Ocena brak

Krążenie wielkie i krążenie małe

Autor /evelynda Dodano /18.01.2012

Najwyższy stopień rozwoju układu naczyniowego stanowi krwiobieg zamknięty, przez który cała ilość krwi przepływa przez ustrój. U zwierząt stałocieplnych (ptaków i ssaków) obie połowy scrca, prawa i lewa, z których się ono składa, są od siebie całkowicie oddzielone, jak również wszystkie naczynia łączące się z jedną i z drugą połową. Lewa połowa serca za pośrednictwem tętnic (arteriae) prowadzi krew do całego ustroju. Tętnice rozgałęziają się we wszystkich narządach, dzieląc się wreszcie na najmniejsze gałązki, naczynia włosowate (vasa capillaria), zwane również włośniczkami; włośniczki mają ścianę przepuszczalną i pośredniczą w wymianie materii między krwią a tkankami. Łączą się one znowu w większe naczynia, żyły (venae), które podobnie jak tętnice służą wyłącznie do przewodzenia krwi i prowadzą ją do prawej połowy serca. Powyższa część krwiobiegu wytwarza tzw. krążenie wielkie; . W rzeczywistości w każdym narządziewytwarza się własna sieć włosowata i krążenie wielkie rozpada się na tyle krwiobiegów włosowatych, ile jest narządów, żeby każdemu z nich zapewnić dopływ i odpływ krwi. Ale wszystkie sieci włosowate zaopatruje ta sama wielka tętnica, aorta albo tętnica główna, która wychodzi z lewego serca, i wszystkie one zbierają się w dwa wielkie pnie żylne, żyły główne (icnae cavae), górną i dolną, które uchodzą do prawego serca.

Tętnice wielkiego krążenia stopniowo przekształcają rytmiczny, tętniący prąd krwi w prąd ciągły, nieprzerwany, konieczny dla równomiernego odżywiania tkanek. W naczyniach włosowatych czerwone krwinki oddają tkankom tlen i pobierają dwutlenek węgla oraz inne produkty zużycia. Żyły prowadzą krew «zużytą» do serca.

Druga cześć ogólnego krwiobiegu tworzy tzw. krążenie małe albo płucne; u stałocieplnych jest ono w zasadzie całkowicie oddzielone od krążenia wielkiego. Krew, która z ustroju i jego narządów powraca do prawego serca, opuszcza je znowu, żeby przepłynąć przez płuca, nim powróci do narządów ciała. Pień płucny (truncus pulmonalis)9 który się następnie dzieli na tętnicę płucną (a. pulmonalis) prawą i lewą, prowadzi krew żylną zużytą z prawego serca do płuc; żyły płucne, prawa i lewa, wiodą na nowo utlenioną krew tętniczą z płuc do lewego serca, skąd ponownie rozpoczyna ona swą drogę wielkiego krążenia przez ustrój.

Z powyższego wynika, że serce lewe zawiera «odświeżoną» utlenioną krew tętniczą, serce prawe krew «zużvtą», czyli żylną, ubogą w tlen, a obładowaną dwutlenkiem węgla; widzimy poza tym, żc nie zawartość naczynia nadaje mu nazwę, lecz kierunek prąciu krwi; naczynia wychodzące z scrca są to tętnice, uchodzące do niego — żyły.

Podobne prace

Do góry