Ocena brak

Kosmki jelitowe

Autor /amanda1 Dodano /10.01.2012

Kosmki jelitowe (villi intestinales). Dalszym czynnikiem, który zwiększa powierzchnię śluzówki, są kosmki. Wysokości 0,3—1,5 mm, są one na ogół ułożone gęsto obok siebie (10—40 na 1 mm2) nadając błonie śluzowej wygląd aksamitu. Liczba ich wynosi około 5 milionów. Dzięki nim powierzchnia wewnętrzna wzrasta mniej więcej o 600%, a cała powierzchnia jelita osiąga 4—7 m2, jest więc parokrotnie większa niż powierzchnia ciała. Bez kosmków długość jelita musiałaby wynosić 30—40 m, gdyby miała być zachowana ta sama powierzchnia wewnętrzna. Kosmki są to wyniosłości błony śluzowej pokryte nabłonkiem wałeczkowatym. U zarodka występują one w całym jelicie, po ukończeniu rozwoju zachowują się tylko w jelicie cienkim sięgając aż do zastawki okrężnicy. W górnej części jelita cienkiego ustawione są gęściej, w jelicie krętym są rzadsze. W dwunastnicy są niższe, kształtu listkowatego lub grzebieniastego i ustawione poprzecznie, pozostałe przyjmują postać małych stożków lub wałeczków. Za pomocą lupy dostrzegamy między kosmkami małe otworki — ujścia gruczołów Lieberkiihna. U mięsożernych kosmki są stosunkowo wysokie, u roślinożernych bardziej listko-wate; u zwierząt pod wpływem zmiany pokarmu kształt kosmków może się nieco zmieniać w jednym lub drugim kierunku. Kosmki są to małe narządy stanowiące odrębną jednostkę morfologiczną i funkcjonalną. Są one pokryte nabłonkiem wrałeczkowatym i mają własne włókna mięśniowe (odgałęzienia blaszki mięśniowej błony śluzowej), które w osi kosmka wstępują ku jego wierzchołkowi. U człowieka i niektórych zwierząt kosmki mogą się kurczyć rytmicznie, skracając się; działają one wtedy na krew i limfę kosmka jak pompa tłocząca. Pojedynczy kosmek psa wypycha do obiegu chłonnego 0,03 ml limfy na minutę; przy 5 milionach kosmków wynosiłoby to 0,15 1 na minutę. Mechanizm ten ma swój ośrodek automatyczny w splocie podśluzowym Meissnera. Przyprawy korzenne, jak np. rzodkiew, a także kawa itp. pobudzają ruchy kosmków.

Kosmki nie tylko wydzielają śluz, lecz są też narządami wchłaniającymi. Chemicznie rozłożone składniki pobranego pożywienia po przejściu nabłonka kierują się dwiema drogami. Białka i węglowodany dostają się do naczyń włosowatych krwionośnych i dalej drogą układu wrotnego do wątroby. Tłuszcze kierują się do naczyń chłonnych i przez przewód piersiowy do układu żylnego. Powyższe procesy wchłaniania są rzędu wielkości niedostrzegalnych przez mikroskop.

Podobne prace

Do góry