Ocena brak

Królestwo Polskie po upadku powstania styczniowego - RUCH LUDOWY NA ZIEMIACH POLSKICH

Autor /Rajmund Dodano /20.10.2011

Wieś prowadziła wielkie konflikty z dworami, bardzo ostro odbijało się to na sytuacji chłopów z Galicji. Przyczyniło się to do uformowania tam samodzielnego ruchu chłopskiego, tzw. ruchu ludowego. Walczyli oni o rozstrzygnięcie na korzyść wsi sprawy własności lasów i pastwisk (serwitutów), co w l. 1846-49 nie przyniosło rezultatów. Konserwatyści pozbawili chłopów nawet możliwości obrony interesów na forum parlamentarnym. Na ziemie Galicji ks. Stanisław Stojałowski chciał przenieść zasady katolickiej myśli społecznej. Mimo, że głosił zasady solidaryzmu i hasła klerykalne, był ostro zwalczany przez konserwatystów i kler.

Bardziej wykazali się Bolesław i Maria Wysłouchowie. Na łamach "Przyjaciela Ludu" głosili konieczność wyzwolenia się wsi spod wpływów klerykalno - ziemiańskich i odegrania przez chłopów samodzielnej roli politycznej. Wśród współpracowników "Przyjaciela Ludu" wyróżniał się gł. Jan Stapiński.

28 VII 1895r na zjeździe w Rzeszowie powstało Stronnictwo Ludowe pod przewodnictwem Stapińskiego. Domagał się on gł. demokratyzacji ordynacji wyborczej, przestrzegania swobód politycznych, uruchomienia taniego kredytu, równomiernego rozłożenia ciężarów publicznych.

Część konserwatystów, demokratów i członków klas posiadających chciało sobie podporządkować działalność Stronnictwa Ludowego. Na tym tle w 1913r doszło do rozłamu Stronnictwa na 2 zwalczające się grupy: "Lewicę" Stapińskiego i "Piast" Wincentego Witosa.

W zaborze pruskim konieczne było dorównanie ekonomiczne rozwojowi gospodarki folwarcznej. Trzeba było walczyć o utrzymanie ziemi w rękach polskich. To wszystko zmusiło ludzi do organizowania chłopskich stowarzyszeń gospodarczych. Znalazło to wyraz gł. w rozwoju kółek rolniczych. Skupiały one przede wszystkim zamożną część wsi, współdziałały z gospodarczymi organizacjami ziemiańskimi. Na Mazurach doszło do sformowania programu chłopskiego przez Mazurską Partię Ludową, założoną w 1897r. Program zakładał likwidację polityki uprzywilejowania folwarków, poddawanie majątków państwowych w dzierżawę chłopom, wybór wójta przez wieś.

Najcięższe warunki rozwoju działalności mieli chłopi w zaborze rosyjskim. W wyniku reżimu policyjnego i polityki rusyfikacyjnej uniemożliwione były wszelkie próby zorganizowania się chłopów. Popierane to było przez większość społeczeństwa; trwał konflikt między wsią a dworem (gł. likwidacja serwitutów). Po wzroście świadomości narodowej chłopów ożywiła się działalność oświatowa (opracowano elementarz dla wsi). Na przełomie XIX/XX w. poważne miejsce zaczęły zajmować poczynania polityczne.

Podobne prace

Do góry