Ocena brak

Krajobraz, pejzaż

Autor /Rita Dodano /31.10.2012

W sztukach piast., gł. w malarstwie i grafice:

1) gatunek obejmujący wyobrażenia widoków natury;

2) przedstawienie takiego widoku (obraz, rycina); postacie ożywiające krajobraz nazywa się—>sztafażem;k. o przewadze motywów arch. nazywa się —> w e d u t ą, morskich —>mariną;k. skomponowany z motywów częściowo albo całkowicie wytworzonych w fantazji artysty nazywa się fantastycznym, idealnym lub kaprysem arch.; twórca krajobrazów nazywany jest pejzażystą. Elementy krajobrazowe wystąpiły już w malowidłach ściennych i reliefach kultur staroż. Wschodu (Egipt, Mezopotamia) oraz Grecji w V-IV w. p.n.e.; tła krajobrazowe nabierały większego, a czasem samodzielnego znaczenia w hellenistycznych reliefach i malowidłach ściennych oraz w sztuce rzym.; w sztuce wczesnochrześc, bizant., rom. i wczesnogot. sporadycznie występujące motywy pejzażu arch. lub naturalnego ograniczały się do tła scen figur., sugerując miejsce akcji; największą rolę odgrywały w iluminacjach rękopisów.

Próby oddania głębi przestrzennej i rozgrywającej się w niej akcji podjęło malarstwo wł. w XIII-XIV w. Znaczenie tła pejzażowego wzrastało od XV w., rozpoczynając rozwój malarstwa krajobrazowego, które jako gatunek samodzielny rozpatrywać można od XVII w., pierwszego okresu wielkiego rozkwitu malarstwa krajobrazowego, którego twórcami byli malarze Holandii.

Od poł. XVII w. zaznacza się coraz większa specjalizacja malarzy w dziedzinie twórczości krajobrazowej (np. k. ożywione sztafażem A. Cuypa, k. o efektach światła księżycowego A. van der Neera, pejzaże z bydłem P. Pottera); rozpoczyna się też rozwój weduty. Ok. 1600 w kręgu malarzy wł. i obcych działających w Rzymie ukształtował się idealny k. zw. klasycznym, oparty często na motywach wł. Kampanii (w zależności od wprowadzonego sztafażu zw. heroicznym, idyllicznym lub arkadyjskim).

Ważnym zjawiskiem w dziejach k. było w XVIII w. weneckie malarstwo wedutowe. W kon. XVIII w. nowym ośr. malarstwa krajobrazowego stała się Anglia, inicjując jego odnowę i drugi wielki okres rozkwitu w XIX w.: poszukiwanie efektów powietrza, światła i barwy, realist. ujęcia, malowanie w plenerze, określanie formy obrazu szeroką, swobodną fakturą.

Podczas gdy w większości krajów Europy w 1 poi. XIX w. zyskał przewagę wywodzący się częściowo z klas. romantyczny pejzaż idealny poetyzujący naturę, to rozpoczęty przez Anglików kierunek realist. podjęła od lat 30. XIX w. we Francji szkoła barbizońska, rozwijająca studia plenerowe, a później malarze innych krajóweur., m.in. Polski.

Szczególne znaczenie dla dalszego rozwoju malarstwa krajobrazowego miała od kon. 3 ćw. XIX w. działalność impresjonistów, zdecydowanie zrywających z malarstwem atelierowym, dla których k. był gł. tematem przedstawianym w pełni słonecznego światła, w jasnych żywych kolorach, w zmienności wrażeń barwno- świetlnych, wzajemnym oddziaływaniu barw na siebie - wykonywanym nową techniką —> dywizjonizmu i —>pointylizmu.

Impresjonizm franc. wywar! wielki wpływ na cały dalszy rozwój malarstwa krajobrazowego w Europie, a wytyczone przezeń kierunki poszukiwań formalnych utrzymują się w niektórych krajach Europy i niektórych nurtach do dziś.

Podobne prace

Do góry