagiełłę. Uczyniła to dla religijnego dobra ludów Litwy,bo wielki książę przyrzekł dokonać całkowitej chrystianizacji swego państwa. Znana z działalności politycznej,gdy łagodziła konflikty z ościennymi państwami i włączyła na trwałe Ruś do Polski, wsławionajednak nade wszystko swoim oddaniem się dziełu chrystianizacji Litwy, wznowieniu Uniwersytetu Krakowskiego,fundacjom kościelnym i osobistym czynom miłości bliźniego, niespodziewanie zmarła (1399)w 25 roku życia. Otoczona po śmierci niejedną legendą, doznawała nieprzerwanego kultu, na podstawiektórego Jan Paweł II zaliczył ją (1979) do błogosławionych.

Po połączeniu Polski z Litwą na podstawie układu w Krewie (1385), po chrzcie Jagiełły, na którymotrzymał imię Władysław, i ślubie z Jadwigą (18.02.1386), rozpoczęło się z osobistym udziałem króla systematyczne nawracanie pogan na Litwie. Księstwo Jagiełły obejmowało nie tylko ziemie litewskie, alei ruskie. Rusini zaś, kulturalnie wyżej stojący od Litwinów, byli już chrześcijanami w większości. WśródLitwinów także znajdowali się chrześcijanie w niemałej liczbie, choć krzyżackie narzucanie chrześcijaństwaprzez wyprawy zbrojne i podbój hamowało rozwój misji, zapoczątkowanej w XIII wieku. Znajomośćchrześcijaństwa w większych grodach i miastach ułatwiła akcję chrystianizacyjną, autorytet królatakże dopomógł do masowego przyjmowania chrztu. Nie zanotowano przypadków większego oporu zestrony pogan.

Król wyruszył z misją chrześcijańską do Wilna jesienią 1386 roku, zabrawszy z sobą polskich misjonarzy.Do ich użytku sam dokonał przekładu na litewski Ojcze nasz i Wierzę w Boga. Pomagał w usuwaniupogańskich urządzeń kultowych. Uposażył biskupstwa wileńskie i u papieża Urbana VI wyjednał jegoerekcję (17.02.1387), a potem włączenie do metropolii gnieźnieńskiej. Pierwszym biskupem wileńskimzostał Polak, Andrzej Jastrzębiec. Dla kształcenia księży Litwinów ufundowała Jadwiga bursę przy uniwersyteciepraskim. Pozyskaniu bojarów dla katolicyzmu miały służyć przywileje nadane przez króla tymz nich, którzy przyjęli chrzest.

Dziełu chrystianizacji, a jeszcze bardziej unii polsko-litewskiej, zagroził bunt stryjecznego brata króla,Witolda, jego sojusz z Krzyżakami i zdrada Władysława Opolczyka, choć ten ostatni był ojcem chrzestnymJagiełły.

Krzyżacy, już w tym czasie szerzyli propagandę, że Władysław Jagiełło pozornie tylko przyjął chrzest.Wbrew temu papież Bonifacy IX zakazał im prowadzić wojnę z nowo nawróconym krajem, bo godziłaona w rozwijający się Kościół na Litwie. Propaganda krzyżacka zyskała wszakże to, że rycerstwo z Zachoduprzybyło licznie wspomagać ich w wojnie z Polską, którą władał poganin Jagiełło. Zwycięstwopod Grunwaldem (1410) nie zniweczyło krzyżackiej akcji propagandowej, która nasiliła się w czasie soboruw Konstancji. Umożliwiło natomiast podjęcie chrystianizacji Żmudzi, przyznanej w traktacie toruńskim(1411) Jagiełłę i Witoldowi na czas ich życia. Obaj władcy udali się (1413) do tego kraju osobiście,by zająć się chrztem jego ludności. Później stanął na czele misji żmudzkiej arcybiskup lwowski, JanRzeszowski. Doszło wtedy (1417) do utworzenia biskupstwa w Miednikach, które powierzono prepozytowiwileńskiemu, Maciejowi.

Chrzest Litwy i Żmudzi ukształtował nową, zróżnicowaną sytuację wyznaniową w monarchii Jagiellońskiej.Oprócz Kościoła Katolickiego istniał w niej liczny Kościół Prawosławny, religia mojżeszowa Żydówi mahometańska Tatarów. Na Litwie język białoruski był językiem urzędowym przez długi czas,dominację jednak zdobył Kościół Katolicki.

Do góry