Ocena brak

Kozacy - Pierwsze wystąpienia antypolskie

Autor /Rajmund Dodano /20.10.2011

Pierwsze antypolskie powstanie Kozaków pod wodzą K. Kosińskiego (1591-1593) zakończyło się stłumieniem powstańców przez nadworne wojska Ostrogskich i Wiśniowieckich. Na czele drugiej rewolty (1595-1596) stanęli S. Nalewajko i A. Łoboda. Zamieszki objęły swym zasięgiem wszystkie ziemie ukraińskie i znaczną część Białorusi, bunt został stłumiony przez wojska S. Żółkiewskiego.

W latach 20. XVII w. doszło po raz kolejny do zaostrzenia wzajemnych stosunków. Ingerencja Kozaków w sprawy wewnętrzne Krymu, grożąca Polsce nową wojną, stała się kolejną przyczyną konfliktu z Rzeczpospolitą. Na czele sił kozackich stanął M. Żmajło. W 1625, po zaciętych walkach, udało się siłom hetmana Koniecpolskiego narzucić satysfakcjonujące Polaków warunki ugody.

Przyczyną następnych wystąpień (1630) był zatarg między Kozakami rejestrowymi a oddziałami kwarcianymi. Na czele Kozaków stanął tym razem T. Fedorowicz. Powstańców po raz kolejny rozbił hetman Koniecpolski narzucając nową ugodę. W 1635 Sejm wydał nowe rozporządzenie ograniczające swobody kozackie, zmniejszające liczbę wojska zaporoskiego i uchwalił budowę twierdzy Kudak, z której można było sprawować nadzór nad Kozaczyzną.

Ogłoszenie uchwał doprowadziło do kolejnych walk - w tymże 1635 wybuchło powstanie pod wodzą I. Sulimy, stłumione przez wojsko i Kozaków rejestrowych. Następnie w latach 1637-1638 pod wodzą Pawluka. W 1638 Sejm uchwalił antykozacką ustawę Ordynacja wojska zaporoskiego rejestrowanego w służbie Rzeczpospolitej będącego, która ograniczyła rejestr z 8 do 6 tys. osób, kasowała wszystkie przywileje kozackie, faktycznie zamieniając wolnych dotąd Kozaków w poddanych. Represyjna ustawa wywołała nowe wystąpienia, zakończone, podobnie jak i poprzednie, klęską i kapitulacją sił kozackich pod Masłowym Stawem 4 XII 1638. Kozakom wyznaczono pułkowników ze stanu szlacheckiego, dobra kozackie zagarnęli magnaci.

Podobne prace

Do góry