Ocena brak

Królestwo Polskie po upadku powstania styczniowego - DZIAŁALNOŚĆ PPS I SDKPiL

Autor /Rajmund Dodano /20.10.2011

Po upadku I Proletariatu zachwiała się działalność socjalistyczna w Królestwie Polskim. Pod wpływem strajków w Łodzi, Białymstoku, W-wie, podjęte zostały próby zorganizowania kolejnej partii robotniczej. W 1888r Ludwik Kulczycki zorganizował II Proletariat, nawiązujący do Wlk. Proletariatu - prowadził propagandę w duchu rewolucyjnego socjalizmu i internacjonalizmu. Za podstawową metodę działania uznawała terror, co nie pozwoliło partii na zdobycie większych wpływów wśród robotników.

Większą rolę odegrał Związek Robotników Polskich 1889r, założony przez Jana Marchlewskiego, Adolfa Warskiego - Warszawskiego, Ludwika Krzywickiego i in. Za cel Związek postawił sobie walkę o poprawę położenia klasy robotniczej Królestwa. Utworzył nielegalną Kasę Oporu, spełniającą funkcję związku zawodowego. Kasa szybko ogarnęła szerokie rzesze robotników, odgrywając ważną rolę w walkach strajkowych. Związek prowadził też działalność propagandową i oświatową ("Tygodnik Powszechny"). Od początku chciał współpracy z robotnikami rosyjskimi w walce o wyzwolenie wszystkich uciskanych. Dążył też do wyzwolenia narodowego Polski. Od 1891r te akcenty stały się silniejsze; poważną rolę odegrały manifestacje robotnicze zorganizowane w dniu 1 maja.

Tymczasem na Zachodzie formułowano program walki o niepodległą, demokratyczną Polskę. Zawierał on pewne postulaty socjalistyczne, ale bardziej nawiązywał do tradycji myśli powstańczej. Założeniem planu była walka o niepodległość z wykorzystaniem konfliktu zbrojnego pomiędzy zaborcami. Ostateczny kształt tego programu nadano podczas ZJAZDU PARYSKIEGO w XI 1892r, gdzie powołano też do życia Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich. W jego imieniu przybył w 1893r do Polski Stanisław Mendelson, współtwórca programu emigracji, doprowadzając do zjednoczenia Związek Robotników Polskich i II Proletariatu w ramach Polskiej Partii Socjalistycznej PPS.

Część działaczy krajowych postanowiła odciąć się od PPS ze względu na przewagę celów narodowych nad klasowymi. Zorganizowali oni w 1893r Socjal - Demokrację Królestwa Polskiego, a od 1900r SDKP i Litwy - SDKPiL. Główny nacisk położyła na cele klasowe proletariatu, pomijając hasła niepodległościowe. Czołowi przedstawiciele: Róża Luksemburg, Bronisław Wesołowski, Feliks Dzierżyński.

Formujący się w zaborze austriackim ruch socjalistyczny zbliżony był programowo do PPS. W 1889r założono Socjaldemokratyczną Partię Austrii - po tym rozwój wpływów socjalistycznych nastąpił też w Galicji. W 1892r założono tu partię, która w 1897r przyjęła nazwę Polskiej Partii Socjalno - Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD). Gł. uwagę zwracała na walkę o powszechne prawo wyborcze i szersze ustawodawstwo socjalne. PPSD była w Galicji gł. siła walczącą z konserwatywnym obozem Stańczyków. Główni działacze: Ignacy Daszyński, Herman Lieberman, Herman Diamand.

Słabymi siłami dysponował ruch socjalistyczny w zaborze pruskim. Próby pozyskiwania robotników polskich dla idei socjalistycznych nie dały poważniejszych rezultatów. Pewien postęp był zauważalny dopiero po 1893r, kiedy założono PPS zaboru pruskiego; działalność gł. widoczna na Górnym Śląsku. Trudności w rozwoju ruchu socjalistycznego: zaostrzający się konflikt pl-niem., przeciwdziałanie kleru (znaczne wpływy).

Podobne prace

Do góry