Ocena brak

KRĘGOWCE (Vertebrata)

Autor /IdaD Dodano /25.07.2013

Największa grupa zwierząt w ramach typu strunowców, zwykle występująca w randze podtypu. Oprócz cech charakterystycznych dla strunowców, to jest obecności -» struny grzbietowej (przynajmniej w okresie zarodkowym), metamerycznie ułożonych mięśni, szpar skrzelowych, położenia —> układu nerwowego po stronie grzbietowej ciała, a pokarmowego po brzusznej, posiadają wiele cech wspólnych, nadających im odrębność. Wyposażone są w tkankę kostną, z której zbudowany jest szkielet.

Struna grzbietowa jest wspomagana -» kręgosłupem, który w pewnych grupach całkowicie ją zastępuje. Kręgosłup zbudowany jest z elementów, zwanych kręgami, połączonych ze sobą, co nadaje mu elastyczność. Z przodu kręgosłupa umiejscowiona jest czaszka, będąca puszką chroniącą mózg - rozszerzoną przednią część układu nerwowego. Związane jest to z zaawansowaną ce-falizacją, czyli wyodrębnieniem odcinka głowowego. Mózg podzielony jest na kilka części, z których każda spełnia określone funkcje. W części głowowej są zlokalizowane wielokomórkowe narządy zmysłów.

Całe ciało pokrywa wielokomórkowy nabłonek. Charakterystyczne dla kręgowców są również elektroreceptory. Za wydalanie zbędnych produktów materii odpowiedzialne są parzyste nerki. Ruchy oddechowe realizowane są przy udziale mięśni gardzieli. Kręgowce posiadają również dobrze rozwinięty układ pokarmowy, z gruczołami trawiennymi', trzustką i wątrobą. Wszystkie kręgowce są rozdzielnopłciowe.

Pienwsze kopalne ślady kręgowców znane są od późnego kambru do wczesnego ordowiku. Są to fragmenty kostne, pochodzące najprawdopodobniej z pancerza skórnego. Początkowo kręgowce były wyłącznie zwierzętami wodnymi, na lądzie pojawiły się dopiero wdwonie. Była to jednak bardzo skuteczna koloniz Etoja nowego —> biotopu. Dzisiaj kręgowce stanowią obok —» stawonogów, najliczniejszą grupę lądowych zwierząt. Wykształcenie w toku —> ewolucji szeregu przystosowań i adaptacji, pozwoliło im na zajęcie praktycznie wszystkich miejsc na Ziemi, Są istotnymi składnikami w bardzo wielu ekosystemach. W dodatku, dzięki wewnętrznemu szkieletowi, osiągnęły największe wymiary spośród zwierząt lądowych i wodnych.

Obecnie żyje około 43 tys. gatunków kręgowców, zwykle dzielonych na dwie nadgromady: bez-żuchwowce i żuchwowce. Bezżuchwowce nie wywodzą się od wspólnego przodka, są grupą parafiletyczną, określoną poprzez brak występowania pewnych cech, m.in. szkieletu szczęk. Posiadające szczęki żuchwowe pojawiły się w dolnym sylurze. Wśród żuchwowców najliczebniejszą, również parafiletyczną grupą, są -» ryby, stanowiące nadgromadę obejmującą ok. 48% gatunków kręgowców, Druga nadgromadę tworzą lądowe czworonogi, z których część wtórnie opanowała środowisko wodne, np. walenie, a część utraciła kończyny, np, węże.

Do czworonogów zaliczamy następujące gromady: -> płazy (Amphibia), -» gady (Reptilia), ptaki (Aves) i -> ssaki (Mammalia). Trzy ostatnie gromady łączone są razem w większej grupie owodniowców. Gady również nie są grupą jednorodną taksonomicznie, lecz ze względów historycznych istnienie grup parafiletycznych jest nadal utrzymywane.

Podobne prace

Do góry