Ocena brak

KRĄŻOWNIKI

Autor /sknerus Dodano /25.02.2011

Okręty o dużym zasięgu i silnym uzbrojeniu artyleryjskim, stanowiły trzon flot potęg morskich. Ich rozwój ograniczyły postanowie­nia konferencji waszyngtońskiej z 1922 r. ustanawiające limit wy­porności do 10 000 t i kalibru dział do 203 mm. Ponieważ okręty wodowane w czasie I wojny świato­wej miały mniejszą wyporność i kaliber dział, limity waszyngtoń­skie uznano za zachętę do budowy potężniejszych krążowników; do 1932 r. Wielka Brytania wybudo­wała 15 krążowników z działami kal. 203 mm, Japonia - 12, Stany Zjednoczone - 8, Francja i Włochy po 6.

Bardziej szczegółowe ograni­czenia przyjęto na konferencji lon­dyńskiej w 1930 r., gdy klasę krą­żowników podzielono na dwie podklasy: „A" (krążowniki ciężkie) z działami kal. 155-203 mm i „B" (krążowniki lekkie) z działami kal. do 155 mm; ustalono jednocześnie limity ilościowe, zezwalając Sta­nom Zjednoczonym na dyspono­wanie 18 krążownikami ciężkimi o łącznej wyporności 180 000 ton i lekkimi o łącznej wyporności 143 500 t; Wielkiej Brytanii: 15 ciężkimi (146 800 t) i lekkimi - do 192 000 t, Japonii: 12 ciężkimi (108 400 t) i lekkimi do 100 450 t. Włochy i Francja miały ustalić liczbę i tonaż na podstawie bilate­ralnych umów. Podobnie jak po konferencji waszyngtońskiej, wy­stąpiła tendencja do jak najszyb­szego powiększania flot o nowe krążowniki, aż do dozwolonej licz­by i łącznego tonażu. Po roku 1932 najwięcej krążowników ciężkich wybudowali Amerykanie - 10, Japończycy - 6, Francuzi, Włosi i Niemcy - po jednym.

W czasie wojny wykonywały wiele zadań: używano ich do niszczenia żeglugi nieprzyjacielskiej i ochrony wła­snej, obrony przeciwlotniczej, ata­kowania lekkich zespołów, wspiera­nia operacji desantowych, ostrzeli­wania nadbrzeżnych stanowisk artylerii, stawiania min itp. Duża prędkość i manewrowość krążow­ników pozwalała im walczyć z sil­niej uzbrojonymi i opancerzonymi pancernikami - najbardziej klasycz­ną akcją była bitwa u ujścia La Pla­ty 31 grudnia 1939 r., gdzie bry­tyjskie jednostki: 1 krążownik cięż­ki i 2 lekkie zmusiły niemiecki pancernik kieszonkowy *Admiral GrafSpee do schronienia się w neu­tralnym porcie i później do samoza-topienia.

25 grudnia 1943 r. koło Przylądka Północnego 3 krążowniki brytyjskie ochroniły konwój przed atakiem pancernika *Scharnhorst i przyczyniły się do jego zatopienia przez pancernik *Duke of York. Wielokrotnie krążowniki brały udział w starciach z siłami lekkimi i - jeżeli dowódcy potrafili wyko­rzystać przewagę ognia - odnosiły zwycięstwa, np. w bitwie stoczonej 28 grudnia 1943 r. w Zatoce Biskaj­skiej, gdzie 2 lekkie krążowniki brytyjskie rozgromiły zespół 9 ni­szczycieli niemieckich, zatapiając 3 z nich. Krążowniki brały udział we wszystkich akcjach na Pacyfiku. Uniwersalność tych jednostek spo­wodowała szybkie zwiększanie ich liczby w poszczególnych flo­tach; w czasie wojny Amerykanie wybudowali 45 krążowników, Bry­tyjczycy - 29. Stosunkowo niewie­le okrętów tej klasy miało działa kal. 203 mm, uzbrajano je głównie w działa kal. 152-155 mm.

Ze względu na zagrożenie ze strony lotnictwa budowano krążowniki przeciwlotnicze, uzbrojone w dzia­ła kal. 127-132 mm (tzw. uniwer­salne [DP], tj. do niszczenia celów morskich i powietrznych), 132 mm, 114 mm lub 102 mm i dużą liczbę dział mniejszego kalibru (kal. 20-^40 mm). Obok budowy nowych jednostek modernizowano starsze, instalując większą liczbę dział prze­ciwlotniczych oraz urządzenia ra­diolokacyjne, głównie kosztem miejsc na hangary wodnosamolo­tów, wyrzutnie torpedowe, a nawet wieże artylerii głównej. W czasie wojny z ogólnej liczby 293 krą­żowników we flotach państw wal­czących zostało zniszczonych 118, z czego 99 w bezpośrednich akcjach bojowych.

Podobne prace

Do góry