Ocena brak

Królestwo Polskie po upadku powstania styczniowego - RUCH ROBOTNICZY NA ZIEMIACH POLSKICH

Autor /Rajmund Dodano /20.10.2011

W czasie rozwoju przemysłu na ziemiach polskich, nastąpił wzrost klasy robotniczej w tempie szybszym niż w Europie. Na początku zasilali ją pracownicy manufaktur i drobni rzemieślnicy, a później również ludność wiejska pozbawiona dotychczasowych źródeł utrzymania. Na Górnym Śląsku i w Królestwie Polskim powstały duże skupiska robotnicze. Położenie robotników było ciężkie. Długość dnia pracy wynosiła 11 - 17 godzin na dobę, zarobki wystarczały tylko na najbardziej podstawowe potrzeby przeżycia, brak opieki lekarskiej i ubezpieczeń społecznych powodował dużą śmiertelność. Najcięższe było położenie pracujących w przemyśle kobiet i dzieci, którzy pracując przy wszystkich rodzajach prac, często szkodliwych dla zdrowia, otrzymywali niższe płace niż mężczyźni na tych samych stanowiskach. W fabryce robotnik spotykał się z obcojęzyczną kadrą techniczną, nadzorem i właścicielem.

Wyzysk robotników zmuszał ich do walki o poprawę warunków bytowych, ale brak organizacji i solidarności w wystąpieniach nie mógł przynieść sukcesów. Od 1860r na Śląsku zaczęły działać robotnicze organizacje zawodowe, wprowadzając element organizacji i solidarności w ruch robotniczy. W zaborze pruskim doszło do powstania organizacji socjalistycznych. Ich rozwój był utrudniony przeciwdziałaniami Kościoła i stosowaniem języka niemieckiego. Na początku lat 70-tych również robotnicy z pozostałych zaborów próbowali się organizować. We Lwowie zawiązały się kółka samopomocowe, prowadzące działalność samokształceniową. Dużą rolę odegrały Lwowskie pisma robotnicze, m.in. "Czcionka". W zaborze rosyjskim studenci z uczelni rosyjskich zetknęli się z rewolucyjną działalnością organizacji "Ziemia i Wolność". Przy ich współudziale doszło do powstania w Warszawie pierwszych kółek socjalistycznych. Ich działalność została przerwana aresztowaniami większości uczestników.

Rezultatem działania kółek socjalistycznych w Królestwie Polskim było opracowanie w Warszawie pierwszego programu socjalistycznego w polskim ruchu robotniczym, przy udziale Ludwika Waryńskiego. Program był znany pod nazwą "Programu brukselskiego", wydrukowany w 1879r w Szwajcarii, stwierdzał odrębność interesów społecznych i politycznych proletariatu. Gdy Waryński schronił się w Galicji również tam podjął próby działalności socjalistycznej. Jednak została ona szybko przerywana aresztowaniami. Po procesie musiał opuścić teren Galicji.

Po procesie krakowskim Waryński udał się do Genewy, gdzie m.in. schronili się Niemcy. Pozostając w kręgach tej emigracji Waryński miał możliwość lepszego zapoznania się z rozwojem myśli socjalistycznej. W 1882r Waryński przedostał się na teren Królestwa Polskiego i zorganizował Międzynarodową Socjalno - Rewolucyjną Partię Proletariat, tzw. Wielki Proletariat. Założenia opierały się na zasadach "Manifestu komunistycznego". Znajdowały się tam też postulaty uzyskania przez proletariat pełnych swobód politycznych, zlikwidowania wyzysku ekonomicznego oraz zapewnienia bezpłatności oświaty. Odezwa stwierdzała, że wyzwolenie klasy robotniczej spod wyzysku ekonomicznego i politycznego może być jedynie dziełem jej samej. Walki miały polegać na masowych wystąpieniach robotników - strajki i demonstracje. Dzięki Proletariatowi w IV 1883r doszło w Żyrardowie do ogromnego strajku, krwawo _ stłumionego przez wojsko.

W 1884r rozwój Proletariatu został zahamowany nową falą aresztowań, które objęły większość czołowych działaczy partii, m.in. Stanisława Kunickiego, zasiadającego na stanowisku zmarłego Waryńskiego. Mimo poważnego osłabienia partia prowadziła działalność przez 2 lata do 1886r. Wtedy, w wyniku dalszych aresztowań, pierwsza w historii Polski partia robotnicza została rozbita.

Podobne prace

Do góry